İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/415 K.2026/415

Yukarıda açık kimliği yazılı taraflar arasında görülen ZAYİ NEDENİYLE ÇEK İPTALİ davasının mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirket lehine, keşidecisi ... Şti, muhatabının ... Bank ... Şubesi, 421.471,20.- TL tutarında, 15.05.2026 vade tarihli, ... nolu çek keşide edildiğini, çek keşidecisi tarafından müvekkili şirkete gönderilmek üzere ... Kargo Şirketi ...

Şubesine 24.02.2026 tarihinde teslim edildiğini, fakat söz konusu çekin her nasılsa kargo şirketine teslim edildikten sonra zayi olduğunu, kargo şirketinin gönderinin akıbetine ilişkin verdiği yazının ekte sunulduğunu, yazıda "şirketimizin ilgili birimlerince yapılan araştırmalar neticesinde kargonun akıbeti ile ilgili olumlu bir netice elde edilememiş olduğunu iletiriz" denildiğini, yapılan tüm araştırmalara rağmen çekin bulunamadığını, keşideci tarafından ...

Cumhuriyet Başsavcılığına ... Soruşturma No'suyla suç duyurusunda bulunulduğunu, dava konusu çekin kötüniyetli üçüncü şahısların eline geçmesinin mağduriyete neden olacağını, bu nedenle çekin ödenmesini önlemek için ivedilikle ödeme yasağı konulmasına bu yönde ihtiyati tedbir kararı verilerek ilgili bankalara müzekkere yazılması ve tensiple Ticaret Sicil Gazetesinde ilanına akabinde söz konusu çekin kayıp nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Dava hasımsızdır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME

Dava; TTK.nun 818/s. maddesi yollaması ile çeklerde uygulanması gereken 651 vd. maddelerine göre açılmış, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

6102 Sayılı TTK.nun 651.maddesi gereğince; Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir.

6102 Sayılı TTK.nun 757/1.maddesi gereğince; İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Dava dilekçesi ekinde iptali istenen çekin bir fotokopisi dosyaya sunulmuştur.

Ticaret sicil kayıtlarına göre davacının yerleşim yerinin ... olduğu anlaşılmakta ise de dava dilekçesinde zayi nedeniyle iptal kararı verilmesi istenen çekin ödeme yeri Kağıthane/İSTANBUL olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle mahkememiz kendisini yetkili kabul etmiştir.

Zayi nedeniyle çek iptal davası açma hakkı TTK.nun 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin ise TTK 757 ve 818/s.maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.

6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir. Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.

Dosyadaki belgelere, davacının anlatımlarına göre davacının çekin lehtarı olması ve çek henüz kendisine ulaşmadan (teslim edilmeden) kargoda kaybolduğunu iddia etmiş olması karşısında yetkili hamil olmadığı ve TTK'nın yukarıda açıklanan maddeleri gereği zayi nedeniyle iptal davası açamayacağı, davacının yetkili hamil olduğunun kabulü için çek üzerinde lehtar olarak gösterilmiş olması yeterli olmayıp, aynı zamanda çekin zilyetliğinin de davacıya devredilmiş olması gerekir.

Söz konusu zilyetlik devredilmeden keşideci ve lehtar arasında bir ayni sözleşme kurulduğunun kabulü mümkün değildir. Dolayısıyla yetkili hamil sıfatını haiz olmayan davacının iş bu davayı açma hakkı olmadığı, bir başka anlatımla hukuki yararının bulunmadığı açıktır (Emsal. İstanbul BAM 13.HD.nin 17.10.2024 tarih ve... E. ... K. İle aynı dairenin 14.12.2023 tarih ve ... E....K. - İstanbul BAM 14.HD.nin 19.11.2020 tarih ve ... E.... K.).

Bu nedenle davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan davanın reddine karar vermek gerekmiş olup aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

KATİP ... · ¸e-imzalıdır HAKİM ... · ¸e-imzalıdır