İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/784 K.2025/18

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirkete ait 2016 yılına ait yevmiye, kebir ve envanter defterleri ile 2018 yılına ait envanter defterleri mali müşavirin ofisinin icra dairesince tahliye nedeniyle ivedi olarak taşınması esnasında kaybolduğunu ve sonrasında yediemin deposunda bulunamadığının bildirilmiş olup buna ilişkin işlem yapma gereğinin doğduğunu, müvekkilin zilyedi olduğu iş bu ticari defterlerin müvekkilinin birlikte çalıştığı mali müşavir ...'ın ofis arşivinin bulunduğu taşınmazın tahliye edilmesi nedeniyle kaybedildiğini, ticari defterlerin kaybolduğunun fark edilmesinden sonra müvekkil,

tarafından ticari defterlerin zayii olduğuna dair zayii belgesi alması gerektiğini, müvekkili şirketin, ticaret hayatına devam eden faal bir iş yeri olup gerektiği durumda işbu ticari defterleri sunamayacak olması ticari hayatını olumsuz etkileyeceğini bildirip, bahse konu ticari defterlerin müvekkilin elinde olmayan nedenlerle kaybolması sebebiyle zayii belgesi düzenlenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Beyoğlu .. Noterliği'ne ve Beşiktaş... Noterliği'ne müzekkere yazılarak 21/12/2015 tarihli davacıya ait envanter, kebir ve yevmiye defter onaylarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiştir.

Beşiktaş... Noterliği'ne müzekkere yazılarak 27/12/2017 tarihli davacıya ait envanter defterinin onayına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin gönderilmesi istenilmiştir.

...Ticaret Odasına müzekker yazılarak, davacı şirket kayıtlarının gönderilmesi istenilmiştir.

İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasının gönderilmesi istenilmiştir ve UYAP sistemi üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.

İstanbul ... İHM ... esas sayılı dosyasının gönderilmesi istenilmiştir ve UYAP sistemi üzerinden dosyamız arasına alınmıştır.

GEREKÇE

Dava, davacı şirketin 2016 yılı yevmiye, kebir ve envanter defteri ile 2018 yılına ait envanter defteri hakkında zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

TTK md. 82/7 uyarınca bir tacirin saklamak ile yükümlü olduğu defterler ve belgeler bir afet veya hırsızlık sebebi ile zayii olur ise tacir bunu öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde mahkemeye başvurarak kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. TTK hükümleri uyarınca tacir ticari defter ve kayıtları korumak ve saklamak ile yükümlüdür.

Ticari defterlerin zayii olması sebebi ile kendisine belge verilmesini isteyen tacir bu belgeleri korumak ve saklamakta gereken dikkat ve özeni göstermek zorundadır. Tacirin kusuru ile ticari defter ve belgelerin zayii olması durumunda tacir, TTK madde 82/7 uyarınca başvuru yapamaz.

İstanbul BAM 13. HD’nin 2023/498 Esas ve 2023/507 Karar sayılı ilamında bu husus “Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler için, tacire zayi belgesi verilebilmesi, tacirin defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.” şeklinde belirtilmiştir.

Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde, bu defterlerin ikincil örneklerinin Gelir İdaresi Başkanlığı sistemlerinde ya da gerekle izinlere sahip kuruluş bünyesinde saklanması zorunludur. Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ’in 7. maddesinde “e-Defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen “Mücbir Sebep” halleri nedeniyle e-Defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-Defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlardan veya Başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde, söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.” düzenlemesi yer almaktadır.

Bu kapsamda e-defterlerin ve beratların zayi olduğunun kabul edilebilmesi için, bunların ikincil örneklerinin de temin edilememiş olması gerekmektedir. Yasal mevzuatta belirtildiği şekilde ikincil örneklerin usulüne göre saklanmaması halinde ise, tacirin basiretli bir şekilde davrandığı, gerekli dikkat ve özeni gösterdiği, saklama yükümlülüğünü yerine getirdiği ve gerekli tedbirleri aldığı söylenemez.

Somut olayda davacı taraf, talep konusu şirket defterlerinin muhasebecisinin ofisinde iken ofisin tahliyesi sırasında kaybolduğunu ve defterlerin elektronik ortamda tutulmadığını beyan etmiştir. Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere göre, davacı şirketin muhasebecisi ... olup, adresi Ödemiş/İzmir’dir. İstanbul’da tahliye edilen adresin ise, muhasebecinin oğluna ait şirketin adresi olduğu anlaşılmıştır. Tahliyenin konu edildiği İstanbul ...

İcra Müdürlüğü’nün ...Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde, takip borçlusunun... olduğu ve...’nun davacı şirketin eski ortağı olduğu görülmüştür. Takip dosyasında yer alan haciz tutanağı ve bilirkişi raporunun incelenmesinde davacı şirketin ticari defterlerine ait bir bilginin yer almadığı, aksine ofis evraklarının tahliye edilen şirketin sekreterine teslim edildiği anlaşılmıştır.

Dava dışı ...’ın istihkak iddiasına ilişkin, İstanbul 16. İHM’nin 2023/426 Esas sayılı dosyası ile yapılan yargılamada istihkak iddiasına konu ticari defterler sayılırken davacı şirketin defterlerine yer verilmediği, yani davacı şirketin defterleri ile ilgili istihkak iddiasında bulunulmadığı görülmüştür. Kaldı ki, 21/07/2023 tarihli karar ile istihkak iddiası da reddedilmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalara göre, şirket defterlerinin tahliye edilen adreste olduğuna dair bir delil bulunmadığı, davacı şirketin muhasebecisinin Ödemiş/İzmir adresinde bulunmasına rağmen şirket ticari defterlerinin, şirketin eski ortağı olan ...’ya ait ve şirketle bağı bulunmayan üçüncü bir kişinin şirketi tarafından kullanılan ofiste bulunuyor olmasının basiretli bir tutum olmadığı kanaatiyle; haciz tutanağında ofis evraklarının sekretere teslim edildiğinin belirtilmesi ve sekreter tarafından imza altına alınması, haciz tutanağında ve bilirkişi raporunda davacı şirket ticari defterlerine ilişkin herhangi bir bilginin yer almaması gözetilerek TTK md. 82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesinin şartları oluşmadığından talebin reddine karar verilmiştir.

Katip · ¸ Hakim · ¸