İstanbul 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/846 K.2025/810

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde. Müvekkili davacı .... Tic. Ltd. Şti.

Firması ile davalı ... ve Dış Ticaret A.Ş. arasında müvekkiline finans sağlamak amacıyla daire satışı ve de ...'teki soğuk hava deposunun tadilatı için anlaşmaya varıldığı, bu anlaşma karşılığında aşağıda bilgileri yazılı çeklerin davalı firmaya keşide edilerek teslim edildiği, davalı firma tarafından yapılacak işlemlerin bir kısmına istinaden; hemen fatura kesilmiş ve işlere derhal başlanacağının bildirildiği, davalı tarafından müvekkili firmaya fatura kesildikten sonra yapılması gereken işlere başlanmadığı gibi finansman sağlamak üzere satışı ve teslimi kararlaştırılan daire/lerde müvekkili firmaya teslim edilmediği,

bu sebeple, müvekkili şirket yetkilileri tarafından davalıya ulaşılmak istenmiş olsa da taraflar arasında irtibat mümkün olmamış, yapılması gereken işlemler ve daire tesliminin de müvekkiline yapılmadığı, Davacı müvekkili tarafından soğuk hava deposu tamirat ve de daire bedeli olarak; ... / İSTANBUL şubesi, 05.09.2022 vade tarihli, 100.000 TL bedelli, ... Seri numaralı çek, ... / İstanbul Şubesi, 31.08.2022 Vade Tarihli 118.000 TL bedelli, ...

Seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi, 15.09.2022 Vade Tarihli, 90.000 TL bedelli, ... Seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi, 25.09.2022 Vade tarihli, 110.000 TL bedelli, ... Seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi, 28.09.2022 Vade tarihli, 90.000 TL bedelli, ...

Seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi, 08.08.2022 Vade tarihli, 82.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi, 15.08.2022 Vade tarihli, 118.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi, 22.08.2022 Vade tarihli, 100.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... ... ... / İSTANBUL Şubesi, 25.08.2022 Vade tarihli, 100.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek ... ... ... / İstanbul Şubesi, 08.09.2022 Tarihli, 100.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi, 10.09.2022 Tarihli, 95.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... ... ... / İstanbul Şubesi,

12.09.2022 Vade tarihli, 115.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... / İstanbul Şubesi, 20.08.2022 Vade tarihli 115.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... / İstanbul Şubesi, 17.08.2022 Vade tarihli, 105.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... / İstanbul Şubesi, 15.08.2022 Vade tarihli, 95.000 TL bedelli, ... seri numaralı çek, ... ... / İstanbul Şubesi, 10.12.2022 Vade tarihli, 125.000 TL bedelli, E1-... seri numaralı çek, ... ... / İstanbul Şubesi, 20.12.2022 Vade tarihli, 125.000 TL bedelli, E1-... seri numaralı çek, ... ... / İstanbul Şubesi, 29.12.2022 Vade tarihli, 125.000 TL bedelli, E1-... seri numaralı çek,

... ... / İstanbul Şubesi, 30.12.2022 Vade tarihli, 125.000 TL bedelli, E1-... seri numaralı çeklerin teslim edildiği, Söz konusu çekler teslim edilmiş olsa da davalı ... tarafından keşideci müvekkiline teslim etmesi gereken daireleri teslim etmediği; yapılması gerekli soğuk hava deposu tadilatları da yapılmadığı, keşide edilen çekleri ciro yoluyla diğer davalılara verdiği ve de davacının zarara uğramasına ve ekonomik olarak mahvına neden olduğu, dolayısıyla davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu,

söz konusu çeklerin piyasaya sürülerek müvekkiline karşı icra takiplerinin ve karşılıksız çekten dolayı ceza davalarının başlamasına sebep olunduğu, işlerin başlayacağı bildirildikten sonra 05.04.2022 Tarihli ... numaralı fatura davalı tarafından müvekkili firmaya kesildiği ancak sonrasında fatura muhteviyatında yer alan işlerin hiç birisi davalı ... tarafından yapılmadığı, davalı tarafından çekler piyasaya sürüldükten sonra müvekkiline karşı diğer davalı ... A.

Ş tarafından müvekkili aleyhine; .... İcra Dairesi 2023 / ... E. ve.... İcra Müdürlüğü'nün 2023 / ... E. Sayılı dosyası ile icra takibe başlandığı, bununla birlikte, müvekkili aleyhine karşılıksız çek keşide etme suçu nedeniyle şikayette bulunulduğu ve müvekkili hakkında, .... İcra Ceza Mahkemesi .... Sayılı dosyası ve de .... İcra Ceza Mahkemesi ...

