İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/820 K.2024/772

Mahkememizde görülen Karşılıksızdır Kaydının Silinmesi-Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılamasında;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili tarafından keşide edilen ... ve ... nolu çeklerin hamilleri tarafından bankaya ibraz edildiğini, banka tarafından karşılıksızdır işlemi yapıldığını, süreç içerisinde işbu çeklerden ... çek bedeli ... Faktoring A.Ş 'ye tüm ferileri ile birlikte ödendiğini ancak çek yaprağı müvekkiline kayıp olduğundan dolayı iade edilmediğini, yapılan görüşmede ...

Faktoring yetkilileri tarafından banka bizden talep ederse çek bedelinin ödendiğini hiçbir alacaklarının kalmadığını ihtiva eden bir yazı gönderebileceklerini zira çek aslının kaybolduğunu ifade ettiklerini, ancak banka tarafından bu talebin kabul edilmediğini,

... nolu çeke karşılıksızdır işlemi yapıldıktan sonra herhangi bir icra takibi dava ve yahut talep olmadığı için hamiline ulaşılmadığını çek bedeli ve tazminatlar feri alacaklar müvekkili tarafından bankaya teminat olarak yatırılarak bu mağduriyetin giderilmesi banka yetkilerinden talep edildiğini ancak banka yetkilileri bunu kabul etmeyeceklerini mutlak bir şekilde çek aslını ve yahut iptal kararı getirilmesi gerektiğini ifade ettiklerini,

müvekkili hakkında verilmiş herhangi bir çek düzenleme yasağı bulunmamasına karşın davalı banka tarafından işbu dava konusu çeklerin sistemde gözüktüğünden müvekkilinin iş ve özel hayatında bir çok sorunla karşılaştığını, kredi çekmek istediğinde ve yahut çek defteri talep ettiğinde diğer bankalar tarafından bu durum gerekçe gösterilerek reddedildiğini, müvekkilinin kusuru olmadan kaybolan çeklerden dolayı davalı banka tarafından mağdur edildiğini belirterek;

çek bedellerinin teminat olarak alınarak müvekkilinin dava sürecince mağduriyetinin önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve müvekkil hakkında ki banka kaydında ki işlemin dava sonuçlanıncaya kadar kaldırılmasını

... ve ... nolu çeklerden kaynaklı müvekkili ile davalı banka arasında ki muarazanın menine ve TCMB dahil tüm sistemlerde ki karşılıksızdır kaydının silinmesine bu mümkün değilse ilgili çeklerin iptaline karar verilmesi yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesi: "Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.

" hükmünün amir olduğunu, bu nedenle arabuluculuk dava şartı yerine getirilmediğinden, işbu davanın esasına geçilmeksizin usulden reddinin gerektiğini, her ne kadar davacı çek bedellerinin ödendiğinden/ödeneceğinden bahisle karşılıksızdır kaydının silinmesini talep etmişse de, söz konusu kaydın değiştirilebilmesi için çek aslının müvekkili bankaya ibrazı ya da mahkeme tarafından verilen kesinleşmiş bir çek iptali kararının gerektiğini, bu noktada müvekkili bankanın usul ve yasaya uygun şekilde hareket ettiğini, kaybolduğu iddia edilen çeklerin kaydının değiştirilmemesinden sorumlu olmadığını, çek asıllarının müvekkili bankada olmadığını,

müvekkili bankanın davacının mağduriyetinin giderilmesi yönünde iyi niyetli bir adım atmadıkları yönündeki iddianın kabulünün mümkün olmadığını, işbu usul ve yasaya aykırı davanın esas incelemesine geçilmeden usulden reddine mahkeme aksi kanaatte olur ise davanın esas incelemesine geçilerek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın tümden reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İhbar olunan ... A.Ş. vekili özetle; ... seri nolu çek bedeli keşideci ... A.Ş. tarafından çek bedelinin müvekkili şirketine ödendiğini, yapılan ödeme sonrası ödeme sonrası keşidecinin talimat yazarak ... seri nolu çeki ve diğer çeklerin aslını talep ettiği, ancak ... nolu çekin zayi olduğundan teslim edilemediğini beyan etmiştir.

Mahkememizce 28.07.2024 tarihinde uzman görüş raporu alınmış dosya arasına konulmuştur.

Dava: Karşılıksız Çıkan Çeklerdeki Karşılıksızdır Kaydının Silinmesi olmadığı takdirde Çek Zayi Nedeniyle Kıymetli Evrak İptali İstemine İlişkindir.

Davalı ... bankası A.Ş. tarafından Davacı ...'e ... ve ... nolu çek yaprakları aralarında imzalanan Temel Bankacılık sözleşmesi doğrultusunda tesis edilmiştir.

Davacı ... ... numaralı, 30/11/2012 tarihli 3.750,00 TL çeki aralarında kaynaklanan ticari işlemlerden dolayı ... Güvenlik Teknik Servisi ünvanlı tacire verdiği, ... Servisi de ... Tic. A.Ş.' ye ciro ettiği görülmüştür. ... A.Ş. kendisine keşide edilen ... numaralı, 30/11/2012 tarihli 3.750,00 TL çeki ... A.Ş.'ye ciro ettiği, ...

A.Ş. elektronik takas yoluyla ibraz edilmiş, söz konusu çekin ibraz tarihi itibarıyla hesap bakiyesinin yetersiz olması nedeniyle karşılıksız işlemi yapıldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu çek ibraz tarihi itibarıyla hesap bakiyesinin yetersiz olması nedeniyle karşılıksız işlem gördüğü, Davalı ...

Bankası A.Ş. tarafından TTK ve Çek Kanunu uyarınca yasal yükümlülüğünü yerine getirerek ilgili çekin karşılıksızdır işlemi yaptığı ve TCMB'ye yasal blidirimini yaptığı davacı ...'in yasal süresi içerisinde düzeltme hakkını kullanmadığı tespit edilmiştir. Son keşideci ... A.Ş. ne ... A.Ş. tarafından çek bedelinin ödendiği, ödeme sonrası çek yaprağı talebi ... Faktoring A.Ş. tarafından zayi olduğundan iade edilmediği görülmüştür.

... numaralı çek ise; 16.07.2012 tarihinde ... Bankası tarafından davalı ... Bankası A.Ş.'ne elektronik takas yoluyla ibraz edilmiş, söz konusu çekin ibraz tarihi itibarıyla hesap bakiyesinin yetersiz olması nedeniyle karşılıksız işlemi yapıldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu çek ibraz tarihi itibarıyla hesap bakiyesinin yetersiz olması nedeniyle karşılıksız işlem gördüğü, Davalı ... Bankası A.Ş. tarafından TTK ve Çek Kanunu uyarınca yasal yükümlülüğünü yerine getirerek ilgili çekin karşılıksızdır işlemi yaptığı ve TCMB ye yasal bilidirimini yaptığı davacı ...'in yasal süresi içerisinde düzeltme hakkını kullanmadığı tespit edilmiştir. ... no'lu çek hamili hakkında dava dosyasına bilgi sunulmamıştır.

Söz konusu çeklerden ... seri numaralı çek ... Faktoring elinde iken zayi olduğunun ilgilisi tarafından belirtildiği, ... seri numaralı çekin ise nerde olduğuna dair bir kaydın bulunmadığı görülmüştür. Çeklerin herhangi bir dönemde ortaya çıkıp işleme konu edilebilmelerinin ihtimali karşısında; çeklerin fiziki olarak bankaya teslim edilmesi veya zayi olduklarına ilişkin mahkeme kararlarının sunulması halinde karşılıksız kaydının silinmesi mümkün olup aksinin kabulü mümkün değildir. Buna ek olarak davacının çeklerde keşideci konumunda bulunduğu, çek iptali davalarının ise yetkili hamil tarafından açılabilmesi karşısında kıymetli evrak iptali davasının da kabul edilebilme olanağı yoktur.

Belirtilen açıklamalar ışığında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.