İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/418 K.2024/806

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalılardan ... San. Ve Tic. A.Ş.'nin ....İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasında müvekkili şirket hakkında 28.04.2023 günlü ve ... nolu, çek bedeli olan 500.000-TL asıl alacak üzerinden başlatılan icra takibinin iptali için ....Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını, yine ....İcra Müdürlüğünün 2023/...

Esas sayılı dosyasında 31.03.2023 günlü ... nolu çek bedeli 547.012,51-TL asıl alacak üzerinden başlatılan icra takibinin iptali için ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas sayılı dosyası ile dava açtıklarını, müvekkilinin, lehdar dava dışı ... Tic.

Ltd.Şti.'nden elektrik trafosu satın almış olup satış bedeli olarak söz konusu çekleri keşide ettiğini ve lehdara gönderilmek üzere 02.01.2023 tarihinde Aras Kargoya teslim edildiğini, ancak çeklerin kargoda iken çalındığını, çeklerin iptali için ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyası ile açılan davada ödemeden men kararı aldıklarını, davalı ... San. ve Tic.

A.Ş.'nin 28.04.2023 tarihli çeki ibraz ettiğinde çekin arkasına bu hususunda şerh düşüldüğünü, çekin çalınması ile ilgili olarak ...

C.Başsavcılığının 2023/395 Soruşturma nolu dosyasında suç duyurusunda bulunduklarını, imzaların istiklali ilkesi gereği ciro zincirinin kopmasından sonraki cirantalara başvurulabileceğini, lehtarın cirosunun sahte olması nedeniyle birbirini takip eden geçerli ciro zinciri olmadığı için davalı bankanın yetki hamil olduğunu ispat edemediğinden TTK 792.maddesine göre ispat yükünün davacı keşidecide olduğunun düşünülemeyeceğini, müvekkilinin keşide ettiği çeklerin bedelini vade tarihlerin ... şirketine ödemiş olup hiçbir borcunun kalmadığını, davalı ...

A.Ş.'nin söz konusu ödemeden men şerhlerini görmüş olmasına karşın her iki çek hakkında ayrı ayrı takip başlattığını, ....İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas ve ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takiplerinin durdurulması için ihtiyati tedbir karar verilmesine, davalılara ayrı ayrı borçlu olmadığının tespitine, davalı ... ..

A.Ş.'nin haksız ve kötü niyetli takip yapmış olması nedeni ile çeklerde yazılı olan miktarın %20'si üzerinden icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalılara usulüne uygun tebligat yapılmış olup davalılar davaya cevap vermeyerek HMK 128 uyarınca tüm iddiaları inkar etmiş sayılmıştır.

İcra takip dosyalarının incelenmesinde,

.... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı dosyası ile alacaklı ... Sanayi ve Ticaret AŞ vekili tarafından Borçlular ... Ticaret Limited Şirketi, ... Limited Şirketi, ... Anonim Şirketi, ... Ticaret Limited Şirketi, ... Limited Şirketi, aleyhine 28.04.2023 günlü ... seri nolu 500.000-TL bedelli senede dayalı olarak, toplam 553.414,38-TL alacak sebebiyle ilamsız icra takibi başlatılmış olduğu görülmüştür.

....İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas Sayılı dosyası ile alacaklı ... Ticaret AŞ vekili tarafından borçlular ... Limited Şirketi, ... Limited Şirketi, ... Anonim Şirketi, ... Sanayi Ticaret Limited Şirketi, ... Limited Şirketi aleyhine 31.03.2023 günlü ... seri nolu 547.012,51-TL bedelli senede dayalı olarak, toplam 606.254,72-TL alacak sebebiyle ilamsız icra takibi başlatılmış olduğu görülmüştür.

Mali bilirkişinin 29/07/2024 tarihli 11 sayfadan ibaret raporunda özetle. Davacı ve dava dışı ... LTD tarafından sunulan defterlerin taraflar lehine delil niteliğinin bulunduğu, her iki defterde de davalılar ile olan herhangi bir ticari ilişkiye rastlanılmadığı, taraflar arasındaki ticari ilişkinin her iki defter içeriğinde de tespit edildiği, Davacı tarafça davaya konu edilen çeklerin dava dışı ...

LTD eline ulaşmaması dolayısıyla davacı defterlerinde kayıtlı olan çek çıkışlarının dava dışı ... defterlerinde kayıtlı olmadığı ancak davacı tarafça kaybolan çek bedelleri ile ilgili yapılan ödemelerin ise her iki taraf defterinde de aynen kayıtlı olduğu, Davalıların mahkeme ara kararına rağmen inceleme gününde defter ve belge sunmadığı, Davalıların defter ve belge sunmamalarınsa ilişkin nihai değerlendirme Mahkemeye ait olduğu, somut olaydaki her iki çekin lehtarı olan ...

LTD tarafından ... Limited Şirketi'ne devredilmesi, ... LTD tarafından her iki çeke karşı imzaya itiraz davası açılması, dava dışı ... LTD tarafından sunulan hard disk içeriğindeki belgelere göre davalı ... Limited Şirketi ile ticari ilişkisinin bulunmaması ve davalılardan ... Limited Şirketi'nin ticari defterlerini ibraz etmemesi dikkate alındığında, davalılardan ...

Limited Şirketi'nin somut olaydaki çekleri devralmada kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunun ifade edilebileceği, çeki devralanın kötüniyetli veya ağır kusurlu olmasının, çekin devir anına göre belirleneceği, çekin devrinden sonraki kötüniyetin ise iktisaba zarar vermeyeceği, somut olayda davalılardan ... Limited Şirketi'nin TTK m. 792 gereğince çeki devralmada kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunun söylenebileceği, ancak ...

Limited Şirketi'nin kötüniyeti veya ağır kusurunun doğrudan diğer cirantalara sirayet etmeyeceği, çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu cirantadan devralan hamilin iyiniyetinin korunacağı ve hak sahibi olacağı, iyiniyetli edinimin esas olduğu ve aksinin davacı tarafından ispat edilmesi gerektiği, nitekim TTK m 790 uyarınca cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağının düzenlendiği, dolayısıyla son yetkili hamilin, çeki muhatap bankaya ibraz ederek çek bedelini tahsil etme hak ve yetkisine sahip olduğu,

somut olayda davacının, davalılar ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, dolayısıyla HMK m. 222/3 hükmünün uygulanamayacağı, bunun yanı sıra ticari defterlerin ibraz edilmesine rağmen ilgili iki çekin ticari defter kayıtlarında yer almaması hususunun da tek başına davalıların kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu ispatlamayacağı, davacının diğer bir iddiasının ise TTK m. 659/2 gereğince bilerek kendi zararına hareket edilmesi hususu olabileceği, somut olayda davacının, çek lehtarı olan ...

LTD'ye borcunu ödediği ve çekin bedelsiz kaldığını ifade ettiği, bu halde davacı ve lehtar arasında bir şahsi def'i bulunduğu, TTK m. 659/2 gereğince borçlu ile önceki hamillerden biri arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ilerin ileri sürülmesi, ancak senedi iktisap ederken hamilin bilerek borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde geçerli olduğu, somut olayda davacı tarafından davalıların kendi zararına hareket edildiğinin de açıkça ispat edilemediği belirtilmiştir.

Dava, davacı keşideci tarafından düzenlenip dava dışı (ihbar olunan) lehdar adına düzenlenip kargo ile lehdara gönderilen 2 adet çekin bulunduğu kargo zarfının lehdar tarafından açıldığında boş çıktığı, lehdar adına atılan cironun sahte olduğu, hamilin çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurluğu olduğu, çeke ilişkin borcun lehdara da ödenmiş olduğu iddialarına dayalı takibe konulan çekler nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

TTK'nın 790. maddesi ile, ''(1)Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.'' hükmü düzenlenmiştir.

TTK'nın 792. maddesi ile, ''(1)Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, keşidecisi davacı, lehdarı dava dışı ... Tic Ld Şti olan dava konusu çeklerin davacı tarafından elektrik trafosu satış bedeli olarak lehdar ... Tic Ld Şti'ye teslim edilmek üzere 02.01.2023 tarihinde ... Kargo'ya teslim edildiği, kargoda iken çeklerin çalındığından bahisle ... Asliye Hukuk Mahkemesi ...

Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığı, yine çeklerin kargoda çalındığına dair ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...

