İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi E.2023/822 K.2024/1848

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı taraf ... A.Ş. Ostim Şubesi keşide yeri Ankara olan 30/01/2014 keşide tarihli ve ... vergi numaralı, 6173107 seri numaralı 15.780,00 TL meblağlı ve ... A.Ş.

Ostim Şubesi keşide yeri Ankara olan 30/02/2014 keşide tarihli ve ... vergi numaralı, ... seri numaralı 18.810,00 TL meblağlı çekleri yetkili hamil sıfatıyla muhatap bankaya ibraz edildiği, müvekkili şirketin ekonomide sahip olduğu tanınmışlık ve piyasadaki güvenilirliği kullanılmak suretiyle bir kısım kötüniyetli kişilerce sahtecilik yapmak ve sahteciliğe müvekkili şirketin unvanını da eklemek suretiyle tanzim ettikleri çekleri piyasaya tedavüle sürdüğünü, davalı ...

Faktoring şirketi tarafından müvekkili şirket 2013 yılında arandığı ve müvekkili cirosu bulunan bazı çeklerin kendi elinde bulunduğunun bildirildiği, bunun üzerine ...

Faktoring firmasından ciroları da ihtiva eden çeklerin tarafına incelenmesi isteği bildirildiği, bunun üzerinde davalı taraf nezaket göstererek çek suretlerini müvekkili şirkete gönderdiğini, çeklerin arka yüzünde bulunan ve müvekkili şirketin kaşesi üzerindeki imzanın sahte olduğu, müvekkili şirketi temsil ve ilzama yetkili şahıslara ait olmadığı, müvekkili cirosunun üstündeki ciranta olan ...

Metal firması ile herhangi bir ticari ilişkisinin ve alacağının olmadığını, davalı ... Lojistik firması ile de hiçbir ticari ilişkisi olmadığı, bu şirkete herhangi bir şekilde borçlu olmadığından böyle bir ciro işlemi yapmasının da söz konusu olmadığının anlaşıldığı ve davalı ...

Faktoring şirketine izah edildiği, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 01/10/2013 tarihinde ... sayılı şikayette bulunarak söz konusu sahtecilik ve dolandırıcılık eylemi nedeniyle çeklerde keşideci olan ... Grup, hamil olan ... Metal ve cirantalar ... Lojistik ve ... Lojistik firmalarının yetkilileri hakkında şikayetçi olduğu, soruşturma nedeniyle savcılık tarafından muhatap banka olan ...

Bank'a çeklerin ibrazı halinde çeklere el konulması ve ibraz edenlerin kimliklerinin tespit edilerek bildirilmesi için müzekkere gönderildiğini, dava konusu iki çekin arka yüzünde yer alan müvekkili cirosu sahte imza atılmak suretiyle gerçekleştiğini, müvekkili şirketin bu çekler nedeniyle davalılara borcu olmadığını, borçlu sıfatının olmadığını, dava konusu çeklerdeki müvekkili cirosunun sahte olarak atıldığını ve davalılara borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir.

CEVAP

Temlik eden davalı ... Faktoring A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalı ... Lojistikten, sözleşme anında, şirketin ve şirket yetkilisi ...'nın müteselsilen sorumluluk imzasına havi bir adet 50.000,00 TL bedelli munzam senet de alındığını, sözleşmenin hemen sonrasında ... Lojistik diğer davalı ... İnşaat Malzemeleri San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'ye yapılan faturaları satımından kaynaklanan alacağını alacak bildirim formu, faturalar ve ekinde davaya konu çeklerin bulunduğu bir temlik işlemi ile müvekkili şirketi devrettiğini, davaya konu çekler bu suretle müvekkili şirketin eline geçmiş olduğunu, müvekkili şirket ile son ciranta arasındaki faktoring ilişkisi sebebi ile müvekkili şirket yasal tüm şartalar uymak sureti ile çek hamili haline geldiğini, müvekkili şirket yetkilileri ellerinde bulunan çekin önceki cirantaları ile temas kurmak sureti ile çek ile alakalı bilgi almaya çalıştıklarında davacı ...