E. Sayılı dosyaları ile dava açıldığı, Faktoring firması tarafından hiçbir fatura ve de sözleşme olmaksızın bu çeki alıp davalı ...'a ödeme yapması bağlı oldukları mevzuata aykırı olup aksi yönde ileri sürecekleri beyan ve de savunmaların hukuki bir değeri ve de bağlayıcılığı bulunmadığı, bu nedenlerle; öncelikle çeklerle ilgili olarak ilgili icra hukuk mahkemesi dosyalarına yargılamaların durdurulması için tedbir kararı verilmesini;

davacı müvekkilinin davalılara herhangi bir borcunun olmadığının tespitiyle birlikte, davacı müvekkili tarafından verilen çekler hakkında bedelsizlik kararı verilmesini haksız ve de kötü niyetli takip nedeniyle takip konusu miktarın %20'sinden az olmamak üzere davalılardan ayrı ayrı tazminatın alınarak davacı müvekkiline verilmesini; yargılama giderleri ve de avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde. Davacının davaya konu ettiği çeklerden sadece ... ve ... seri numaralı çeklerin müvekkili şirkete ödeme aracı olarak verildiği, diğer çeklerle müvekkili şirketin her hangi bir ilgisi bulunmadığı, bu nedenle davanın hüküm ve sonuçları açısından müvekkili aleyhine açılan davanın tefrikini talep zorunluluğu doğduğu, davacının dava şartı olan arabuluculuk kurumuna başvuru yapmadığı,

çekin müvekkiline devir ve ciro edilmesini sağlayan faturaya bağlı alacak temliki işleminin 6361 sayılı kanunda belirtilen esaslara ve BDDK'nın belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiği ve müvekkilinin davacıya karşı İyi niyetli, meşru hamil sıfatını kazandığı, davacının ileri sürdüğü itiraz ve iddiaların hukuken şahsi defi niteliğinde olup, davacı ve diğer davalı arasındaki ilişkide doğrudan taraf olmayan müvekkili firmaya karşı ileri sürülemeyeceği, davacı ile diğer davalının arasında düzenlenen çek üzerinde avans ibaresinin olmadığı, müvekkili şirketin de üzerine düşen sorumlulukları yerine getirdiği,

Davacılar diğer davalı ile aralarında ticari ilişkilerinin olduğunu ve aralarında müvekkili şirketin de işleme aldığı faturalarında bulunduğu faturaları ikrar ettiği, çekin keşide edildiği tarihte faturalanmış bir borca ilişkin çeklerin verildiği, davacının iddialarının müvekkil şirket açısınan bağlayıcılığının bulunmadığı, davaya konu çek incelendiğinde ciro silsilesinin düzgün olduğu ve müvekkilin de düzgün ciro silsilesi ile çeki devraldığı, Müvekkilinin dava dışı müşterisinin fatura ile tevsik etmiş olduğu alacağı temlik aldığı,

faktoring işleminin üçlü bir ilişki olup, bu ilişki faktor, fatura alacaklısı müşteri ve fatura borçlusu arasında olduğu, davacı bu üçlü ilişki dışında kalmakta olup, şahsi defilerinin müvekkiline karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığı, bu nedenlerle.

Müvekkili aleyhine ikame edilen davanın tefriki ile davaya istirdat davası olarak devamına, arabuluculuk kurumuna başvurulmadığından davanın dava şartı yokluğundan reddine, sayın Mahkeme aksi kanaatte ise, usul ve yasaya aykırı davanın reddine, davacı aleyhine %20’den aşağı olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin de karşı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada; .... İcra Dairesi ... E. Sayılı dosyası, .... İcra Dairesi 2023/... E. Sayılı dosyası, .... İcra Ceza Mahkemesi .... Sayılı dosyası, .... İcra Ceza Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası, Faturalar, Dekontlar, Çekler, Ticari Defterler, Tanık Beyanları, Bilirkişi incelemesi, keşif, yemin, isticvap, ticaret sicil gazetesi ve sair ilgili mevzuat delile dayanmışlardır.

