İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/311 K.2024/53

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ... Şubesini işlettiğini, kargo taşımacılığı yaptığını, müvekkilinin sürekli müşterisi olan tekstil firması sahibi .... tarafından kargo bedeli ödemesi olarak; hamiline yazılı, ... Şubesine ait ... nolu 30.800,00 TL bedelli 05/05/2022 tarihli çeki keşide ederek müvekkiline verildiğini, ancak söz konusu çekin müvekkilinin elindeyken kaybolduğunu, bu sebeple müvekkili tarafından ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle çek iptali davası açıldığını, çek hakkında13/12/2021 tarihinde ödeme yasağı konulduğunu, çekin iptaline dair dava açıldıktan sonra, davalı şirket tarafından ... seri nolu çeke dayalı olarak ve çekte tahrifat yapılmak suretiyle keşideci ... ve çekin arkasında yer alan cirantalar aleyhine ... 1.İcra Müdürlüğü'nün...

Esas sayılı dosyalı ile icra takibi başlatıldığını, takibe konu edilen ve üzerinde tahrifat yapılan çekin arkasında bulunan ciroların sahte olduğunu, çekteki ibraz kaydı ve imzanın da sahte olduğunu, çekin arka yüzünde ismi geçen ...bankası A.Ş ...

Şubesi tarafından, çekin şubelerine ibraz edilmediğinin ve ibraz şerhinin bankalarına ait olmadığının bildirildiğini, çekin yetkili hamilinin müvekkili olduğunu, çekteki ibraz şerhinin sahte olduğunu, davalı tarafından ibraz tarihinin önce 22/11/2021 yazıldığını, keşide tarihinden önce bir tarih olduğu fark edilince daha sonra 10/01/2022 yazıldığını, sırf bu hususun dahi ibrazın sahte olduğunu açıkça ortaya koyduğunu, dava konusu çekin son hamili görülen davalı şirketin, çekin iktisabında kötüniyetli olduğunu, çeke sahte ibraz şerhi basıldığını,

çekin ibrazına dair şerhin sahte olması davalı şirketin kötüniyetli iktisabının açık göstergesi olduğunu, ...bank ... Şubesine ait ... seri nolu çekin davalıdan istirdatı ile müvekkiline iade edilmesini, yargılama sırasında davalı tarafa veya icra dosyasına ödeme yapılması halinde bedelin davalıdan istirdatı ile davacıya ödenmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap: Davalı cevap dilekçesinde özetle. Davalı müvekkili şirketin yetkili ve meşru hamili olduğu ... T.A.Ş. ... Şubesi ' ne ait ... seri numaralı, 05/01/2022 keşide tarihli ve 1300.800,00 TL bedelli çeke müstenit alacağı sebebi ile taraflarınca ... 1.İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas numaralı dosyası ile icra takibini başlattığını, akabinde işbu icra takibine karşı mahkememiz nezdinde görülmekte olan istirdat davası ikame edildiğini, işbu davanın tamamı ile haksız ve mesnetsiz iddialara dayandığını, davanın şubenin bağlı bulunduğu tüzel kişilik olan ...

A.Ş, tarafından açılması gerektiğini ve şubenin işletmecisi tarafından açılmasının hukuka aykırı olduğunu, davacı ...'nun işbu davada taraf ehliyeti bulunmadığını, işbu sebepten söz konusu davanın usulden reddini, davacı ...'nun işbu davanın konusu olan çeke istinaden açılan icra takibinde yer almadığını ve çekin hiçbir yerinde kendisine ait imza yahut kaşe bulunmadığını, çekin aralarında ticari ilişki bulunan ciranta tarafından müvekkiline şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelini ifası amacıyla ciro edildiğini, söz konusu çekin üzerindeki ciro silsilesi tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluştuğunu,

