İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/477 K.2025/260

Mahkememizde görülen zayi belgesi verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde özetle; ...'nin bulunduğu mekanın kentsel dönüşüm nedeniyle yıkıldığını, taşınma esnasında şirkete ait karar defteri, pay defteri ile resmi diğer belgelerin bulunduğu kolinin zayi olduğunu beyanla; ...'nin karar defterinin ve pay defterinin zayi olduğuna dair karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLER

... Vergi Dairesine yazılan müzekkereye cevap verildiği, ... hakkında herhangi bir vergi inceleme veya vergi tekniği raporuna rastlanılmadığının bildirildiği görülmüştür.

...Ticaret Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkereye cevap verildiği, ...'nin sicil kayıtlarının gönderildiği görülmüştür.

Davacı şirketin 04/09/2024 tarihli zayi belgesi talep dilekçesi ekinde; ... Sistemi E-Yoklama Fişinin ibraz edildiği, Davacı şirketin faaliyet durumunun tespit anında faal olmadığının belirtildiği, Yoklama Bitiş Tarihinin 22.07.2024 tarihi olduğu ve ekinde fotoğraftan binanın yıkılmış olduğu görülmüştür.

Mahkememizin 18/12/2024 tarihli celsesinin 1 nolu ara kararı gereğince başka türlü temini mümkün olmayan ve saklanması zorunlu olan, davacının zayi talebine konu defterlerin belirlenmesi için rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, bilirkişi 04/03/2025 tarihli raporunda sonuç ve özet olarak;

"TTK'nın 82. Maddesine göre; ancak tacirlerin tutmakla yükümlü oldukları ticari defter ve belgeler için zayi belgesi verilebilir, davacı şirketin Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin taşınma esnasında kaybolması sebebiyle TTK 82 md. kapsamında zayi belgesi talep edebileceği" yönünde görüş ve kanaat bildirdiği görülmüştür.

GEREKÇE

Dava; Türk Ticaret Kanunu'nun 82. maddesi gereğince açılmış zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.

Belgelerin saklanması ve saklama süresi başlıklı TTK'nun 82. maddesinde tacir tarafından saklanması zorunlu olan defterler ve belgelere ilişkin hangi koşullarda zayi belgesi verilebileceği düzenlenmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir alel veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

TTK'nun 82. maddesine göre, her tacir; ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, alınan ticari mektupları, gönderilen ticari mektupların suretlerini, 64. maddenin 1. fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıftandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.

TTK'nun 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. (Yargıtay 11. HD. 08.12.2014 tarih, 2014/12543-19170 E. K.)

Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir.

Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği,

davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak, ticaret sicil kayıtları getirilmek suretiyle olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir. (YHGK. 16.03.2016 tarih. 2014/827 Esas, 2016/311 Karar)

Somut olayda, davacı ... TURİZM TAŞIMACILIK SANAYİ VE DIŞ.TİC.LTD.ŞTİ.'nin bulunduğu mekanın kentsel dönüşüm sebebiyle yıkılması ile ilgili süreç zarfındaki taşınma esnasında şirkete ait karar defteri ve pay defterinin içinde bulunduğu kolinin zayi olmasından dolayı karar defteri ve pay defteri için zayi belgesi verilmesini talep etmiş olup, bilirkişi tarafından incelenen davacı şirkete ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri'nin yasal süresinde TTK. hükümlerine göre usulüne uygun tasdik edildiği sabit olup, davacının bu defter ve belgeler ile ilgili dava açmakta hukuki yararının bulunduğu anlaşılmakla; davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

16/04/2025 Katip ... · ¸e-imza Hakim ... · ¸e-imza