İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/641 K.2026/170

Mahkememizde görülmekte olan zayi belgesi verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2020–2025 dönemlerine ait yevmiye defteri, defter-i kebir, envanter defteri, genel kurul toplantı ve müzakere (karar) defteri, ortaklar/pay defteri usulüne uygun tasdik edilerek kullanılmış ve fiilen şirket merkez adresinde muhafaza edildiğini, 30.08.2025 tarihinde yapılan yerinde incelemede işyerinin boşaltıldığı ve üçüncü kişiye kiraya verildiğini beyan ederek müvekkiline ait 2020–2025 yıllarına ilişkin yevmiye defteri, defter-i kebir, envanter defteri, genel kurul toplantı ve müzakere (karar) defteri ile ortaklar/pay defterleri ve bunların dayanak ticari belgelerinin zıyaa uğradığının tespit edilmesine, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 82/7. maddesi uyarınca zayi kararı verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları istenilmiş, ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... nolu soruşturma dosyası istenilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ GEREKÇE

Dava, TTK’nun 82/7 maddesi uyarınca zayii belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

TTK’nun 82/7 maddesi “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.” düzenlemesini içermektedir. Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren zayi olma durumları sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

TTK 18/2 maddesi "Her tacirin ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir" hükmünü içermektedir.

Tacir basiretli bir iş adamı olmanın gerektirdiği özeni göstererek defter ve belgelerini saklamalı ve zayi olmaması için üzerine düşen bütün yükümlülükleri özveri ile yerine getirmelidir. TTK 82 ve 18. Madde kapsamında yapılan değerlendirmede; tacirin basiretli bir iş adamı olmanın gerektirdiği özeni göstererek defter ve belgelerini saklaması ve zayi olmaması için üzerine düşen bütün yükümlülükleri büyük bir dikkat ve özenle yerine getirmesi gerekmektedir.

Somut olayda; davacı şirket işyeri boşaltılarak üçüncü kişiye kiraya verildiğini, defterlerin mali müşavirde de olmadığını, işyeri adresi boşaltılırken alındığını, çalındığını tüm aramalara rağmen şirket bulunamayan ve kaybolduğu anlaşılan şirketin 2020-2025 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, genel kurul karar ve pay defterinin kaybolması nedeniyle zayi kararı verilmesi verilmesi talep edilmiş olup ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ...nolu soruşturma dosyasında kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği görülmüştür. Tacir sıfatını haiz davacının TTK'nun 18/3. uyarınca tedbirli ve basiretli bir tacir gibi defterini güvenlik altına alması beklenmekte olup, bu sebeple basiretli bir tacir gibi gerekli koruma tedbirini almamış olan davacının zayi belgesi alma şartlarını yerine getirmediği görüş ve kanaatine varılmıştır.

Oluşan hal ve şartlar çerçevesinde TTK'nun 82/7 anlamında belirli bir mücbir sebebin gerçekleştiği de kabul edilemeyecek olup tacir olan davacının basiretli bir tacirin göstereceği özen ve itina ile defterlerini saklaması gerektiği, iddia edilen sebebin tacirin öngörebileceği ve aldığı koruma tedbirlerine rağmen gerçekleşebilecek nitelikte olması şartını da taşımadığı, basiretli bir tacir gibi gerekli koruma tedbirini almamış olan davacının zayi belgesi alma şartlarını yerine getiremediği, ileri sürülen hususlar TTK 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesinin gerektirir hallerden de değildir.

Buna göre talebe konu defter yönünden zayi belgesi verilmesi koşulları oluşmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.

Katip Hakim