Türk Ticaret Kanunu'nun 790.maddesi göz önüne alındığında davalı müvekkilinin çekin meşru hamili olduğunun açık olduğunu, davacı yanın çek bedelinde ve keşide tarihinde tahrifat iddiası bakımından söz konusu iddianın çıplak gözle bakıldığında anlaşılabilecek niteliği haiz olmadığını, müvekkili firmanın işbu hususu bilmesinin kendisinden beklenmeyeceğini, bu kapsamda da hukuki görünüşe güvenen iyiniyetli üçüncü kişi olan davalı firmanın, söz konusu çek üzerinde herhangi bir kaşesi veyahut imzası dahi bulunmayan davacı yan karşısında daha çok korunmaya layık olduğunu, söz konusu çek hakkında iptal davası açıldığını,

ödeme yasağı kararı verildiğini, işbu çekin icra takibine konu edilmesine engel olmadığını, çek iptali kararı bir ilam olmadığını, tespit niteliğini haiz bir karar olduğunu, maddi hukuk açısından hukuki neticesi olmadığını, hasımsız olarak açılan zayi nedeniyle iptal davasında çekin iptaline karar verilmesinin çeki elinde bulunduran meşru hamilin takip hakkına etki etmeyeceğini, kıymetli evrakın zilyedi olan davalının, ticari senetlerin güvenli tedavül etmesinin tabii sonucu olarak çekin meşru hamili olduğunu iddia ederek kıymetli evraka dayalı haklarını ileri sürebileceğini, işbu davanın usulden ve esastan reddini,

kötü niyetli davacı aleyhine %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Toplanan Deliller:

... 8.İcra Hukuk Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dava dosyası,

... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyası,

... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ...Soruşturma sayılı dosyası,

... tarafından hazırlanan bila tarihli bilirkişi raporu,

... tarafından hazırlanan bila tarihli bilirkişi ek raporu, ayrı ayrı dosya arasına alınmıştır.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 792.maddesine dayalı olarak çekin istirdatı istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK’nın 792.maddesine göre, "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.''

6102 sayılı TTK'nın 790.maddesinde ise, "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" hükmü düzenlenmiştir.

Çek istirdatı davalarında davacı çekin yetkili hamili olduğunu, çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş veya çeki iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu kanıtlaması gerekmektedir. Çeki elinde bulunduran davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, aksi düşüncenin kabulü çekin "mücerretlik" vasfını ortadan kaldırır.

Dosya kapsamından, dava konusu çekin dava dışı...'ın ...bank ... Şubesinden keşide edilen 130.800,00-TL bedelli keşide tarihi 05/01/2022, keşide yeri ... olan hamiline çek olduğu, çekin dava dışı ...Tic.

A.Ş. tarafından yine dava dışı ...Şti.'ne ciro edildiği, söz konusu şirket tarafından ise çekin işbu dava dosyasındaki şirkete ciro edildiği ve çekin arka kısmının 22/11/2021 tarihinde ibraz edilen takas merkezi tarafından işlemsiz iade edildiğine dair 10/01/2022 tarihinde şerh düşüldüğü, ... 1.İcra Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile davalı şirket tarafından 09/02/2022 tarihinde icra takibi başlatıldığı, takip konusu çek üzerinde veya icra takibindeki borçlular arasında davacının yer almadığı, dava dışı çek keşide eden ... tarafından ...

Cumhuriyet Başsavcılığı'na 23/02/2022 tarihinde hırsızlık, dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik iddiası ile çekte cirosu bulunan şirketler ve ... hakkında şikayette bulunulduğu, davacı tarafça dava dışı .... A.Ş ile dava dışı şirket arasında düzenlenen 21/01/2017 tarihli kargo sözleşmesi ve daha önceki tarihli kargo sözleşmelerinin faturaya ilişkin bilgilerin ve bir kısım mail yazışmalarının ibrazı ile ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında çek iptaline dair dava açıldığı, söz konusu dosyada davalı şirket tarafından müdahale talebinde bulunulduğu, davalı şirketin 16/03/2022 tarihli müdahale dilekçesinde çekin yetkili ve meşru hamili olduğu, çek iptali davasının kötü niyetli ikame edilmiş olduğu, müdahilin çekin meşru hamili olduğu,

