İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/711 K.2024/82

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava : Davacı dava dilekçesinde özetle; ... ... Müdürlüğüne ...

Ticaret Sicil numarası ile kayıtlı, halihazırda aktif faaliyette bulunan tek ortaklık yapısına sahip bir firma olduğunu, şirketin tek ortağı ve tek yönetim kurulu üyesinin ... olduğunu, şirketin ticari defterlerinin mali müşavir bünyesinde saklanmakta olduğunu, şirketin genel kurulları gerçekleştirilmek üzere kendisinden ilgili defter talep edildiğinde anılan defterin kaybedilmiş olduğunun tespit edildiğini, şirket genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kaybedilmiş olması sebebiyle halihazırda müvekkili şirketin genel kurullarının yapılamadığını, şirketin ticari faaliyetlerini sürdüremediğini,

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’na göre mücbir sebep halleri madde 13’te sayıldığını, vergi hukuku kapsamında tutulacak defterlerde dahi irade dışı gerçekleşen durumlar mücbir sebep olarak nitelendirildiğini, olayda müvekkili şirketin mali müşavirinin hatası sebebiyle genel kurul toplantı ve müzakere defterinin kaybolmuş olması müvekkili şirketin iradesi dışında gerçekleşen mücbir sebep olduğunu, şirket iş ve işleyişi sekteye uğradığını, karar alınamaz hale geldiğini, şirketin devamlılığı için genel kurul defterinin önemli olduğunu, yeni bir genel kurul defteri açılışının yapılabilmesi için ise zayi belgesi alınması gerektiğini,

söz konusu durum nedeniyle şirketin genel kurul toplantı ve müzakere defteri zayi olduğundan 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

Ticaret sicil kayıtları, sosyal güvenlik ve vergi kayıtları, yoklama fişleri celp edilmiş, incelenmiştir

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Davacı dava dilekçesinde Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri hakkında zayi belgesi verilmesine ilişkin talebinde; şirketin mali müşavirinin hatası sebebiyle defterinin kaybolmuş olması vakıasına dayanmıştır. Başka bir anlatımla, davacı, Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin zayi olması sebebini; mali müşavirin hatası sonucunda kaybolma olayı şeklinde ifade etmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Diğer bir anlatımla, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve özeni göstermiş olması, ayrıca ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Yargı uygulamasına bakıldığında:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/... Esas, 2014/... Karar sayılı ilamında:

"... tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından, kanunda sayılan yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afete eşdeğer veya benzer etkiye sahip bir olayın vuku bulduğunun iddia edilmediği, bu itibarla kanunda aranan bu şartın yerine gelmiş sayılamayacağı, muhasebecide kaybolma iddiasının TTK'ya göre zayi belgesi verilmesi için yeterli sebep sayılamayacağı, .. gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Karar, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir...."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2016/... Esas, 2017/... Karar sayılı ilamında:

"... 2013-2015 yıllarına ait tüm ticari defter ve kayıtlarının bu dönemde şirketin mali müşavirliğini yürüten Zülfü Yorulmaz tarafından tutulduğunu ve muhafaza edildiğini, defaatle şifahi olarak söylenmesine rağmen mali müşavirin ticari defter ve kayıtları ibraz etmediğini, bu konuda kendisine ihtarat yapıldığını, savcılığa şikayet başvurusunda bulunulduğunu belirterek 2013-2015 dönemlerine ait yevmiye defteri, defter-i kebir, envanter ve bilanço defteri, alış ve satış faturaları, irsaliyeler hakkında zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

Mahkemece, zayi olduğu iddia edilen ticari defter ve kayıtların TTK'nın 82/7 maddesinde belirtildiği şekilde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlıktan ziyaa uğradığına dair bir delil elde edilemediği gerekçesiyle, talebin reddine karar verilmiştir.

Kararı, davacı vekili temyiz etmiştir.

Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir..."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2014/... Esas, 2014/... Karar sayılı ilamında:

"...şirkete ait ticari defterlerin muhasebeci bürosunda saklanması davacı tacir yönünden bir kusur teşkil etmeyeceğinden mahkemenin bu yöndeki gerekçesi yerinde değil ise de, defterlerin muhasebecinin bürosunda iken zayi edildiğinin kesin olarak kanıtlanamamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine ..."

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesi 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı ilamında:

"...Zayi belgesi talebi için gereken koşullardan defterlerin korunması amacı ile gereken dikkat ve ihtimamın gösterilmediği, ziya uğramanın da davacının iradesi dışında elinde olmayan bir neden ile meydana geldiği belirlenememktedir.İleri sürülen sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Davacının muhasebecisinin defteri kaybetmesi ihmali davranışta bulunması ise bu sebepler kapsamında değildir...."

Yukarıda yer verilen emsal ilamlar ve yerleşik içtihatlar nazara alındığında; davacı şirkete ait genel kurul toplantı ve müzakere defterinin mali müşavirin hatası sonucunda kaybedilmesinin 6102 s. TTK 82/7. maddesi hükmü uyarınca zayi belgesi verilmesi için yeterli sebep olamayacağı, davacı tacirin ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve özeni göstermediği,

TTK 82/7. maddesi hükmü gereğince irade dışı bir nedenden de bahsedilemeyeceği, bu itibarla ileri sürülen zayi sebebi yönünden emsal ilamlar uyarınca zayi belgesi verilemeyeceği, kaldı ki zayi sebebine ilişkin olarak soyut iddia dışında genel kurul toplantı ve müzakere defterinin muhasebecide kaybolduğuna ilişkin delil bulunmadığı, muhasebeci hakkında herhangi bir soruşturma yahut ceza dosyasının bildirilmediği, ilgili makamlara yapılan yapılan adli ya da idari herhangi bir şikayet bulunmadığı,

hasılı bu yöndeki ileri sürülen (mali müşavirin hatasıyla kaybetme) vakıanın dahi ispata muhtaç olduğu / ispatlanamadığı anlaşılmakla, davanın reddine karar verilmesi gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır