İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/275 K.2025/253

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 09/04/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle. Davacı Banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere davacı bankaya teslim edilmiş bir kısım çek ve senetlerin, ... kargo firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, dava konusu çeke ilişkin bilgilerinin, keşidecisi... olan, son yetkili hamil .. A.Ş., lehdarı ... San. Tic. Ltd.

Şti. tarafından bankaya tahsile verilen, 31.03.2023 tanzim tarihli 30.000 TL bedelli düzenleme yeri ... olan şeklinde olduğunu, söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedilmiş olduğunu ve akabinde davacı bankaca 06.01.2023 tarihli tutanağın tutulduğunu, 02.01.2023 tarihinde mezkur çekin davacı banka nezdinde iken taşıma esnasında kaybolduğuna ve bütün aramalara rağmen bulunamadığına dair 06.01.2023 tarihli tutanağı ekte sunduklarını, Çekin iptali amacıyla ...

2. Asliye Ticaret Mahkemesi ... E sayılı dosyası nezdinde çek iptal davası açıldığını, çekin irade dışı elden çıkması nedeniyle kötü niyetli kişilerin çek bedelini tahsil etmelerinin önüne geçmek amacıyla da ödemeden men kararı alındığını, mezkur çekin de aralarında bulunduğu çek ve senetlerin ... kargo tarafından taşındığı esnada çalınmış olmaları sebebiyle yapmış oldukları suç duyurusu tahtında ... Cumhuriyet Başsavcılığının ...

Soruşturma nosu ile soruşturma başlatıldığını, mezkur soruşturma kapsamında söz konusu çeklerin ibrazı halinde çekleri ibraz eden şüpheli şahıslar ile ilgili kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunulması ve çek asıllarının Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi yönünde karar verildiğini, davaya konu çekin davalı ...

A.Ş tarafından ... karşılığının sorgulandığı/ibraz olunduğu, çek bankasının beyanı ile tespit edilmiş olup, mezkur çeki haksız bir şekilde elinde bulunduran davalıya karşı huzurdaki davayı dermeyan etme gereği hasıl olduğunu belirterek/ileri sürerek takibe konu edilen çekin iadesine ve istirdatına, davaya konu çekin icra takibine konu edilmemesi veyahut huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

bu tedbir taleplerinin kabul edilmemesi halinde fazlaya ilişkin her türlü talep hakları saklı kalmak kaydıyla, icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabilecek tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davaya bakmaya İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğunu, davacının çekte cirosunun bulunmadığını, icra dosyasında da borçlu olmadığını, bu nedenle tedbir kararının kaldırılması gerektiğini, çeklerin müvekkilinin elinde olduğunu, dava dilekçesinde bahsi geçen 19 adet çekle ilgili müvekkilinin hiçbir ilgisinin olmadığını, davacının iddialarının asılsız olduğunu, müvekkilinin kötü niyetli olduğuna dair hiçbir delilin sunulmadığını, çek üzerinde ödeme yasağı bulunmasının müvekkilini kötü niyetli yapmadığını,

icra takibine konu edilmesine de engel olmadığını, davacı basiretli bir tacir olarak hareket etmesi gerektiğini, çek vb kıymetli evrakların kargo yoluyla taşınmasının yasak olduğunu, mevzuata aykırı hareket eden davacı bankanın özen yükümlülüğünü yerine getirmediğini, bu nedenle davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Davalı şirketin dava konusu çekin alınma nedeni olarak dava dosyasına sunulan 13.12.2022 tarih ... nolu ... ve Ticaret A.Ş.' ye düzenlenen 5.553.353,75 TL tutarlı fatura gösterildiği, dava dosyasında mevcut olan 09.05.2024 tarihli ... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ekinde var olan 2020, 2021, 2022 yıllarına ait BA ve BS dökümleri incelendiğinde 13.12.2022 tarihli faturanın BS (Satış) olarak bildirilmediği gibi 2022 yılına ait BS (Satış) ve BA (Alış) bildirimlerinin boş olduğu, eş deyişle davalı firmanın alım satım ile ilgili herhangi bir bildirimin yapılmadığı, aynı şekilde 2020 ve 2021 yıllarında da alım satım ile ilgili herhangi bir bildirimin yapılmadığı tespit edilmiştir.

...

Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülmekte olan ... sayılı soruşturma evraklarında, müşteki, ... ve ...' in beyanları doğrultusundan anlaşılacağı üzere, şüpheli şahısların özellikle ... kargosu üzerinden çeklerin çalınması sonrası, ilk lehdar adına sahte kaşe ve imza sonrası diğer lehtarlar şüphelilerce kurulan paravan şirketlerden çeklerin arka kısımlarını ciranta ederek, mağdur şahısları icra yöntemiyle haksız kazanç elde ederek (TC'K-158-1/h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında;

kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunu gerçekleştirdiklerinin değerlendirildiği, dolaysıyla davalı ... A.Ş.' ve 18.03.2024 tarihi itibariyle çalıntı çeklerin paravan şirketler vasıtasıyla tahsil edildiğinin tespiti üzerine el konulduğunun anlaşılmıştır.

Alınan bilirkişi raporunda özetle, Davalı şirketin dava konusu çekin alınma nedeni olarak dava dosyasına sunulan 13.12.2022 tarih ... nolu ... ve Ticaret A.Ş.' ye düzenlenen 5.553.353,75 TL tutarlı fatura gösterildiği, dava dosyasında mevcut olan 09.05.2024 tarihli ...

Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ekinde var olan 2020, 2021, 2022 yıllarına ait BA ve BS dökümleri incelendiğinde 13.12.2022 tarihli faturanın BS (Satış) olarak bildirilmediği gibi 2022 yılına ait BS (Satış) ve BA (Alış) bildirimlerinin bos olduğu, eş deyişle davalı firmanın alım satım ile ilgili herhangi bir bildirimin yapılmadığı, aynı şekilde 2020 ve 2021 yıllarında da alını satım ile ilgili herhangi bir bildirimin yapılmadığı, Dava dosyasında mevcut olan...Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu ... hazırlık numaralı 18/03/2024 tarihli yazısında;

yürütülmekte olan ... sayılı soruşturma evraklarında, müşteki, ...' in beyanları doğrultusundan anlaşılacağı üzere, şüpheli şahısların özellikle ... kargosu üzerinden çeklerin çalınması sonrası, ilk lehdar adına sahte kaşe ve imza sonrası diğer lehtarlar şüphelilerce kurulan paravan şirketlerden çeklerin arka kısımlarını ciranta ederek, mağdur şahısları icra yöntemiyle haksız kazanç elde ederek (TCK-158-l/h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında;

kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunu gerçekleştirdiklerinin değerlendirildiği, yazının 5.sayfasında 24.sırada VKN ... nolu ... A.Ş. nin var olduğu, dolaysıyla davalı ... A.S.' ve 18.03.2024 tarihi itibariyle çalıntı çeklerin paravan şirketler vasıtasıyla tahsil edildiğinin tespiti üzerine el konulduğu tespit edilmiştir.

GEREKÇE

Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca, rıza hilafına elden çıktığı iddia edilen çekin istirdadı istemine ilişkindir.

Çekte hak sahibi olabilmek için yetkili hamil olmak gerekir. 6102 sayılı TTK’nın 790. maddesine göre, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

Bu maddeden de anlaşıldığı üzere bir çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğunu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğunu çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir.

Çek üzerindeki cirolar birbirini takip etmiyor veya ciro zincirinde bulunan cirolardan biri geçersiz veya sahte olması dolayısı ile ciro zincirinde kopukluk olması durumunda çekteki hak, kopukluktan sonraki kişilere geçmeyeceği için ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamil yetkili hamil sayılamaz. Yetkili hamil olmadığı için de ciro zincirinin koptuğu kişiden itibaren ciranta ve keşideciden talepte bulunamaz.

Bu açıklamalar ışığında, taraflarca sunulan deliller, alınan bilirkişi raporları tüm dosya kapsamıyla birlikte değerlendirildiğinde; uyuşmazlığa konu 31.03.2023 tanzim tarihli 30.000 TL bedelli düzenleme yeri ... olan çekin davalı tarafından alınma nedeni olarak dava dosyasına sunulan 13.12.2022 tarih ... nolu ... ve Ticaret A.Ş.' ye düzenlenen 5.553.353,75 TL tutarlı fatura gösterildiği, dava dosyasında mevcut olan 09.05.2024 tarihli ...

Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından gönderilen yazı ekinde var olan 2020, 2021, 2022 yıllarına ait BA ve BS dökümleri incelendiğinde 13.12.2022 tarihli faturanın BS (Satış) olarak bildirilmediği gibi 2022 yılına ait BS (Satış) ve BA (Alış) bildirimlerinin bos olduğu, eş deyişle davalı firmanın alım satım ile ilgili herhangi bir bildirimin yapılmadığı, aynı şekilde 2020 ve 2021 yıllarında da alını satım ile ilgili herhangi bir bildirimin yapılmadığı tespiti ile Dava dosyasında mevcut olan ...Cumhuriyet Başsavcılığı Terör ve Örgütlü Suçlar Soruşturma Bürosu ... hazırlık numaralı 18/03/2024 tarihli yazısında;

yürütülmekte olan ... sayılı soruşturma evraklarında, müşteki, ...' in beyanları doğrultusundan anlaşılacağı üzere, şüpheli şahısların özellikle ... kargosu üzerinden çeklerin çalınması sonrası, ilk lehdar adına sahte kaşe ve imza sonrası diğer lehtarlar şüphelilerce kurulan paravan şirketlerden çeklerin arka kısımlarını ciranta ederek, mağdur şahısları icra yöntemiyle haksız kazanç elde ederek (TCK-158-l/h) Tacir veya şirket yöneticisi olan ya da şirket adına hareket eden kişilerin ticari faaliyetleri sırasında;

kooperatif yöneticilerinin kooperatifin faaliyeti kapsamında nitelikli dolandırıcılık suçunu gerçekleştirdiklerinin değerlendirildiği, dolaysıyla davalı ... şirketinin 18.03.2024 tarihi itibariyle çalıntı çeklerin paravan şirketler vasıtasıyla tahsil edildiğinin tespiti üzerine el konulduğu anlaşılmakla 6102 sayılı TTK’nın 684. ve 788. maddeleri uyarınca geçerli bir ciro bulunmadığından çek üzerinde bulunan hakkın çekte ciranta olarak görünen diğer şirketlere devrinin gerçekleşmediği böylece çek üzerinde hakkı olmayan şirketin yaptığı ciro ile de çekteki hakkın çeki elinde bulunduran davalıya geçmediği,

6102 Sayılı TTK'nın 792. maddesi hükmü uyarınca davacının çekin istirdatı talebi yönünden, davalı yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerektiği, somut olayda uyuşmazlığa konu çekin, keşide tarihinin 31/01/2023 tarihi olduğu bu tarihte hamil ile lehtar arasında yer alan 3 ciranta şirketin de faal olmadığı, tacir olan davalının da bu durumu bilecek konumda bulunduğu, yine UYAP sisteminden yapılan sorgulamada da davalının benzer mahiyette çok sayıda dosyasının olduğu gözetildiğinde;

davalının bu işi meslek haline getirdiği ve çeki iktisabında ağır kusurlu ve kötü niyetli olduğu anlaşıldığından, davanın kabulü ile davaya konu çekin davalıdan istirdadı ile davacı şirketine verilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imza Hakim ... · e-imza