İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/278 K.2025/856

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin hissedarı ...'ın, şirketin kuruluş işlemlerinin yapıldığı 09/10/2023 tarihinde ...

Ticaret Sicili Müdürlüğünün ... yerleşkesinden teslim aldığı şirketin Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterini, şirketin ... adresindeki işyerine götürdükten sonra ilgili Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri bu işyerinde kaybolduğunu, defterin kaybolduğunu ilk defa sermaye artışı için gerekli evrakları toplamaya başladıkları 03/02/2025 tarihinde anlaşıldığını, yasal defterlerin işyerinde tüm aramalara rağmen bulunamadığını,

defterin işyerine getiriliş tarihi olan 09/10/2023 ile sermaye artışı için defterin ilk defa lazım olduğu 06/03/2025 tarihi arasında uzun bir süre geçmiş olması nedeniyle hırsızlık veya kayıp iddiasıyla polise başvuru yapılamadığını, daha sonra işyeri içinde yaptıkları araştırmalar sonucunda işyeri çalışanlarından ...’ün yıl sonlarında yaptığı arşiv düzenleme çalışması sırasında ilgili Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterini diğer atılacak belgelerle birlikte çöpe döktüğünün anlaşıldığını, bu nedenle müvekkili şirkete ait karar defterinin zayi olduğunu,

Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defterinin tüm özen ve dikkatine rağmen zayi olduğundan zayi belgesinin verilmesi talebiyle işbu davayı açma zarureti hasıl olduğunu, arz ve izah edilen ve mahkemenin re’sen göz önünde bulunduracağı nedenlerle; müvekkili şirkete ait Genel Kurul Toplantı ve Müzakere Defteri defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

Delillerin Değerlendirilmesi, Davanın Hukuki Niteliği ve Gerekçe ;

Kurum ve kuruluşlara yazılan müzekkere cevapları celp edilmiş, incelenmiştir.

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

Davacı tarafından dava dilekçesinde beyan ve ikrar edildiği üzere, talep konusu ticari defterlerin kaybolduğu 03/02/2025 tarihinde davacı tarafça tespit edilmesine rağmen; eldeki dava TTK m. 82/7. hükmünde belirtilen 30 günlük hak düşürücü süre geçtikten sonra 08/04/2025 tarihinde açılmıştır.

Öncelikle, zayi belgesi verilmesine ilişkin davanın yasal süre içinde açılmadığı sabittir.

Öte yandan, dava dilekçesinde zayi sebebine ilişkin "davacı şirket çalışanın hatası sonucunda ticari defterlerin çöpe atılarak zayi edildiği" vakıasına dayanılmıştır.

6102 s. TTK'nın 82/7. maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektirecek sebepler sınırlı olarak sayılmamış ise de; tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Diğer bir anlatımla, tacirin yukarıda bahsedilen kanun maddesinden yararlanabilmesi için ticari defter ve belgelerinin korunabilmesi amacıyla gerekli dikkati ve özeni göstermiş olması, ayrıca ziya durumunun tacirin iradesi dışında meydana gelmesi zorunludur.

Halbuki, somut olayda, davacı şirket çalışanı tarafından ticari defterlerin diğer belgelerle birlikte çöpe atıldığı, bu bağlamda davacı tacirin gerekli dikkat ve özeni göstermediği, ziya durumunun tacirin iradesi dışında bir sebepten meydana gelmesi bir yana - bilakis tacirin kusuru neticesinde ticari defterler zayi edildiğinden davacının davasının reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Yargı uygulamasına bakıldığında:

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ...Esas,... Karar sayılı ilamında:

"...TTK'nın 82/7 maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden birinin olması gerektiği, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, davacının gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile defterin kaybına neden olduğundan zayi belgesi talep edemeyeceği..."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi... Esas,... Karar sayılı ilamında:

"...Tacirin basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini şirket merkezinde muhafaza etmesi ve korunması için gerekli tedbirleri alması gerektiği, ... ayrıca, muhafaza tedbirlerini almayarak kusurlu davranan davacının talebinin bu yönüyle de yerinde olmadığı..."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi .. Esas, ...Karar sayılı ilamında:

"...Zayi belgesi istenebilmesi için tacirin, ticari defter ve diğer belgeleri muhafazada gerekli dikkat ve özeni göstermesi gerekmesine, dava konusu ticari defterlerin işyeri dışına çıkarılmasının makul neden ve gerekçelerinin açıklanamamış ve kanıtlanamamış olmasına göre..."

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ...Esas, ... Karar sayılı ilamında:

"...Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 05.10.1984 tarih, ... Esas ve...Karar sayılı kararından anlaşıldığı üzere, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtları özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, yerine göre çalınma halinde bile zayi belgesi verilemez iken, taşınma sırasında kaybolma halinde zayi belgesi verilemeyeceği..."

İstanbul BAM 43. Hukuk Dairesi ... Esas, ...Karar sayılı ilamında:

"...şirkete ait tüm ticari defterlerin ve sair belgelerin kural olarak şirket merkezinde bulundurulması ve korunması için gerekli tedbirlerin alınması gerekirken, davacı tacirin, defterin muhafazasında gerekli dikkat ve özeni göstermediğinden red kararı isabetlidir..." şeklinde kararlar ve yerleşik uygulama söz konusudur.

Açıklanan nedenler ve yerleşik yargı uygulaması nazara alındığında; basiretli bir tacirin kural olarak ticari defter ve belgelerini muhafaza etmesi ve korunması için gerekli önlemleri alması gerektiği, ancak davacı tarafça gerekli muhafaza önlemlerinin ve tedbirlerin alınmadığı, aksine davacının ticari defterlerin zayi olmasına kendi kusuru ile sebebiyet verdiği, bu itibarla davacının defterlerin zayi olmasın kaçınılmaz sebepten kaynaklandığını ispatlayamaması ve esasen davanın hak düşürücü içinde açılmaması karşısında davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...