Mahkememizce toplanan delillere, iddia ve savunmaya göre bilirkişiler heyetinden alınan 08/04/2025 tarihli raporlarında: ''...1-) (1.1) Davalı faktoring şirketinin; faturayı temlik aldığı ve (davaya konu) çekleri iktisap ettiği aşamada Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketlerinin Kuruluş ve Faaliyet Esasları Hakkında Yönetmelik in Hükümlerine (8/1 maddesi ) hükümlerine uyduğu, faktöring işlemleri için kendilerine ibraz olunan belgeler arasındaki uyuma dikkat ettiği,

(1.2) Davaya konu çekleri faturaya bağlı olarak devralmış olmakla Yönetmeliğin 22/2 ve 6361 s.lı yasanın 9/2 maddesi ( Faktoring Şirketleri Kambiyo Senedine dayalı olsa dahi, fatura ile tevsik edilmeyen mal ve hizmetlerin satışından doğmuş alacakları devralamazlar) hükmü şartlarına aykırı hareket etmediği,

Davalı faktöring Şirketinin yetkili hamil olduğunun söylenebileceği,

(1.3) Davalı Faktoring Şirketinin; Fatura ekinde teminata aldığı çeklerin iktisabında ise; TTK 686/2 ve 687/1 md leri kapsamında iktisapta kusurunun görülemediği - borçlunun zararına hareket etmediği ve 6361 s.lı Yasanın 9/3 maddesi kapsamında “Poliçeyi iktisap ederken bile bile davacı borçlunun zararına hareket ettiğinin” ispat olunamadığı,

(1.4) İşbu belirlemeler kapsamında davalı Faktoring Şirketinin davacıya borçlu fetap3 olmadığının, bir başka deyişle; davacının istirdat talebinin yerinde olmadığının söylenebileceğinin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu,

2-) Tarafların sair taleplerinin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu...." tespit ve rapor edilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı şirket tarafından ... ve Dış Tic. AŞ'ye iş avansı olarak verilen çeklerin, aralarındaki sözleşmesel ilişkiden kaynaklanan edimler yerine getirilmeden üçüncü kişilere ciro edilmesi ve davalı ... AŞ tarafından 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 ve 9/3 maddelerine aykırı şekilde iktisap edildiği iddiasıyla açılan menfi tespit davasına ilişkindir.

Mahkememizin 2024/... Esas sayılı dosyasının 19/09/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca; Davalı ... Anonim Şirketi hakkında açılan istirdat davası tefrik edilerek işbu esas sırasına kaydedilmiştir.

Davacı yan; hakkında tefrik kararı verilen davalı ... ve Dış Tic. AŞ ile aralarında daire satışı ve soğuk hava deposu tadilatı konusunda anlaşmaya varıldığını, bu anlaşma kapsamında toplam 19 adet çekin davalı şirkete avans olarak teslim edildiğini, ancak davalının edimlerini yerine getirmediğini, kesilen fatura muhteviyatındaki işlerin hiçbirinin yapılmadığını, buna rağmen çeklerin ciro yoluyla piyasaya sürüldüğünü, davalı faktoring şirketinin ise hiçbir fatura ve sözleşme olmaksızın bu çekleri almasının mevzuata aykırı olduğunu, faktoring şirketinin yetkili hamil sıfatını taşımadığını, bu nedenle çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

Davalı ... AŞ yan ise; davaya konu 19 çekten yalnızca E1-... ve E1-... seri numaralı iki adet çekin şirketlerine ödeme aracı olarak verildiğini, diğer çeklerle herhangi bir ilgilerinin bulunmadığını, söz konusu iki çekin müşterileri ... ... Ltd.

Şti. ile aralarında akdedilen faktoring sözleşmesine istinaden faturaya bağlı alacak temliki yoluyla devralındığını, bu işlemin 6361 sayılı Kanun'da belirtilen esaslara ve BDDK'nın belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiğini, şirketlerinin iyi niyetli ve meşru hamil sıfatını kazandığını, davacının ileri sürdüğü itiraz ve iddiaların şahsi def'i niteliğinde olup kendilerine karşı ileri sürülemeyeceğini, ciro silsilesinin düzgün olduğunu, çeklerin iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket edilmediğini beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

O halde somut olayda çekişme; davalı faktoring şirketinin davaya konu E1-... ve E1-... seri numaralı çekleri iktisap ederken 6361 sayılı Kanun'un 9/2 ve 9/3 maddelerine uygun davranıp davranmadığı, yetkili hamil sıfatını taşıyıp taşımadığı ve davacının bu çeklerden dolayı davalı faktoring şirketine borçlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Hukuki Durum

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesinde; "Faktoring şirketi, Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayanıyor olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilmeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez." hükmü düzenlenmiştir.

Aynı Kanun'un 9/3. maddesinde ise; "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya öteki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki, faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." düzenlemesi yer almaktadır.

Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 8/1. maddesinde; faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde, alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi veya diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerektiği, fatura ile kambiyo senedi tutarının uyumlu olmasına dikkat edileceği belirtilmiştir.

Öte yandan, TTK'nın 687/1. maddesi uyarınca; poliçeyi iktisap eden kimse, kötü niyetle veya iktisapta ağır kusurla hareket etmedikçe, düzenleyenin kendisine karşı ileri sürebileceği def'ilere muhatap olmaz. Bu düzenleme, kambiyo senetlerinin tedavül güvenliğini koruma amacı taşımakta olup, iyiniyetli hamilin korunması ilkesinin bir yansımasıdır.

Delillerin Değerlendirilmesi

Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, hükme elverişli bulunan 08.04.2025 tarihli bilirkişi raporu ile tüm yargılama dosyası kapsamına göre, yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte değerlendirilmesi sonucunda;

Davacının dava dilekçesinde belirttiği 19 adet çekten yalnızca E1-... ve E1-... seri numaralı iki adet çekin davalı faktoring şirketince faktoring işlemine konu edildiği, diğer 17 adet çekin davalı ... AŞ ile ilgisinin bulunmadığı, davalı ... AŞ ile dava dışı ... ... Ltd. Şti. arasında 13.04.2022 tarihli ve 800.000 TL limitli faktoring sözleşmesinin akdedildiği, davaya konu iki adet çekin hakkında tefrik kararı verilen davalı ... ve Dış Tic. AŞ tarafından dava dışı ... ... Ltd. Şti.'ne ciro edildiği, akabinde faktoring müşterisi ... şirketi tarafından 14.09.2022 ve 15.09.2022 tarihli Alacak Bildirim Formları ile fatura ekinde davalı faktoring şirketine ciro yoluyla devredildiği anlaşılmaktadır.

Bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere; davaya konu her iki çekin ciro silsilesinde faktoring şirketine çeki ciro edip veren kişinin (... ... Ltd. Şti.) devralınan faturada alacaklı olarak görülen kişi ile aynı olduğu, bir önceki cirantanın (hakkında tefrik kararı verilen davalı ... ve Dış Tic. AŞ) faturadaki borçlu ile aynı kişi olduğu, böylece Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 8/1. maddesinde aranan ciro silsilesi ve fatura uyumunun sağlandığı görülmüş olup, davalı faktoring şirketinin çekleri faturaya bağlı olarak devralmış olması karşısında 6361 sayılı Kanun'un 9/2. maddesine aykırı bir durumun söz konusu olmadığı, faktoring işleminin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirildiği sonucuna ulaşılmıştır.

Davacı tarafın, davalı faktoring şirketinin çekleri iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket ettiği iddiası yönünden ise; 6361 sayılı Kanun'un 9/3. maddesi ve TTK'nın 687/1. maddesi kapsamında faktoring şirketinin kötü niyetinin veya ağır kusurunun ispat yükü davacıya aittir. Somut olayda davacı tarafça, davalı faktoring şirketinin çekleri iktisap ederken davacı ile hakkında tefrik kararı verilen davalı ... arasındaki temel ilişkiyi bildiğine, edimin yerine getirilmediğinden haberdar olduğuna veya bile bile borçlunun zararına hareket ettiğine dair herhangi bir delil ikame edilememiştir.

Öte yandan, davacının hakkında tefrik kararı verilen davalı ... ve Dış Tic. AŞ ile arasındaki sözleşmesel ilişkiden kaynaklanan def'ileri, şahsi def'i niteliğinde olup, 6361 sayılı Kanun'un 9/3. maddesi uyarınca iyiniyetli faktoring şirketine karşı ileri sürülmesi mümkün değildir. Zira faktoring şirketi, davacı ile hakkında tefrik kararı verilen davalı ... arasındaki temel ilişkinin tarafı olmayıp, müşterisi ... şirketinden faturaya dayalı olarak ve mevzuata uygun şekilde çekleri devraldığı sonucuna varılmıştır.

Tüm bu değerlendirmeler ışığında; davalı ... AŞ'nin davaya konu E1-... ve E1-... seri numaralı çeklerin yetkili hamili olduğu, çeklerin iktisabında 6361 sayılı Kanun ve ilgili Yönetmelik hükümlerine uygun davranıldığı, iktisapta kötü niyet veya ağır kusurun ispatlanamadığı, bu nedenle davacının söz konusu çeklerden dolayı davalı faktoring şirketine karşı borçlu olmadığının tespiti talebinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davanın reddine, davacının dava açmakta haklı sebeplere dayandığını düşündüğü, dava açma hakkının kötüye kullanıldığına dair yeterli delil bulunmadığı değerlendirilmekle, koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Üye ... · ¸e-imzalıdır · Katip ... · ¸e-imzalıdır