İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/94 K.2025/152

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı sigortalıya ait Baz Yağı emtiasının ... numaralı 11.11.2020 tarihli konişmento ile Danimarka/... limanından Türkiye/Gebze limanına taşınmak üzere ... İMO numaralı ...

C gemisine yüklendiğini, emtianın sigorta şirketi tarafından Nakliyat emtia Sigorta Poliçesi ve Abonman Sözleşmesi ile teminat altına alındığını geminin İspanya açıklarında makine dairesinde yangın çıkması nedeniyle müşterek avarya ilan ettiğini, müşterek avarya kapsamında hazırlanan dispeç raporu ve ekspertiz raporuna göre davalının ödemesi gereken müşterek avarya payının 116.088 USD olarak hesaplandığını, poliçede 1 USD 8,3911 TL olarak sabitlendiğini,

sabit kura göre ödenmesi gereken garame payının 974.106,01 TL olduğunu ancak sigorta şirketinin donatana 21.06.2022 tarihinde 116.088 USD'nin ödeme tarihindeki kura göre 2.006.917,73 TL ödeme yaptığını, sigorta şirketi sorumluluğunun 974.106,01 TL olmasına karşın 1.032.811,72 TL fazla ödeme yapılarak zarara uğradığını, poliçede yer alan "eksik sigorta klozu" düzenlemesine göre police priminin poliçedeki kur dikkate alınarak hesaplandığını, değişimlerin riziko artışına sebep olması halinde ek prim alınması gerektiğini, TTK 1462.

Md. uyarınca eksik sigorta hükümlerinin uygulanacağını poliçede yer alan "riziko ağırlaşması klozu" düzenlemesinde de primin poliçede yer alan kur dikkate alınarak hesaplandığı harici durumların ek prim gerektirdiğinin belirtildiğini, davalı tarafından ek prim ödenmesi yapılmadığından malın tüm değerinin kur farkından dolayı teminat altına alınmadığını belirterek fazla ödenen meblağın İstanbul Anadolu ....İcra Müdürlüğü'nün 2023/...

E. sayılı ilamsız takip dosyası ile davalıdan istendiği ancak haksız olarak yapılan itiraz sebebiyle takibin durduğu itirazın iptali ile icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Yetki, zamanaşımı ve görev itirazı bulunduğunu, ihtilafın sigorta hukukunu ilgilendirdiğini, Deniz Ticareti ile ilgisi olmaması nedeniyle görev itirazında bulunduklarını, davacının davanın temelini dayandırdığı hukuki sebeplerin açık ve belli olmadığını, davanın temelini hangi hukuk kuralına ve/veya hangi mevzuata ve/veya hangi kanun maddelerine dayandırıldığının belli olmadığını, icra takip talebi ve ödeme emri incelendiğinde alacak sebebinin "kur farkı alacağı" olarak belirtildiğini, bu sebeple itirazda bulunulduğunu ve takibin durduduğunu, davacı tarafın, davasını muğlak bir biçimde ikame ettiğini,

davanın munzam zarara ilişkin bir tazminat davası mı yoksa sebepsiz zenginleşmeye dayalı bir dava mı olduğunun net belli olmadığını, olayda munzam zararın koşularının oluşmadığını, 23.11.2020 tarihinde vuku bulan yangın olayının sigorta şirketine zaman kaybına mahal verilmeksizin ihbar edildiğini, kur farkı sebebiyle doğan zarardan hiçbir şekilde kusurları olmadığını, poliçe tarihi ile ödeme tarihi arasındaki gecikmeye davacının kendi kusuru ile sebebiyet verdiğini, olay tarihinin 23.11.2020, dispeç rapor tarihinin 21.01.2021,

davacı sigortacının ekspertiz raporunun 14.06.2022 ödeme tarihinin dispeç raporundan 1,5 yıl sonra 21.06.2022 tarihli olduğunu, davacının basiretli bir tacir gibi davranarak, hızlı şekilde hasar tespiti yaparak ödenecek USD miktarını belirleyip finansal olarak ilgili para biriminin karşılığını ayırması gerekirken aksi davranış ile iyi niyetten uzak kur yükselişini fırsata çevirdiğini, ödenecek miktarın bir kısmını sigortalıdan tahsil etmeye çalıştığını, yapılan ödemenin...niteliğinde olduğunu, kur farkının talep edilemeyeceğini, sigorta bedelinin 12.691.538,75-TL olduğunu, bu bedelin sigorta azami teminat sınırı olduğunu,

müşterek avarya neticesinde gerçekleşen risk miktarının davalı şirkete düşen kısmının ise bu tutarın çok altında kaldığını, davacı tarafından ödenen tutarın 116.088- USD olduğunu, hangi kur üzerinden hesaplanırsa hesaplansın ödenen tutarın sigorta bedelinin çok altında kaldığını, davacının acentesi MLB Sigorta aracılığı ile düzenletilen sigorta poliçesi primi 12.691.538,75-TL'lik teminat limiti baz alınmak suretiyle ve usulüne uygun bir şekilde ödendiğini, sigorta poliçesinin devreye girmesine vesile olan geminin makine dairesinde çıkan yangından sonra;

davacıya hiçbir zaman USD para birimi üzerinden ödeme yapılması yönünde bir talepte, istekte, yönlendirmede, talimatta veya baskıda bulunulmadığını, poliçede böyle bir zorunluluk olmadığını, sigortacının, ödeme yaptığı gün ile poliçe tarihindeki gün arasında kurdaki değişikliği bile bile karşı tarafça talep edilen miktarı tam ve eksiksiz olarak ve USD para birimi üzerinden ödeyen sigortacının sigortalısı olan davalıya danışmadığı,

ve/ veya kur farkı dışarıda bırakılarak ödeme yapmadığını, poliçede, kur farkı oluşması durumunda bu farkın sigortalı tarafından karşılanacağına veya sigortacı tarafından karşılanmayacağına dair hiçbir hüküm de bulunmadığını, yapılan ödemenin ticari ilişki düşünülerek lütuf ödemesi olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizin 28/05/2024 tarihli celsesinde verilen ara karar uyarınca dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiş olup, bilirkişi heyetinden aldırılan raporda özetle;Davacı sigorta şirketi ile, davalı sigortalısı ...

Ltd.Şti. ile akdedilen ... numaralı Nakliyat Abonman Sözleşmesi şartlarına atfen ...-9 numaralı spesifik Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesinin 03.11.2020 tarihli olarak düzenlendiği, poliçede ... baz yağı emtiası 1.375.000,00 USD karşılığı 11.537.762,50 TL emtia bedeli, %10 ek bedel ilavesi ile 12.691.538,75 TL sigorta bedeli ile sigorta edildiğinin kayıtlandığı, incelenen sigorta ekspertiz raporunda % 10 ilave bedel ile sigorta bedelinin 13.097.667,99 TL olarak belirtildiği, mal faturası ile uyumlu olduğu, poliçede sefer olarak ...

Port Danimarka kalkış Solventaş ... varış yeri olarak belirtildiği, ... sefer numarası ile emtianın Gudena isimli gemi ile yapılacağı kayıtlı olmasına rağmen dosya konusu müşterek avaryanın ...

C isimli gemiye ait olduğu, mal faturasında emtia miktarının 2.506,661 ton olarak belirtildiği, ancak poliçede 2.500 MT olarak kayıtlı olduğu görülmekle, gerek %10 ilave bedelli olarak sigorta bedeli, gerekse gemi ismindeki farklılıklar ve sigorta şirketi tarafından görevlendirilen eksper raporu kayıtları dikkate alındığında poliçe ile ilgili zeyilname düzenlenmiş olabileceği ancak dosyaya sunulmadığı, sigortalı emtiaların taşındığı "..." isimli gemide 23.11.2020 tarihinde makine dairesinde yangın rizikosunun doğduğu, yangının geminin kendi imkanları ile söndürüldüğü,

ancak geminin seyrinin imkansız olması nedeniyle çekilerek seferini tamamladığı, donatanın müşterek avarya ilan ettiği, dispeçci atadığı, dispeçci raporunun 21.01.2021 tarihinde düzenlendiği, davacı sigorta şirketinin müşterek avarya payı olarak donatana 116.088,00 USD ödemeyi 21.06.2022 tarihinde ödediği, müşterek avarya ilanı, avarya payı ve ödemenin sigorta şirketi tarafından yapıldığı konularının ihtilaf dışı olduğu,

sigorta şirketi tarafından yöneltilen davanın gerekçesinin, poliçe de yer alan "eksik sigorta klozu" ve "riziko ağırlaşması klozu" gereğince 21.06.2022 tarihinde 116.088,00 USD olarak yapılan ödemenin Türk Lirası karşılığının 2.006.917,73 TL olduğu, poliçede yer alan 8.3911 TL olarak sabitlenen kur dikkate alındığında kur farkından kaynaklanan 1.032.811,72 TL fazla ödeme yapıldığı iddiasından kaynaklandığı,