çekin aralarında ticari ilişki bulunan üst cirantadan müvekkili şirkete şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, banka yoluyla tahsil edilememesi nedeniyle icra takibi başlatıldığını, çekin icra müdürlüğüne ibraz edildiğini, çek üzerindeki ciro silsilesinin tam ve birbirini düzgünce takip eden cirolardan oluştuğunu, TTK 790.maddesi gereğince müdahil müvekkilinin çekin meşru hamili olduğunu,

TTK 792.maddesi gereğince çekin rıza dışı elden çıktığının iddia edilmesi halinde ispat yükünün çekin yetkili hamili olduğunu rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olduğunu iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerektiğini iddia ettiği, davacı tarafça ... 1.Asliye Hukuk Mahkemesindeki davanın 08/12/2021 tarihinde açıldığı, mahkemenin 23/02/2022 tarihli ara kararı ile ... 1.İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile başlatılan takibin tedbiren durdurulmasına karar verildiği, çek iptaline konu çekin 30.800,00-TL bedelli 05/05/2022 keşide tarihli çek olduğu, davacı tarafça davalının takibi sonrasında çekte miktar ve tarihin tahrif edildiği iddiasında bulunulduğu, çek iptaline dair yargılama aşamasında mahkemenin 14/04/2022 tarihli ara kararı ile çek hamili olduğunu iddia eden üçüncü kişi olması nedeniyle çek hamili olduğunu iddia eden kişiye karşı çek istirdadı davası açması için davacıya iki haftalık kesin süre verildiği, davacı tarafça mahkeme ara kararına istinaden işbu davanın açılmış olduğu anlaşılmıştır.

Çek istirdatı davasının son hamile karşı açılması gerektiği, somut olayda son hamilin, icra takibi başlatan davalı şirket olduğu ve bu itibarla davalıya husumet yöneltilmesinin yerinde olduğu anlaşılmıştır. İspat yükü üzerinde bulunan davacı, yukarıda da açıklandığı üzere öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını, sonrasında ise davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğunu kanıtlamak zorundadır.

Davacı tarafın ve çekin verildiği iddia olunan dava dışı Fatih Duman'ın ticari defterlerinin yapılan incelemesinde tanzim edilen bilirkişi raporuna göre, davaya konu çekin muhasebe kaydının 01/07/2022 tarihinde yapıldığı ve bedelin 30.800,00-TL olarak göründüğü, oysa davalının icra takibine konu olan çekin ödeme tarihinin aynı olmadığı ve bedelin 130.800,00-TL olarak göründüğü, nitekim ... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında tanzim edilen bilirkişi raporu ile, uyuşmazlık konusu çek bedelinin ilk hanesine "1" rakamı eklenmek ve miktarın yazdığı yere yazı ile "yüz" ibaresini eklemek suretiyle çekte tahrifat yapıldığı hususlarının tespit edildiği ve fakat dosya kapsamında söz konusu tahrifatın davalıdan sadır olduğuna dair delil bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Davalının çeki iktisabından önce arada başkaca cirantaların yer aldığı, nitekim davacı tarafından dava konusu çekte yer alan tahrifatın davalı tarafından yapıldığının ispat edilemediği, bununla birlikte davalının çeki iktisapta kötüniyetli veya ağır kusurlu olduğuna dair başkaca delil sunulmadığı,

davacının çekin çalındığına dair bir iddiası bulunmadığı ve cirantaların imzasının sahteliği iddiasına iş bu istirdat davasında dayanamayacağı, öyleyse düzgün ciro silsilesine göre yetkili hamil olan davalı aleyhine açılan davanın menfi tespit davası olmadığı hususu da dikkate alınarak çek istirdatına yönelik davanın reddine karar vermek gerekmiş ve takdire bağlı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim