İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/215 K.2024/899

Mahkememizde görülmekte olan Sıra Cetveline İtiraz (İflas Tasfiyesinde Düzenlenen Sıra Cetveline Yönelik Kayıt Kabul Ve Terkin Talebi (İİK 235)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... 1. İflas Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında idareleri tarafından idareleri Müflis ... Bahkası A.Ş'den 30.202,50 TL alacağı iflas dairesine bildirildiğini, ancak alacağın dayanağı teminat mektubu için süresinde tazmin talebinde bulunulmadığından bahisle Müflis Banka yükümlülüğünün tamamının reddine karar verildiğini, idareleri talebinin reddedildiğini, ... Ltd. Şti. Firmasının bağlı olduğu ...

Vergi Dairesi Müdürlüğünün 13/04/2023 tarihli, ... sayılı yazısında ... tarih/sayılı Gümrük Beyannamesiyle ithal edilen mallara ilişkin yatırılan teminat tutarlarının hazineye irad kaydedilmek üzere banka hesaplarına veya muhasebe işlem fişi ile müdürlüklerine gönderilmesi gerektiği hususunun bildirildiğini, teminat mektubunun zamanaşımı süresinin 13/04/2023 tarihinden itibaren başlaması nedeniyle alacağın esasına ilişkin olarak Ticaret Mahkemesine dava açılması yönünde işlem tesis edilmesinin uygun olacağı belirtildiğini ifade ettiğini,

öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile gerçekleştirilecek olan alacaklılar toplantısına katılmalarına karar verilmesini, yapılacak yargılama neticesinde davanın kabulü ile ... 1. İcra ve İflas Müdürlüğünün ...

Esas sayılı dosyasında idareleri alacağının kaydına ilişkin talebin reddine dair kararın kaldırılarak, 30.202,50 TL tutarındaki asıl alacağın işlemiş faizlerinin de hesaplanarak iflas masasına kabul ve kaydına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karara verilmesini talep ve dava etmiştir.

Cevap. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacının, huzurdaki davayı hak düşürücü süre içerisinde açmamış ise dava şartı yokluğu sebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının dava konusu ettiği alacak kayıt talebine ilişkin olarak iflas idaresince verilen kararın hukuka uygun olduğunu, davacının haksız davasının reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu teminat mektubunun konusu ÖZV borçları oluşturmakta olduğunu, herhangi bir ÖTV borcunun bulunmadığının belirtildiğini, teminat mektubu ile garanti altına alınan riskin doğduğu tarihe ilişkin açıklayıcı bir beyanda bulunulmadığını, davacının herhangi bir faiz alacağı bulunmadığını, müvekkili müflis banka,

harçlardan muaf kurum olup bu hususun sayın mahkemece gözetilmesini talep ettiklerini, müflis bankanın harçtan muaf olduğu göz önünde bulundurularak davanın İİK.m.235 gereği hak düşürücü sürede açılmadığından dava şartı yokluğundan reddine, davanın esastan reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.

Toplanan Deliller:

... Vergi Dairesi Müdürlüğü'nden ... Petrokimya Gümrük Müdürlüğü yazısı,

... 1. İflas Dairesi'nin ... İflas sayılı dosyasından ... Fon kurulu'nun ... gün ve... sayılı kararı ve kesinleşme şerhi, davacı Ticaret Bakanlığı...'ne ait alacak kayıt başvuru dilekçesi, ve iflas masasınca verilen ret kararı örneği, ek sıra cetveli derece ve kararının alacaklıya teblig edildiğine ilişkin tebligat mazbatası, harç ve masraf makbuzları ,ek sıra cetveli ilan sayfası ayrı ayrı celp edilerek dosya arasına alındı.

Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe:

Dava, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 235.maddesi gereğince açılmış olan sıra cetveline itiraz (İflas Tasfiye Düzenlenen Sıra Cetveline Yönelik Kayıt Kabul ve Terkin Talebi (İİK 235)) davasıdır.

2004 sayılı İİK'nın 235 maddesinde, sıra cetveline itiraz edenlerin, cetvelin ilanından itibaren 15 gün içinde iflasa karar verilen yerdeki asliye ticaret mahkemesine dava açmaya mecbur oldukları, 223’üncü maddenin üçüncü fıkrası hükmünün mahfuz olduğu belirtilmiştir. Maddede düzenlendiği üzere, sıra cetveline itiraz davası açma süresi 15 gündür. Süre, sıra cetvelinin ilanından itibaren başlar.

2004 sayılı İİK'nın 166.maddesindeki gazetelerde yapılan ilanlardan, en son ilan tarihinden itibaren işlemeye başlar. İflas masasına alacak yazdırırken, tebligatı kabule elverişli adres gösterilerek, Adalet Bakanlığınca çıkarılan tarifede gösterilen yazı ve tebliğ giderlerini avans olarak vermek suretiyle, İflas idaresince alınacak kararların kendisine tebliğ edilmesini istemiş olan alacaklılara, alacaklarının kabul veya ret edildiği ayrıca tebliğ edilir (İİK m.223.

Bu alacaklılar için sıra cetveline itiraz davası açma süresi, sıra cetvelinin ilanından itibaren değil, bu tebligatın yapıldığı tarihten itibaren işlemeye başlar.

... 1.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas ...Karar sayılı dava dosyasında 16/11/2017 tarihi itibariyle iflasına karar verilen müflis ...Bankası A.Ş.'nin tasfiye işlemlerinin ... 1.İflas Müdürlüğünün ... iflas sayılı dosyası üzerinden 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında ... tarafından resen yürütüldüğü, iflas kararının 27/01/2020 tarihinde kesinleştiği, davacının iflas masasına ... alacak kayıt numarası ile 30.202,50-TL alacak talebinin reddine karar verildiği, iflas masası kararının ve sıra cetvelinin 20/03/2024 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından kayıt kabul başvurusu sırasında gerekli posta masrafının yatırıldığı, eldeki kayıt kabul davasının 01/04/2024 tarihinde yasal 15 günlük süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.

Davacı kurum, dava dışı Tasfiye Halinde ... Şirketi ile ilgili olarak yapılan gümrük işlemleri nedeniyle, bu şirket adına müflis banka tarafından düzenlenen ve ... tarih ve ... seri numaralı, 30.202,50-TL bedelli, kesin ve süresiz teminat mektubu almıştır.

Davacı kurum, dava dışı firmanın 12/02/2010 tarihli ÖTV vergi türü için alacaklı olduğu, teminat mektubunun da bu amaçla verildiği, davacı tarafından iflas masasına alacak kaydı talebinde bulunulduğu ve fakat iflas idaresinin talebi zamanaşımının dolduğu gerekçesi ile reddettiği anlaşılmıştır.

Taraflar arasında, teminat mektubu ve ÖTV dönem borcu hususlarında tartışma bulunmamaktadır. Çözümlenmesi gereken sorun, süresiz (vadesiz) teminat mektuplarının zamanaşımına tâbi olup olmadığı, buradan yola çıkarak, davacının alacağının zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, uğramamış ise alacağın miktarı ve faiz konusu noktasında toplanmaktadır.

Öncelikle iflas idaresinin gerekçesi olan zamanaşımı iddiasının irdelenmesi gerekmektedir. Zira iflas idaresi tarafından yasal süresi içerisinde zamanaşımı def'i ileri sürülmüştür.

6098 sayılı TBK'nın 146.maddesinde üst zamanaşımı süresi 10 yıl olarak öngörülmüştür ve 149.maddede sürenin muacceliyetten itibaren başlayacağı hususu düzenlenmiştir.

Yasalarla belirlenen süreler kural olarak kesindir (6100 sayılı HMK m.94/1). Ayrıca kanun tarafından belirlenen süreler kural olarak hâkim tarafından artırılıp azaltılamaz (HMK m.90/1). Bu süreler sözleşmenin taraflarınca, sözleşme hükümleri ile değiştirilerek, uzatılıp kısaltılamaz. Yasa hükümleri sözleşmeler ile değiştirilemez.

Burada akla şu soru gelebilir: Süresiz teminat mektupları 10 yıllık zamanaşımına tâbi ise süresi 10 yıldan fazla olan örneğin 30 yıllık süreli teminat mektuplarının hukuki durumu nedir. Bu teminat mektuplarının geçerlilik süresinin başlangıcı olarak verildiği tarihi esas almak gerekmektedir. Bu süre ise zamanaşımı süresi değil, bu süre içerisinde oluşabilecek riskleri teminat altına alan süre olarak değerlendirmek gerekir.

Diğer bir anlatımla "30 yıl içinde meydana gelebilecek riskler banka teminatı altına alınmıştır." şeklinde yorumlamak gerekir. Zamanaşımı süresi yine riskin meydana gelmesinden sonra başlayacaktır.

Açıklanan nedenlerle süresiz teminat mektuplarında zamanaşımının bulunduğu anlaşılmıştır (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi 23/01/2020 tarih ve ... Esas ... Karar, 29/11/2017 tarih ve ... Esas ...Karar, 10/11/2015 tarih ve ... Esas ... Karar).

Davacı kurumun talebine konu olan ve dava dışı firma adına tarh ve tahakkuk ettirilen özel tüketim vergisi (ÖTV)'nin 12/02/2010 tarihine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. İthalatta gümrük vergisinin bu tarihlerde ödenmesi gerekmektedir.

Risk, verginin tarh ve tahakkuk edilmesinden sonra ödemenin yapılmaması ile doğmuş durumdadır. Öyleyse davacı kurum adına risk, vergi borcunun ödenmemesi ile 12/02/2010 tarihinde doğmuş durumdadır. Bu tarihte alacak muaccel hale gelmiştir. Öyleyse teminat mektubu da 12/02/2020 tarihine kadar paraya çevrilmelidir. Müflis bankanın iflas tarihi 16/11/2017'dir. Ancak bu durum dava zamanaşımını durdurmamaktadır (TBK m.153). 6098 sayılı TBK'nın 154/2 (mülga BK m.133/2) maddesi gereğince iflas masasına başvurma hali zamanaşımını kesmektedir. İflas masasına başvuru tarihi ise 17/11/2023'tür. Bu nedenle davacının talebinin, 10 yıllık sürenin dolması nedeniyle zamanaşımına uğradığı kabul edilerek aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Katip Hakim