İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/216 K.2024/560

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;davalı şirket ile müvekkil şirket arasında 18.03.2021 tarihli 1 adet 6.00x2.55x3.17 ebatlarında ve 2 ton, boşaltma yeri Batum/Gürcistan yükleme yeri Kokerbijl ... olan — makinenin — taşınması — hususunda — navlun — sözleşmesi yapıldığını, Sözleşme uyarınca yük, 19.03.2021 tarihinde yükleme yerinden davalı şirket tarafından teslim alındığını, sözleşme uyarınca navlun bedeli olan 6.000 Euro bedelin yarısı olan 3.000 Euro davalıya ödenmiş ve kalanının yükün tarafımıza teslimi ile ödeneceği konusundas anlaşıldığı,

Ancak bugüne kadar yük teslim edilmediği gibi bakiye navlun bedeli ödenmediği gerekçesiyle yükün teslim edilmeyeceği şifaen tarafımıza bildirildiğini, taraflarca akdedilen navlun taşıma sözleşmesinin, I.maddesi uyarınca taşıyan, kendisine teslim edilen yükü ilgili mevzuat hükümlerine, taşıtanın talimatlarına ve yükle ilgili belgelere uygun surette taşıtan tarafından bildirilen adrese teslim etmeyi taahhüt etmiş, 7.maddesi uyarınca taşıyanın yükü sözleşmede kararlaştırılan süre içinde varış yerine ulaştırmakla yükümlü olduğunu, kararlaştırılan süre içinde yükün teslim edilmemesi halinde taşıyanın gecikme cezası,

cezai şart ve bunlarla sınırlı olmaksızın tüm zarar ve ziyandan sorumlu olacağını, 13.maddesi uyarınca taşıyanın alacaklarının ödenmemesi dahil hiçbir gerekçe ileri taşıması yapılan eşyayı teslim etmekten imtina edemeyeceği, aksine davranış halinde 10.000 EURO cezai şart bedelini taşıtana ödeyeceğini, yine sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde CMR konvansiyonu ve TTK hükümlerinin uygulanacağı kabul, beyan ve taahhüt edildiğini, lakin borçlu-davalı, anılan hükümlerin tamamını ihlal ettiğini, müvekkilinin yükünü teslim etmediği gibi navlun bedelini de iade etmediğini,

ayrıca sözleşmeden kaynaklanan günlük 200 EURO gecikme bedeli ile sözleşmenin 13.maddesinde belirtilen 10.000 EURO cezai şart bedelini de ödemediğini, müvekkilinin, taşıtmak istediği malından alıkonulduğu gibi, taşımanın yapılamaması dolayısıyla da ayrıca zarara uğradığını, davalının tüm bu keyfi, haksız ve hukuka aykırı davranışlarından ötürü ...

Noterliği'nin 13.04.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi keşide edilerek tüm olgular anlatıldığını ve müvekkilinin uğradığı zararların tazmini ile yükün tarafımıza tevdi talep edildiğini, yine bu hukuka aykırı uygulamadan dolayı meydana gelen suçlar için ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2021/...

Soruşturma Nolu dosyası ile şirket yetkilileri ve olaya sebebiyet veren sorumlular hakkında şikayette bulunulduğunu, ihtarname üzerine dahi müvekkilin uğradığı zararların ödenmemesi üzerine İstanbul ...İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyasından ödeme emri çıkarıldığını ve borçlu tarafça 27.08.2021 tarihli itiraz dilekçesi ile itiraz edilmesi üzerine takip durduğunu, fakat yapılan bu itirazın kötü niyetli olduğu aşikar olduğunu, zira borçlu taraf, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirmediği gibi söz konusu malı da teslim etmediğini çok iyi bildiğini, buradaki amacın, takibi sürüncemede bırakarak müvekkilinin alacağına kavuşmasına engel olduğunu, davalı- Borçlu taraf, icra takip dosyasından talep edilen borcu tam ve eksiksiz ödemediği gibi,

yapılan icra takibine de haksız ve hukuki dayanaktan yoksun şekilde ve kötüniyetli olarak itiraz ederek takibi durdurmuş bulunduğunu, aradaki tüm bu ticari ilişkiler; şirket içi yazışmalar, ticari defterler ve teslim tutanakları ile ispatlanacağını, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat taleplerine ilişkin ticari davalarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartı haline getirilmiş olması nedeniyle arabuluculuğa — başvurulmuş, Arabulucu — tarafından — 19.10.2021 tarih, 2021/...