Saç End. A.Ş. Firması yetkililerinden böyle bir çek cirolamadıklarını öğrenildiği, faktoring sözleşmesinde taraf olan ... Lojistik 26/09/2013 tarihinde bir ihtarname keşide edildiği ve finansman borcunun derhal ödenmesi istendiği, akabinde ise munzam senet üzerinden hem borçlu şirkete ve hem de şirket yetkilisine karşı ihtiyati haciz kararı alınarak İstanbul ...

İcra Müdürlüğü ... esas sayılı dosyası tahtında icra takibine girişildiği, hem davalı şirkete ve hem de şirket yetkilisinin haczi kabil bir malı bulunmadığı, icrai işlemler yürütülmeye devam edildiği, çekler ise keşide tarihinden yazılarak Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı Sahtecilik ve Dolandırıcılık Bürosu'nun ... soruşturma numaralı dosyasında alıkonulmuş bulunduğu, davacıya karşı çekler ile girişilmiş herhangi bir icra takibi bulunmadığı, girişilmesi de düşünülmediğini, savcılık tarafından çeklerin iade edilmesi halinde davacı dışındaki diğer sorumlulara karşı icrai işlemler tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile yürütülecek olduğu,

müvekkili şirket yetkililerinin davanın açılmasında herhangi bir dahili bulunmadığını, müvekkili şirkete ve yetkililerine izafe edilecek bir kusurun olmaması ve davalıya yönelik herhangi bir işlemde bulunulmaması sebebi ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. - Davalı ...., ...'ne tebligat yapılmış, davalılar davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI

"....Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; uyuşmazlık konusu İstanbul CBS 2015/11228 soruşturma numaralı dosya suretinin iş bu dosyamız arasına alındığı, yine uyuşmazlığa konu ... Bank A.Ş. Ostim Şubesi'ne ait, 30/01/2014 keşide tarihli, 15.780,00 TL bedelli ve ... Bank A.Ş.

Ostim Şubesi'ne ait, 30/02/2014 keşide tarihli, 18.810,00 TL bedelli çek asıllarının temini için ilgili savcılık ve mahkeme dosyalarına müzekkere yazıldığı, bu hususta davalı şirket yetkililerine yemin teklif edildiği ve çek asıllarının bulunamaması nedeniyle çekler üzerinde imza incelemesi yapılması mümkün olamadığı,

davacı yanca atıfta bulunulan davacı şirkete ait benzer uyuşmazlığına konu İstanbul 22. İcra Hukuk Mahkemesi dosyası yapılan incelemesinde uyuşmazlığa çekler ile mahkememiz dosyasına konu çeklerin farklı çekler olduğu ve bu haliyle hükme esas alınamayacağı hususları da dikkate alınarak Davanın REDDİNE, Yasal şartları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE," Şeklinde karar vermiştir.

İSTİNAF İSTEMİ

Davacı vekili istinaf isteminde özetle.

Dosyanın 14/02/2023 tarihinde kesinleşme işlemi yapılmış ise de; davacı müvekkil şirket vekiline 29/01/2023 tarihinde gerekçeli kararın tebliğ edildiğini, normal sürenin dolduğu tarihin 12/02/2023 olduğunu, Ancak söz konusu tarih deprem nedeniyle OHAL kapsamında alınan 08.02.2023 tarihli ve 32098 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6785 sayılı Cumhurbaşkanı kararı ile sürelerin durduğu 06.02.2023 sonrası bir zamana denk geldiğinden,

müvekkili şirketin duran süreler nedeniyle halen istinaf kanun yoluna başvuru hakkı bulunduğunu, Dava konusu her iki çekin arka yüzünde yer alan müvekkili cirosunun sahte imza atılmak suretiyle gerçekleştiğini, müvekkili şirketin bu çekler nedeniyle davalılara karşı herhangi bir borcu bulunmadığını, temlik eden ... Factoring A.Ş.

Tarafından 2013 yılında müvekkil şirket aranarak davaya konu edilen çeklerin kendi uhdelerinde olduklarını bu çekler üzerinde müvekkil şirketin cirosunun olduğu beyan edilmesi üzerine çek örneklerinin istendiğini ve imzanın kendilerine ait olmadığının belirtildiğini, müvekkili şirket cirosu üzerinde bulunan ... firması ile de herhangi bir ticari ve alacak ilişkisinin olmadığını, Şirket yetkililerinin imzalarına göre de imzanın uyuşmadığının görüldüğünü, Çek asıllarının bulunamaması nedeniyle çekler üzerinde imza incelemesi yapılamamasının müvekkili şirketin sorumluluğunda olmadığını,

çekler ile ilgili icra dosyasından ve ceza dosyasından celp edilse de müzekkerelere verilen menfi yanıttan müvekkilinin sorumlu olmadığını, çeklerin davanın açıldığı tarihte davalılar tarafından icraya konu edilmemiş olup bu çek asıllarının davalılar tarafından dosyaya sunulması gerektiğini, Gerekli araştırmalar yapılmadan davalı şirket yetkililerine yemin teklifinin kabulü mümkün olmadığını, yemin delilinin son çare olduğunu, davalı şirket ticari defterlerini incelemeden menfi müzekkere cevapları ile çek asıllarını incelemeden yemin delilere başvurması ve bu yemin deliline dayanak dosya hakkında hüküm kurması hukuka aykırı olduğunu,

Müvekkili şirketin davalılara borcu olmadığını, dava konusu çeklerin incelenememiş olması sebebiyle davanın konusuz kaldığı göz önünde bulundurulmayarak, doğrudan davanın reddine karar verilmesinin hatalı olduğunu, davalı ...

FAKTORİNG A.Ş. tarafından 29.04.2014 tarihinde sunulan cevap dilekçesinde de dava konusu çekler hakkında "Tarafımızca davacıya karşı çekler ile girişilmiş herhangi bir icra takibi bulunmayıp, girişilmesi de düşünülmemektedir." şeklinde beyanda bulunulduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.

GEREKÇE Dava, İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespiti istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesi tarafından karar davacı vekiline 29/01/2023 Tarihinde tebliğ edilmiş, taraflarca istinaf kanun yoluna başvurulmadığı gerekçesi ile karara kesinleşme şerhi işlenmiş olmakla öncelikle usul yönünden inceleme yapılması gerekmiştir.

08/02/2023 Tarihli 6785 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile olağanüstü hal ilan edilen illerde sürelerin 06/02/2023- 06/04/2023 tarihleri arasında durduğu, Adana ilinde 08/02/2023 Tarihinden itibaren 90 gün süre ile olağanüstü hal ilan edildiği, davacı vekilinin ikamet adresi Adana olmakla 06/04/2023 Tarihinde sunulan istinaf dilekçesinin süresinde olduğu dikkate alınarak dosyanın esas yönünden incelemesine geçilmiştir.

Davacının menfi tespit iddiası, çeklerdeki ciranta imzasının şirket yetkililerine ait olmadığına ilişkindir. Davacı, imza inkarında bulunduğundan çeklerin asıllarının incelenmesi gerekli ise de, çek asıllarının alacaklı (hamil) yedinde olması karine olduğundan çeklerin asıllarını ibraz yükümlülüğü de davalı alacaklıya aittir. Somut uyuşmazlıkta, çek asılları ibraz/temin edilemediğinden imza incelemesi yapılamamıştır.

Bu durumda çeklerdeki imzanın davacıya ait olduğu ispatlanamadığı gerekçesi ile menfi tespit isteminin kabulüne karar verilmesi gerekirken, çekte ciranta olmayıp alacağı temlik alan Varlık Yönetim Şirketi yetkilisine yemin teklif edilerek karar verilmesi yerinde görülmemiş, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılması gerekmiştir. Davacı vekili 28.10.2019 ve 20.06.2022 Tarihli dilekçeleri ile davanın kabul edilmesi halinde davalı temlik eden ...

Faktoring AŞ'den yargılama gideri ve vekalet ücreti talep etmediklerini açıkça beyan ettiğinden temlik alan davalı yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmamıştır. Açıklanan nedenle davacı vekilinin istinaf isteminin kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, HMK 353.1.b.2 maddesi gereğince davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmıştur.