İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/412 K.2023/227

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sigorta nezdinde Sigortalı ... A.Ş. tarafından yurt dışında mukim ...Şirketine aralarındaki proje sözleşmesine istinaden boru ve aksamaları 303 kap 3.082 adet 3.798.790,00 brüt kg emtia satıldığını ve ... Limanından "..." isimli gemiye yüklenen emtiaların davalı taşıma şirketleri sorumluluğunda ..., ...

Limanına taşındığını ve aynı davalı ... üzerine akten almış olduğu taşıma işi için dava dışı sigortalı ...A.ş'e tahsil ettiğini, sözkonusu emtiaların toplam 3.798.790,00 kg olarak 24/12/2020 tarihli ... ve ... nolu konşimentolar tahtında gerçekleştirilen nakliyesi ... ile ... arasında yapılan taşımayı da kapsayacak bir şekilde müvekkil şirket tarafından ... numaralı Sigorta Poliçesi ve ekleri tahtında nakliyat muhataplarına karşı sigorta edildiğini,

.. gemisi donatanı/taşıyanı tarafından 21/01/2021 tarihinde ...Limanına Hazırlık Mektubu verilerek geminin yanaşmaya hazır olduğunun beyan edildiğini ve 12/02/2021 tarihinde tahliye başlandığını bir kısım tahliye tamamlandıktan sonra geminin 3,4 ve 5 numaralı gemi ambarındaki borularının hasarlı dağınık ve istifinin bozulduğunun tespit edilerek tahliyenin durdurulduğunu, 13/02/2021 tarihinde ...

Hükümetine bağlı Gözetim Raporu uyarınca, özellikle 3,4 ve 5 no'lu kargo ambarlarında CTP boruların yük sabitleme düzenlerinde deniz taşıması esnasında ki nezaret vb borcuna aykırı davranmaya dayalı hasarlandığının kayıt altına alınmış olduğunu, kaynaklanan zararların daha da büyümesinin önlenebilmesi gayesi ile ...

Hükümeti tarafından boruları tek tek yakalayabilecek mıknatıs özellikli özel bir vinç aparatının getirilmesinin talep edildiğini, mıktanıslı vinç aparatın beklenildiği yaklaşık 30 günlük süreçte gemi açığa alındığını, özel vinç aparatının limana ulaşmasını takiben gözetim firması tarafından 16/03/2021 tarihinde yapılan incelemelerde boruların 8 tanesinde ağır hasar 27 tanesinde hafif çizikler ve izler olmak üzere toplamda 35 adet boruda hasar olduğunun tespit edildiğini,

emtiaların davalı taşıma şirketlerinin gerekli önlemleri almadığını ve pervasızca davranışları neticesinde alıcısına tam ve hasarsız şekilde teslim edilmediği nedeniyle Sigortalı Şirket zarara uğradığını ve söz konusu zarara ilişkin olarak müvekkili sigorta şirketi ... numaralı Sigorta Poliçesi kapsamında Sigortalısı ...A.Ş. tarafından yapılan hasar başvurusunu incelediğini ve sözkonusu hasar kapsamında müvekkili ...

Sigorta hissesine düşen %55 oranında ki 467.500,00 USD sigorta tazminat tutarını sigortalısına ödediğini ve böylece alınan Tazminat Makbuzu ve Temlikname belgesi uyarınca müvekkili şirket sigortalısının haklarına halef olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin sigortalısının haklarına halef olarak davalılar borçlular aleyhine ...

37.İcra Müdürlüğü nezdinde ...esas sayısı ile icra takibi başlatıldığını, sözkonusu icra takibine borçlu şirketler tarafından haksız olarak itiraz edildiğini ileri sürerek, 467.500,00 ABD Doları tazminatın ödendiği tarihten itibaren işletilmiş faiz de dahil TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, davalı borçluların başlatılan icra takibine karşı yapmış olduğu haksız ve yersiz itirazlar nedeniyle %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı ... numaralı Sigorta Poliçesi ile sigortalanan ...

A.Ş'ye ait boru ve aksamları nevi emtianın varış limanı olan ...'da gemiden tahliye edildikten sonra bir takım emtianın hasarlı olduğundan bahisle huzurdaki rücu davasını ikame ettiğini, müvekkili şirketin mezkur olayda deniz taşımasını gerçekleştiren taşıyan olmamakla birlikte davacı taraf sigorta priminin ödenip sorumluluğunun başladığını kanıtlayamadığını, davacının sigortalıya yaptığını iddia ettiği ödemenin makbuzunu sigortacının halef olabilmesi için geçerli ibranameyi temliknameyi ve hasarın nasıl meydana geldiğini kanıtlayan evrakları sunması gereken hiçbir delilini dava dilekçesi ekinde sunamadığını,

müvekkili taraflarına tebliğ ettiremediğini, ekspertiz raporu ile müvekkilinin sorumlu kılınamayacağının aşikar olduğunu, davacı tarafın sigortalısı olan satıcının alıcıdan tüm satış bedelini alıp almadığının anlaşılamadığını, şayet alıcı satış bedelinin tamamını eksiksiz olarak davacının sigortalısı satıcıya ödemişse, bu durumda davacı sigortacının yaptığı ödeme geçerli bir sigortaya dayanmadığından lütuf ödemesi niteliği taşıyacak ve halefiyet sözkonusu olmayacağını, halefiyetin gerçekleşebilmesi için ödemenin sigorta kapsamına giren bir zararın tazmini için yapılmış olması gerektiğini,

sigortacısı sigorta sözleşmesinin gereği olmadan sadece sigortalısını tatmin etmek müşterine hoş görünmek ve gelecekte iyi ilişkilerin devamını sağlamak amacıyla ödemede bulunabileceğini, sigortacı bir rizikonun sigorta koruması kapsamında olup olmadığının da tereddüt edebileceğini, sigortalıya ödeme yapmayı tercih eden sigortacının kanuni halefiyet hakkından yararlanıp yararlanmayacağı tartışmaya açık bir husus olduğunu, ödeme sonucu halefiyetin gerçekleşmesi için sigortacının ödemeyi gerçek hak sahibine yapmasının gerektiğini,

poliçenin kapsamında yapılacak ödemenin yapılacağı tarihteki USD'nin TL karşılığı ödenmesi gerekirken temliknamede poliçe kapsamında USD tutarının ödendiğinin iddia edildiğini, teslim şeklinin ... olarak kayıtlı olduğunu, yükte meydana geldiği iddia edilen herhangi bir ziya ve hasarın talep hakkı alıcıya ait olduğunu, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından davanın usulden reddi gerektiğini, davacı sigortalısı Superlit'e yaptığı ödemeye istinaden müvekkili şirketten talepte bulunduğunu, ancak sigortalı Superlit hak sahibi olmadığından kendisine yapılan ödeme davacıya halefiyet hakkı kazandırmadığını,

satış sözleşmesi teslim şartının ... teslim olması nedeniyle ihracatçının sigortalanabilir menfaati olmadığına yönelik İstanbul BAM 12.Hukuk Dairesinin 2018/24 Esas 2019/21 Karar sayılı emsal kararını ekte sunulduğunu, sigortalı şirketin prim ödemesine ilişkin kuralın gereğini yerine getirdiğine dair hiçbir belge sayın mahkemeye sunulmadığını, bu durumda sigorta şirketinin sigortalısına karşı sorumluluğu başlamadığını, tüm bunlara rağmen sigorta şiketi bir ödeme yaptı ise bu lütüf ödemesi olduğunu lütüf ödemesinin üçüncü kişilere rücü edilemeyeceğini,

müvekkili şirketin konşimento uyarınca ne taşıtan ne de taşıyan olduğunu davacının sunduğunu, konşimentolar incelendiğinde müvekkili şirketin ne taşıtan ne de taşıtan olduğunun görüleceğini, yetki itirazlarının bulunduğunu, işbu taşımadan kaynaklanan uyuşmazlıkların İngiliz Kanunlarına göre ...

Mahkemelerinde çözüleceği hususlarında anlaştıklarını, yetki itirazları çerçevesinde davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkilinin söz konusu taşıma ... olarak hareket ettiğini, yükün gemiye yüklenmesi ve taşımaya uygun hale getirilmesi dava dışı sigortalının yani yükletenin yükümlülüğünde olduğunu, hasarın sebebinin kötü istifleme olduğunu, yükleme limanında yükün yüklenmesi ambar içinde istiflenmesi ambar içindeki yükün dağılımının yapılması yükün bağlanması ve emniyet altına alınmasının taşıtan tarafından yapılacağının kararlaştırıldığını, davacının sunmuş olduğu rapor eksik olduğunu,

davacı hasarın meydana gelme sebebini ispat edemediğini, davacı poliçe kapsamında TL bazında ödeme yapması gerektiğini, sovtajın eksik yapıldığını, beyan etmekle, davanın öncelikle yetki, husumet yönünden sayın mahkeme aksi görüşte ise haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın her halükarda esastan reddini yargılama giderleri ve ücret-i vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ...Tic Ltd Şti'nin cevap dilekçesinde özetle.

Davacının taleplerinin TTK'nın md 1188/1-3 uyarınca zamanaşımına uğradığını, bu nedenle reddi gerektiğini, müvekkili şirkete yöneltilebilecek herhangi bir husumet bulunmadığını pasif husumet yokluğundan davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin dava konusu taşıma ve taşıma esnasında yaşandığı iddia olunan hizmet kusuruyla ilgisi olmadığını, davacı müvekkilinin ilgili geminin donatanı / taşıyanına izafeten TTK 105. uyarınca acente sıfatıyla sorumlu olduğunu ifade etmekle husumet yöneltildiğini, yine aynı maddenin 3.fıkrası uyarınca acentelerin dava ehliyetinin olmadığının açıkça ifade edildiğini,

neticeden iddia olduğunun aksine müvekkilinin dava konusu olayla bir ilgisi ve olayda sorumluluğu ve kusuru olmadığını, bu nedenle pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davaya konu olayda müvekkilinin ilgisi kusuru ve sorumluluğu bulunmadığını, dava dilekçesi ve ekleri incelendiğinde dava konusu geminin yüklenmesi ve taşınması safhasında müvekkilinin herhangi bir dahli olmadığını, tazminat talebine konu hasarların oluşmasında giderilmesi için yapıldığı iddia olunan masrafların meydana gelmesinde müvekkilinin hiç bir illiyeti olmadığını,

... isimli ekspertiz şirketince hazırlanan raporun güvenirliği ve denetime elverişliliği tartışmalı olduğunu, dava dilekçesi ekinde yer alan sigorta poliçeleri davacı yana ait olmadığını, poliçelerin ... Sigorta 'ya ait olduğunu, davacının bu poliçe kaynaklı hak iddiasında bulunması hukuka aykırı olduğunu, beyan etmekle, davanın usulden reddini nihai olarak esastan reddini yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Donatanı ... Ltd vekili cevap dilekçesinde özetle. Müvekkillerine izafeten dava açıldığı belirtilen iki şirket olan ...A.Ş. ve ...Ltd Şti ile müvekkilleri arasında herhangi bir acentelik veya başka türlü temsilcilik ilişkisi bulunmadığını, dava dışı taşıtan ... taşıtan ile diğer davalı ...

İşletmeciliği 21 Eylül 2020 tarihli birtaşıma sözleşmesi akdettiklerini, sözleşme uyarınca yükün gemilere yüklenmesi, gemi içerisinde bağlanması ve emniyete alınmasına dair bütün işlemlerin taşıtan'ın sorumluluğunda ve taşıtan'ın temin edeceği personeller ile yapılacağı hüküm altına alındığını, bununla beraber hem yükleme hem de tahliye limanında Sözleşme'de "taşıyan" olarak tanımlanan...'nin acentelerinin kullanılacağı hüküm altına alındığını, ...'nin taahhüt ettiği taşımanın fiilen gerçekleştirilmesi için müvekkilinin gemisini kiraladığını,

yükleme limanı olan ...limanında görev alacak olan acentenin Kiracı Taşıyan... tarafından atanan ...Ltd Şti isimli şirket olacağı çarterparti bağlama özetinde belirtildiğini, yükleme/bağlama/emniyete alma işlemlerinin tamamı ...'ın adamları tarafından gerçekleştirildiğini, geminin ...'nın ... limanına vardığını ve yanaşma için demirde beklemeye başladığını, ancak 31 Ocak 2021 günü ...

Liman Başkanlığı otoritesi'nden gelen bir yazı üzerine demir bölgesinden ayrılmak zorunda kaldığını, geminin fırtınadan kaçmak için alabileceği tüm önlemleri aldığını ve uyması gereken bütün talimatlara uyduğunu, fırtınadan kaçamadığını sert hava deniz koşullarına maruz kaldığını, gemi tahliye için ... limanına yanaştığını ve tahliyenin başladığını, ancak gemi'ye 4'lü şekilde ince ahşap çerçevelerle paketlendiği anlaşılan boru emtiasını istifinin bozulduğunu ve ahşap çerçevelerinin kırıldığının anlaşıldığını, istifin bozulması nedeniyle bazı borular üzerinde çizikler oluştuğunun görüldüğünü,

gemi kaptanı tarafından protesto mektubu düzenlenerek ilgili taraflara gönderildiğini, mektupta yükleme istif, bağlama ve emniyete alma işlemlerinin taşıtan ve ... tarafından üstlenildiği ve yanlış özensiz işlemler nedeniyle doğabilecek olan zararların tamamından söz konusu tarafların sorumlu tutulduğunun ihtar edildiğini,

tahliyenin tamamlanmasının ardından yükün gönderileni alıcısı olan ... şirketinin ve diğer ilgililerin de katılımıyla yük üzerinde ... işlemleri gerçekleştirildiğini ve bu kapsamda yükleme esnasında istifin hatalı şekilde yapıldığını ve ambalaj olarak kullanılan ahşap çerçevelerin deniz taşımasına uygun malzemeler olmadığının tespit edildiğini, mahkemenin yetkisiz olduğunu, konşimentoda yer alan tahkim şartı uyarınca davanın reddini, ...'da tahkim yoluyla çözümlenmek üzere davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini,

yetki maddesinin geçersiz kabul edilmesi veya ifa yeri mahkemelerinin yetkisinin kabul edilmemesi dahilinde İstanbul Mahkemelerinin yetkili olmayacağını, müvekkillerinin sicile tescil edilmiş iş yeri ...'da değil ...

Halk Cumhuriyeti'nin ... ve ... şehirlerinde olduğunu, müvekkilleri bakımından davanın hak düşümüne uğradığını, davacının aktif husumeti ehliyetinin bulunmadığını, müvekkilinin pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, müvekkili şirketin taşımayı gerçekleştiren gemi'nin ... kodu kapsamındaki işleteni olduğunu, geminin donatanı ya da taşıyanı olmadığını, hasarın oluşması sebebinin taşıtan'ın yükleme operasyonları sırasında özensiz davranmış olması ve yükün ambalajı niteliğindeki ahşap çerçeve çıtalarının deniz taşımasına uygun olmaması olduğunu, beyan etmekle,

tahkim itirazı nedeniyle davanın reddedilerek dosyanın Londra'da tahkime havale edilmesini, tahkim itirazının reddi halinde davanın yetkisiz nedeniyle reddedilerek dosyanın sözleşmenini ifa yeri olan ... mahkemesine gönderilmesini, yukarıda yetki itirazı reddi halinde davanın yine de yetkisizlik nedeniyle reddedilerek dosyanın müvekkillerinin yerleşim yerleri olan ... ve ... mahkemelerine her bir müvekkili bakımından ayrı ayrı gönderilmesini, ancak tek bir mahkemeye gönderilecekse... mahkemesine gönderilmesini, her halükarda haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Donatanı Taşıyanı ... Ltd'ye izafeten ... A.Ş vekili cevap dilekçesinde özetle. Dava konusu taşıma sırasında zarara uğradığı iddia edilen emtiaların hasarının belirli bir kısmı davacı tarafından karşılandığını, sigortacı sıfatı ile sigortalısının haklarına halef olarak ... 37.İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı dosyası tahtında ...

A.ş'nin aleyhine icra takibi başlatıldığını, işbu haksız ve hukuka aykırı olarak müvekkile yöneltilen takibe taraflarınca itiraz edildiğini, müvekkilinin herhangi bir sıfatla işbu taşıma ve taşımaya konu gemi ile herhangi bir hukuki bağlantısının olmadığının açıkça ortada olduğunu, davacının huzurdaki davada aktif husumet ehliyeti bulunmadığını, müvekkilinin ne konişimento da ne de akdedilen sözleşmelerde bahsinin geçmediğini, müvekkilinin taraf olma ehliyetinin bulunmadığını, huzurdaki davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini,

davacının iddia etiği hasarın tarafı olduğu sigorta poliçesi tahtında teminat kapsamında olmadığını, davacının halefiyet hükümlerinden faydalanması ya da iddia olunan hasar için yapılan ödeme tutarını talep edemeyeceğinin kabulü gerektiğini, hasar bildirimi zamanında yapılmadığını, huzurdaki taşıma işleminin davaya konu emtialarda hasarın meydana geldiği gönderilen tarafından en geç teslimat sırasında yazılı olarak bildirmesi ve bu bildirimin yapılmış olduğunun davacı tarafından ispat edilmesi gerektiğini, müvekkil şirketin iddia olunan zarardan hiçbir şekilde sorumlu olmadığı anlaşıldığını,

davacı şirketin usulüne uygun olarak hasar bildiriminde bulunmakla ve iş ihbarı ispatla yükümlü olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkili şirketin Taşıyan sıfatını haiz olduğu kabul edilse dahi hasar bildirimi yapılmadığından bu durum davacı tarafından ispat edilemediğinden huzurdaki davanın usulden redde mahkum olduğunun aşikar olduğunu, beyan etmekle, huzurdaki davanın mahkemenin yetkisiz olması nedeniyle usulden reddini, dava dilekçesinde kanun'da öngörülen şartları taşımamasından ötürü davanın usulden reddini, huzurdaki dava bakımından davacının aktif husumet ehliyeti bulunmamasından dolayı davanın usulden reddini,

müvekkili şirketin pasif husumet ehliyeti bulunmamasından ötürü davanın usulden reddini, mahkeme aksi kanaatte ise huzurdaki davaya konu taşıma ilişkisinde davacının haksız ve hukuka aykırı iddialarının aksine müvekkili şirket'in herhangi bir sorumluluğu bulunmadığından davanın esastan reddini, yargılama giderinin vekalet ücretlerinin ve masrafların karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.

Dava; Nakliyet sigorta poliçesi ile davacı sigorta şirketi nezdinde sigortalı bulunan yükün gemi ile taşınması sırasında hasarlanmasından dolayı, sigortalıya ödenen hasar bedelinin davalarılara rücu edilmesi istemi ile başlatılan icra takibine itirazın iptali davası olup, uyuşmazlık konuları tarafların aktif ve pasif husumet ehliyetlerinin bulunup bulunmadığı, davalıların milletlerarası tahkim ve yetki itirazlarının yerinde olup olmadığı, yükün hasarlanmasında davalıların kusur ve sorumluluklarının olup olmadığı, yükte meydana gelen gerçek hasar miktarına ilişkindir.

Mahkememizin 2022/411 esas sayılı dosyasının incelenmesinden, eldeki davaya konu yükün müşterek nakliyat sigorta şirketlerinden ... Sigorta tarafından aynı davalılar aleyhine rücu davasının açıldığı ve davanın derdest olduğu anlaşılmıştır.

HMK nun 116.maddesinde aynı yargı çevresinde yer alan aynı düzey ve sıfattaki hukuk mahkemelerinde açılmış davaların aralarında bağlantı bulunması durumunda davanın her aşamasında talep üzerine veya kendiliğinden ilk davanın açıldığı mahkemede birleştirilebileceği, HMK nun 166/4.maddesinde ise davaların aynı veya birbirlerine benzer sebeplerden doğması ya da biri hakkında verilecek hükmün diğerini etkileyecek nitelikte bulunması durumunda bağlantının var sayılacağı hükmüne yer verilmiş olup, mahkememizin her iki davasının da aynı sebepten doğması, taraflarının aynı olması nedeniyle HMK'nun 166.maddesi gereğince birleştirilmesine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM/Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere,

1-Eldeki dosya ile mahkememizin 2022/411 esas sayılı dosyası arasında hukuki ve fiili yönden irtibat bulunduğundan dosyaların HMK'nun 166/1.maddesi gereğince BİRLEŞTİRİLMESİNE, bundan sonraki yargılama işlemlerinin İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/411 esas sayılı dosya üzerinden YÜRÜTÜLMESİNE,

2-Esasın bu şekilde KAPATILMASINA,

3-Yargılama harç ve masrafların birleşen dosya üzerinde belirlenmesine,

Başkan ✍e-imzalıdır. · Üye ✍e-imzalıdır. · Üye ✍e-imzalıdır. · Katip ✍e-imzalıdır.