Soruşturma sayılı dosyası ile şikayetin bulunduğu, davalılardan ... şirketi yetkilisi ... 'in ifadesinde 2021 yılında kimliğini kaybettiğini, soruşturma tarafı şirketleri ve çek hırsızlığı ile ilgili bilgisi bulunmadığını, ... yetkilisi olmadığını beyan ettiği, ancak İto kayıtlarından şirket yetkilisi olduğunun açıkça görüldüğü, davacı şirket personeli ...'in ifadesinde de kargodan gelen zarfın boş olarak teslim edildiği ve kamera kayıtlarında da bu durumun görüldüğü beyanında bulunduğu, ihbar olunan lehdar şirketin davaya konu çeklerin şirket yetkililerine gelmemiş olup, teslim edilmediği,

çeklerin arkasındaki kaşe ve imzanın lehdar şirkete ve şirket yetkililerine ait olmadığını beyan ettiği, beyanların samimi ve birbirini doğrular nitelikte olduğu anlaşılmıştır.

Davacı ile ciro silsilesindeki davalıların defterleri incelenmesi için bilirkişi ara kararı kurulmuştur. Davalıların ticari defterlerini sunmadığı görülmekle ihbar olunan sıfatındaki lehtar ile davacı kayıtları üzerinden yapılan bilirkişi incelemesine göre her iki çekin lehdar ... Ltd. şirketi ve davacı defterlerinden izlenebildiği, ancak ... Ltd. şirketi ile diğer cirantalar arasında herhangi bir alışveriş veya ticari ilişki kaydının bulunmadığı, ihbar olunan ...

Ltd Şirketi tarafından her iki çeke karşı imzaya itiraz ve zayi talepli davaların açıldığı, davalı ... adlı şirketin vergi dairesi kayıtlarının 06/06/2016 ve 30/11/2017 tarihleri arasında bulunup en son bu tarihte re'sen terkin gördüğü, yine ... şirketinin vergi kaydının da 30/11/2022 tarihinde terk ile sonlandırıldığı, buna karşın dava konusu çeklerin basım tarihinin 2022; keşide tarihinin ise 2023 olduğu, aynı zamanda ... şirketi temsilcisinin şirketten haberi bulunmadığının beyan edildiği,

anılan şirketlerin vergi dairesi kayıtlarının faal olmadığı döneme dair ticari ilişki iddiasını içeren ilişkinin sahih olamayacağı, kaybolduğu iddia edilen her iki çekin aynı ciro silsilesini takip etmesinin açıklanamayışının hayatın olağan akışına uymadığı, takip alacaklısı ... şirketinin dosya arasına alınan ba/bs formlarında milyonlarla ifade edilen ticari ilişkinin bu faal olmayan ciranta şirketlerle yapılmış olmasının izahı bulunmadığı, izahı yönünde defter incelemesi için ibraz yükümlülüğü ihtarı yapılmış ise de defterlerin mazeretsiz olarak sunulmadığı,

takibe konu edilen alacağın gerçek bir alacak olduğuna dair davacı iddiası yönünden şüphe oluşturduğu, bunların yanında ...

Mahkemelerinin tevzi kayıtlardan anlaşıldığı üzere davalıların keşidecisi ve lehtarı farklı kişiler olmasına rağmen hemen hemen aynı ciro silsilesini takip eden çeklere dayalı olarak aynı yöndeki davalara muhatab olduğu, kargoda çek çalınması şeklindeki aynı iddialarla savcılık soruşturmalarının başlatıldığı, aynı akıbeti paylaşan birçok çekin davalılar elinde toplanmasının hayatın olağan akışına uygun olmadığı,

kargodan çalınan çeklerden menfaat elde etmek isteyen davalıların iktisapta kötüniyetli olduğu anlaşılmakla davacının borçsuzluğunun tespitini talep eden davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, davalılar aleyhine muhatab olunan haksız icra takibi nedeniyle İİK 72/5 maddesi uyarınca tazminata hükmedilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Gerekçe yazım aşamasında hükmedilen kötüniyet tazminatının tüm davalılara yüklendiği ancak ... adlı şirket haricindeki diğer davalıların takip alacaklısı olmadığı görülmekle bu yöndeki maddi hata gerekçeli karar taraflara tebliğ edilmeden önce fark edilip resen tashih edilmiştir.