Büro No, 2021/... Arabuluculuk Numarası ile yürütülen görüşmelerde usulüne uygun olarak davet edilen tarafların anlaşamaması üzerine Arabuluculuk Son Tutanağı tanzim edildiğini bildirip, bu nedenlerle, davalı-borçlunun ... İcra Müdürlüğü'nün 2021/...

Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini, Davalı-Borçlunun Asıl alacağın 9620'sinden Az Olmamak Üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile; davalı-borçlunun ...

İcra Müdürlüğü'nün 2021/... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu haksız ve hukuki dayanaktan yoksun itirazin iptali ile takibin devamına karar verilmesini, davalı-borçlunun asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatina mahkum edilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davacı şirket tarafından müvekkili şirket aleyhine açılmış olan işbu davanın haksız, yersiz ve mesnetsiz olup, ileri sürülen hususların gerçeği yansıtmadığını, Davacı tarafından ... İcra Müdürlüğü'nün 2021/...

Esas sayılı dosyasıyla 10.000 USD sözleşmeden doğan cezai şartın tahsili istemi ile takibe girişildiğini, Taraflarınca icra dosyasına itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu ve huzurdaki dava ikame edildiğini, Davacı şirket ile müvekkili şirket arasında 18.03.2021 tarihli 1 adet 6.00x2.55x3.17 ebatlarında ve 2 ton, boşaltma yeri Batum/Gürcistan yükleme yeri Kokerbijl ... olan makinenin taşınması hususunda navlun sözleşmesi yapıldığı,

Sözleşmeye göre taraflar 19.03.2021 tarihinde yükün müvekkil tarafından teslim alınarak Batum/Gürcistan adresinde (gümrükte) ... isimli şirkete teslimi karşılığında 3.000 EURO peşin ve kalan 3.000 EURO teslimle olmakla birlikte toplam 6.000 EURO bedel karşılığında anlaştıkları, taraflarca yükün teslim tarihi belirlenmediğini, Davacı şirket, sözleşme ile taşıma bedelinin yarısı olarak belirlenen 3.000 Euro'yu yükün müvekkil tarafından teslim alındığı 19.03.2021 tarihinde ödemediği, Sözleşmeye aykırı davranan davacı bu bedeli 13.04.2021 tarihinde ödedği, Devamında ...

Noterliği'nin 13.04.2021 tarih ve ...

Yevmiye numaralı ihtarnamesiyle 15.04.2021 tarihinde yükün teslim edilmesini aksi taktirde cezai şartın tahsili gerektiği şeklinde müvekkile ihtar gönderildiği, Her ne kadar ihtarname içeriğinde sözleşmeye atıfla yükün teslim tarihi 15.04.2021 yazılmış olsa da yukarıda belirtildiği üzere sözleşmede teslim tarihine ilişkin ibare bulunmadığını, davacı şirket sözleşme ile belirlenen navlun ödemesinin yarısı olan 3.000 Euro'yu yükleme ile birlikte yapmamış, 13.04.2021 tarihine kadar müvekkili oyalamış ve aynı gün yapılan ödeme ile birlikte 2 gün içerisinde malın teslimini talep ettiğini,

Amsterdam-Batum arası transit süresi ortalama 15-20 gün iken 2 gün içerisinde malın teslimini istemek hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğunu, açılan davanın temelinin; sözleşme ile belirlenen yükün alıcıya tesliminden imtina hususuna dayandığını, davacının her ne kadar sözleşme konusu yükün alıcıya teslim edilmediğini ve bu nedenle cezai şart talebinde bulunduklarını beyan etmişse de yükün teslim edildiğini, müvekkili şirketin, ekte sunulu ...

Senedinden anlaşılacağı üzere 22.04.2022 tarihinde ... isimli alıcı şirketin Gürcistan'daki taşıyıcısına yükü teslim ettiğini, senette şirkete ait uluslararası geçerlilik arz eden mühür mevcut olduğunu, senette adı yazılı " ..." LLC isimli şirket ise alıcı“ ... isimli şirketin Gürcistan'daki taşıyıcısı olduğunu, 22.04.2021 tarihinde Batum/Gürcistan adresinde alıcıya teslim edilen yüke ilişkin ... Uluslarası ...

Senedi ve Gürcü Makamlarınca malın teslimine ilişkin düzenlenen beyanname ekte sunulduğunu, ayrıca Dış işleri Bakanlığı vasıtasıyla Gürcistan/Batum Ticari Ateşeliği'ne müzekkere yazılarak beyannameye ilişkin bilgi ve belgelerin celbini talep ettiğini, davacı her ne kadar dava dilekçesinde, yükün teslim edilmemesinden dolayı zarara uğradığını beyan etmişse de bu zararını ispat etmeye yarar bir delil ortaya koyamadığını, taraflar arasındaki sözleşme maddelerini belirterek yükün hiç teslim edilmediği iddiasında bulunmak ve bundan bahisle sözleşmenin 13. maddesine dayanarak cezai şartın tahsilini istemenin doğru olmadığını,

davacı şirketten 19.03.2021 tarihinde teslim alınan yükün 22.04.2021 tarihinde alıcıya teslim edildiğinin belgelerle sabit olduğunu, CMR Konvansiyonu m.19 da bahsedildiği üzere ve iş bu dava konusu olayda olduğu gibi teslim süresinin belirlenmediği hallerde gayretli bir taşımacıya gerekli zaman içerisinde müvekkil sözleşme ile üzerine düşen edimi ifa ettiğini, müvekkilinin maddede yazılı olduğu şekli ile taşıması yapılan eşyayı teslimden imtinası söz konusu olmadığını, davacının isteği, yükün geç tesliminden kaynaklı zarar olmadığını,

dolayısıyla malın teslimi resmi belgelerle sabit olduğundan açılan işbu haksız davanın reddi gerektiğini bildirip, açılan mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... İcra Müdürlüğü'nün 2021/... esas sayılı dosyasının UYAP üzerinden dosya gönderilmesi istenilmiş ve dosyamız arasına alınmıştır.

... CBS' ye müzekkere yazılarak, 2021/... soruşturma sayılı dosyasının UYAP üzerinden gönderilmesinin istenilmiş ve dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizce 16/01/2023 tarihli celsede davacı tanıkları ... ve ... dinlenilmiştir.

Mahkememizce davalı tanıkları ... ve ... 'nun dinlenilmesi için ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış ve ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/... Talimat numarası ile celsede davalı tanıkları dinlenilmiştir.

Yine Mahkememizce ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış ve Mali Müşavir vasıtasıyla 19/01/2024 tarihinde bilirkişi raporu aldırılmıştır.

GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki taşıma sözleşmesinin 13. maddesi gereği cezai şart alacağına ilişkin başlatılan icra takibinde itirazın iptali istemine ilişkindir.

İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.

İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.

İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun 11/02/2020 tarih, 2017/19-2076 E. ve 2020/117 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir.

Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.

Davacı alacaklı yararına icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. ...BAM ... HD’nin 2024/... Esas ve 2024/... Karar sayılı ilamında bir alacağın likit olmasında ‘ya alacağın gerçek miktarının belli ve sabit olması ya da borçlusu tarafından belirlenebilmesi için bütün unsurların bilinmesi’ ölçütünün uygulanması gerektiği vurgulanmıştır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir.

Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde takibin usul ve yasaya uygun olduğu, takipte yapılan itirazın ve açılan işbu davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır. Taraflar arasında 18/03/2021 tarihli taşıma sözleşmesi akdedilmiştir. Taşıma işinin Hollanda ile Gürcistan arasında yapılacak olması sebebiyle somut olayda CMR hükümlerinin uygulanması gerekir.

Sözleşmenin incelenmesinde taşıma bedelinin 6.000 EURO olduğu, bunun yarısının peşin yarısının da yükün teslimi ile ödeneceğinin kararlaştırıldığı görülmüştür. Davacı taraf, davalının haksız ve hukuka aykırı davranışlar ile sözleşmeye aykırı davrandığını ve yükü geç teslim ettiğini iddia etmektedir.

Alacak konusu cezai şarta ilişkin sözleşmenin 13. maddesinde taşıyanın hiçbir gerekçe ile yükü teslimden kaçınamayacağı ve buna aykırı davranması halinde 10.000 USD cezai şart ödeyeceği öngörülmüştür. Taraflar arasındaki ihtilaf da davalı taşıyanın sözleşmeye aykırı davranıp davranmadığı ve 13. maddeye göre cezai şart alacağının doğup doğmadığı noktasında toplanmaktadır.

Dosyaya ibraz edilen belgeler ile tarafların ticari kayıtlarının tetkikinden; 18/03/2021 tarihli sözleşme uyarınca yüklemenin 19/03/2021’de yapıldığı, davacı taşıtanın peşin olarak ödemesi gereken 3.000 EURO’yu 13/04/2021 tarihinde ödediği, kalan 3.000 EURO’yu da 20/04/2021’de ödediği ve yükün 22/04/2022’de boşaltıldığı anlaşılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşmede sözleşme bedelinin yarısının peşin olarak ödeneceği kararlaştırıldığına göre, taşıyanın peşin ödemeyi aldığı anda taşıma borcu başlayacaktır. Yani davacı taşıtan peşin ödemeyi yapmadığı sürece davalı taşıyanın taşıma işine başlaması kendisinden beklenemez. CMR md. 13/2’de de taşıyanın, ödeme almadığı sürece yükü teslim etmek zorunda olmadığı düzenlenmiştir.

08/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda taşıma süresinin, peşin ödemenin yapıldığı 13/04/2021 tarihinde başlayacağı ve 22/04/2021 tarihinde yapılan boşaltmaya kadar geçen 9 günlük sürenin makul olduğu tespit edilmiştir. Davacı ikinci ödemesini 20/04/2021 tarihinde yaptığı gözetildiğinde sözleşmede belirtilen 48 saatlik boşaltma süresinde yükün teslim edildiği anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunun alanında uzman bilirkişiler tarafından hazırlandığı, denetime elverişli, usul ve yasaya uygun olarak hazırlandığı görüldüğünden hükme esas alınabilecek nitelikte olduğu kabul edilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre, davalı taşıyanın makul süre içinde yükü teslim ettiği, sözleşmeye aykırı bir davranışının bulunmadığı, aksine davacının peşin ödemeyi geç yapması sebebiyle sözleşmeye aykırı davrandığı ve bundan doğan gecikme sebebiyle davalının sorumlu olmayacağı kanaatine varılmıştır. Dolayısıyla davacının talep ettiği cezai şart alacağının doğmadığı kabul edilmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle; davalının taşıma sözleşmesine aykırı bir eyleminin bulunmadığı, yükün zamanında teslim edildiği ve sözleşmenin 13. maddesi gereği cezai şart talep edilmesi mümkün olmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir. Davacının takipte kötü niyetli olduğu davalı tarafından ispatlanamadığından davalının kötü niyet tazminatı talebi kabul edilmemiştir.

Katip ... · ¸ Hakim ... · ¸