rapor içeriğinde yer alan tabloda görüleceği üzere, poliçe başlangıç tarihinden itibaren yükün alıcısına teslim edildiği tarih aralığında (poliçe vadesinde) hiçbir dönemde yük sigorta bedeli ile ilgili eksik sigortanın söz konusu olmadığı, müşterek avarya payının yükün alıcısına teslimi aşamasında ödenmesi gerekeceği bu tarihin de 30.01.2021 tarihi olduğu, sigorta şirketinin ödemeyi 21.06.2022 tarihinde yapmasının gerekçesinin ve gecikmeli ödemeden sigortalı davalıdan kaynaklanan bir sebebin varlığının dosyada tespit edilmediği, nakliyat poliçesi genel şartları 17/2.

Md. gereğince yükün tamamının sigortalı olması dikkate alınarak müşterek avarya payının tamamının ödenecek tazminat miktarı olacağı, sigorta şirketi sorumluluğunda kalacağı belirtilmiştir.

Dava; Davalı sigortalının yükünün taşındığı gemide çıkan yangın nedeniyle donatana fazladan ödendiği ileri sürülen müşterek avarya garame payının davalıdan tahsili istemiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.

Davalı sigortalıya ait Baz Yağı emtiasının ... numaralı 11.11.2020 tarihli konişmento ile Danimarka/... limanından Türkiye/Gebze limanına taşınmak üzere ... İMO numaralı ...

C gemisine yüklendiği, emtianın sigorta şirketi tarafından Nakliyat emtia Sigorta Poliçesi ile teminat altına alındığı, geminin İspanya açıklarında makine dairesinde yangın çıkması nedeniyle müşterek avarya ilan edildiği, müşterek avarya kapsamında hazırlanan dispeç raporu ve ekspertiz raporuna göre davalının ödemesi gereken müşterek avarya payının 116.088 USD olarak hesaplandığı,

davacının poliçede 1 USD 8,3911 TL olarak sabitlendiğini, sabit kura göre ödenmesi gereken garame payının 974.106,01 TL olduğunu ancak sigorta şirketinin donatana 21.06.2022 tarihinde 116.088 USD'nin ödeme tarihindeki kura göre 2.006.917,73 TL ödeme yaptığı , sigorta şirketi sorumluluğunun 974.106,01 TL olmasına karşın 1.032.811,72 TL fazla ödeme yapılarak zarara uğradığını, poliçede yer alan "eksik sigorta klozu" düzenlemesine göre police priminin poliçedeki kur dikkate alınarak hesaplandığını, belirterek fazla ödenen tutarın iadesini talep ettiği anlaşılmaktadır.

Davalı vekili zamanaşımı itirazında bulunduğundan öncelikle bu hususta değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Dispeç raporuna göre sigorta şirketinin müşterek avarya garame payını 14.06.2022 tarihinde 116.088 USD ödemesinden sonra, ödeme tarihindeki döviz satış kuru ile poliçede sabitlenen kur (02.11.2020 tarihindeki döviz satış kuru dikkate alınmış) arasındaki farktan dolayı poliçede yer alan "eksik sigorta klozu " ve "riziko ağırlaşması klozu" düzenlemesine dayanarak sigortalıdan talepte bulunduğu, ihtilafın taraflarının sigortalı-sigortacı olduğu, talep edilen alacağın taraflar arasında düzenlenmiş olan sigorta sözleşmesinden doğduğu anlaşılmaktadır.

TTK 1420. Md. de "Sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve 1482 nci madde hükmü saklı kalmak üzere, sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar." düzenlemesi bulunmaktadır. Alacak davacının ödeme yaptığı 14.06.2022 tarihinden itibaren muaccel olacağından TTK 1420.

Md. dikkate alındığında zamanaşımı süresinin 14.06.2024 tarihinde sona ereceği, davanın 19/02/2024 tarihinde açıldığı anlaşıldığından davalının zamanaşımı itirazı yerinde görülmemiştir.

Dosya kapsamından, olayda meydana gelen makine dairesindeki yangın rizikosu dolayısıyla geminin bağımsız hareket edemediği, römorkör ile çekilmek suretiyle seferini tamamladığı, taşınan emtiada hasar tespit edilmediği, yük ilgililerine teslimat yapıldığı, donatan tarafından dispeçci atanarak dispeçci raporu düzenletildiği, sigorta şirketinin yük sigortacısı olarak davalı sigortalısının halefi sıfatıyla sürece dahil olduğu, 18.01.2021 tarihinde imzaladığı "... ..." isimli belge ile davalıya ait gemide taşınan yük ile ilgili miktar ve sigorta bedeli bildirerek müşterek avarya payının ödenmesi konusuna garanti bildirdiği,

davalı ... tarafından da 15.01.2021 tarihli imzalanan "... ... ..." ile gemide bulunan yük ile ilgili beyanda bulunulduğu, dolayısıyla 116.088 USD müşterek avarya payı miktarı konusu ve armatöre ödenmesi uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Nakliyat sigorta poliçesi genel şartları 17. Maddesi "Sigortacının umumi avarya garame payları ile umumi avarya prensipleri dairesinde ödenmesi lazım gelen garame paylarına taalluk eden taahhüdu, navlun mukavelesinde derpiş edilmiş olan mahalde mezkur mukavelenin derpiş ettiği usule göre ve eğer navlun mukavelesinde bu hususta bir sarahat yoksa, sigortalı seferin bittiği mahalde cari olan kanun ve adetlere göre tanzim olunacak dispeç ile taayyün eder." Şeklindedir.

Buna göre dispeçci raporunun düzenlendiği tarih ödenecek garame payının belirli hale geldiğini gösterecektir. Dispeçci atama tarihinin 21.01.2021 tarihi olduğu anlaşılmaktadır.

Bilirkişi raporunda müşterek avarya garame payının ödenmesi için belirlenen süre geminin varma yerine ulaştığı tarih en son ihtimalle de yükün alıcısına teslim tarihi olacağı, Sigortalı-sigortacı açısından doğan yükümlülükler, poliçe teminat kapsamı, sigorta bedelinin belirlenmesi, eksik sigorta hükümlerinin değerlendirilmesi konularına ilişkin dikkate alınacak USD döviz satış kurunun emtianın alıcısına teslim edildiği tarih olan 29.01.2021 tarihli kur olacağı, fiili ödemenin yapıldığı tarih olan 22.06.2022 tarihinin davanın tarafları arasındaki ilişkide dikkate alınacak kur açısından etkisi olmayacağı belirtilmiştir.

Davacı yan sigorta bedelinin poliçede, TL olarak kararlaştırıldığı ve USD kurunun 8, 3911 TL olarak belirlendiği, primin de TL olarak alındığı, müşterek avarya payının ödendiği 21.06.2022 tarihinde kur artışından dolayı sigorta bedelinin eksik sigortaya düşmesi sebebiyle aradaki farkın iadesini istemektedir.

Dava konusu taşıma yönünden poliçe düzenlenme tarihi 03.11.2020 tarihi olup, 02.11.2020 tarihinde Merkez Bankası döviz satış kuru olan 8,3911 TL kur dikkate alınarak sabitlenmiştir. Sigorta bedelinin belirlenmesinde de poliçe teminat süresi olan 03.11.2020-29.01.2021 tarihleri arasındaki dönemin dikkate alınması gerekmektedir.

Sigorta şirketi tarafından müşterek avarya garame payına esas olacak sigorta bedeli 18.01.2021 tarihli garanti taahhüdünde 1.422.780,78 USD olarak bildirilmiş bu miktarın mal faturası ile örtüşen miktar olduğu tespit edilmiştir.

Bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere 18.01.2021 tarihinde merkez bankası döviz satış kurunun 7.5087 TL olduğu görülmekle poliçede kararlaştıran 8,3911 TL olan döviz kurunun aşılmadığı dolayısıyla sigorta bedeli yönünden eksik sigorta olmadığı görülmektedir.

Yine emtianın hasarsız olarak teslim edildiği tarih olan 29.01.2021 tarihinde Merkez Bankası Döviz satış kurunun 7.3348 TL olduğu, poliçe kurunun aşılmadığı dolayısıyla eksik sigortadan bahsedilemeyeceği, poliçe teminat süresi içinde yer alan hiçbir tarihte poliçede eksik sigortaya düşülmediği anlaşılmaktadır.

Bu açıklamalara göre 116.088,00 USD Müşterek Avarya payı ödemesi poliçe teminatı kapsamında olduğu, eksik sigorta şartlarının oluşmadığı, poliçede bulunan " riziko ağırlaşması klozu" tanımlamalarına uygun sigorta dönemi boyunca poliçede yazılı kur tutarında %10'u aşkın bir artış meydana gelmediği , sigorta şirketinin poliçe teminat süresinin sona ermesinden sonra 21.06.2022 tarihindeki kuru dikkate alarak sigortalısından eksik sigorta gerekçesi ile kur farkı talebinde bulunmasının poliçe genel ve özel şartlarına göre mümkün olmadığı anlaşıldığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır