İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/379 K.2025/936

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda;

TALEP

Davacı vekilinin mahkememize vermiş olduğu dilekçesinde özetle: "Müvekkil şirket ...A.ş, ticari ilişkiden doğan alacağına karşılık olarak, borçlu ... A.ş.' tarafından "keşidecisi ... A.Ş., ...Bankası A.Ş.'nin ... şubesine ait, keşide yeri ... olan, 04/09/2025 keşide tarihli, 1.549.570,44(birmilyonbeşyüzkırkdokuzbinbeşyüzyetmişlirakırkdörtkuruş) TL bedelli, ... çek no’lu" 1(bir) adet çek düzenlenmiştir.

Dava konusu çek kaybolmak suretiyle zayi olduğundan tahsilatı mümkün değildir. Bu durum müvekkil şirketin alacağının tahsil edilememesine ve mağduriyetine sebep olduğu gibi çekin piyasada tahsil edilme riski bulunmaktadır.

Takdiri muhterem hakimliğinizde olmak üzere, öncelikle çekin dava kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar ödenmemesi için tensipte teminatsız tedbir kararı verilmesini ve yukarıda ayrıntılarıyla belirtilen çek bedelinin talep edilebilmesi bakımından çekin iptaline karar verilmesi için işbu huzurdaki davayı açma zarureti hasıl olmuştur.

Çekin dava kesin hükümle sonuçlanıncaya kadar ödenmemesi için tensipte teminatsız tedbir kararı verilmesini, Müvekkil şirketin ileride telafisi imkânsız zararlara uğramasının önlenmesi bakımından, "keşidecisi ... A.Ş. , ...A.Ş.'nin ... şubesine ait, keşide yeri ... olan, 04/09/2025 keşide tarihli, 1.549.570,44-TL bedelli, ... çek no’lu" çekin iptaline karar verilmesini" talep ve dava etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK.nun 818/s maddesi yollamasıyla aynı yasanın 757 ilâ 764 maddelerine göre kaybolan çekin iptaline karar verilmesi talebine ilişkindir.

Emsal mahiyette Yargıtay 11. Hukuk Dairesi... E ... K sayılı ilamında özetle; "Dava, 6102 sayılı TTK'nın 818/1(s) maddesi delaletiyle aynı kanunun 757 vd. maddelerine dayalı çek iptali isteminden ibarettir. Bu nitelikteki davalar, HMK'mn 382/2(e)-6. hükmü gere-ğince çekişmesiz yargı işidir.

HMK'nın 65/1. maddesi uyarınca, çekişmesiz yargı işinde de asli müdahale kural olarak mümkün ve muhtemeldir. HMK'nın 65/2. maddesinde ise, asli müdahale davasının asıl dava ile birlikte yürütülüp karara bağlanacağı hükme bağlanmıştır.

Ancak, çek iptali davalarına ilişkin özel hüküm niteliğinde bulunan 6102 sayılı TTK'nın gerek 758. maddesi ve gerekse de 763. maddesinde, çek iptali davalarında, yargılama konusu olup elden çıktığı ileri sürülen çekin kimin elinde olduğunun bilinmesi veya davanın görüldüğü mahkemeye üçüncü bir kişi tarafından ibrazı suretiyle bilinir hale gelmesi halinde, iptal talebinde bulunan kişiye, çeki elinde bulunduran aleyhinde -görülmekte olan iptal davasından bağımsız olarak- iade davası açılması amacıyla süre verileceği öngörülmektedir.

Tüm bu yasa hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, somut davada olduğu gibi, açılan çek iptali davasında dava konusu çekin mahkemeye ibrazı halinde, aynı davanın çeki ibraz eden kişiye karşı "hasımlı" bir dava olarak sürdürülmesi mümkün değildir. Keza, asli müdahalenin görülmekte olan davanın taraf(lar)ına karşı "dava" biçiminde bir talep içermesi gerekmekte olup, çeki ibraz ile iptal isteminin reddi ve/veya alınan önleyici tedbir kararının kaldırılması yolunda talepte bulunulması, asli müdahale olarak değerlendirilemez.

Açıklanan işbu hususlar çerçevesinde, çek iptali davalarında, çeki ibraz edenin "davalı" ve/veya "asli müdahil" olarak kabulü ve buna bağlı olarak iptal davasının reddi veya işbu davada olduğu gibi konusu kalmadığından bahisle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığı biçiminde karara bağlanması halinde, davanın tarafı yahut müdahil sıfatı olmayan üçüncü kişi lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. O halde, davacı vekilinin bu yöne ilişkin temyiz itirazı yerinde olup hükmün bozulması gerekmekte ise de, bu husus yeniden yargılamayı gerektirmediğinden, kararın davacı lehine düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir." şeklinde karar verilmiştir.

Emsal mahiyette İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin ... E ... K sayılı ilamında özetle; "Talep, TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile TTK'nın 757 vd. Maddeleri uyarınca zayi nedeniyle kıymetli evrak(çek) iptali istemidir.

Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.(Yargıtay 11.H.D nin 17/06/2019tarih ve ... E- ... K)

Somut olayda ilk derece mahkemesince talebe konu çeki ibraz edenin ortaya çıkması nedeniyle davacıya çek istirdatı açmak üzere süre verilmiş, davaca tarafından ise çek istirdatı davası açılmamıştır. Davacı tarafından ilk derece mahkemesince verilen süre içerisinde çek istirdatı davası açılmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir." şeklinde karar verilmiştir.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; davacı tarafından zayi olduğu iddia edilen çekin dava dışı ... tarafından çekin elinde bulunduğundan bahisle mahkememize başvurulduğu ve müdahale taleplerinin kabulü ile çeke ait ödeme yasağının kaldırılması talep edilmiştir. Mahkememizce emsal mahiyetteki İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin... Esas ...Karar ile ...Esas ... Karar sayılı ilamları doğrultusunda müdahale talebinin reddine karar verilmiştir.

Mahkememizce davacıya Tufan Eken'e karşı çekin iadesi davası açmak için süre verilmiş ve davacı tarafından ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası ile çek istirdatı davası açıldığı anlaşılmıştır.

Bu sebeple yerleşik Yargıtay uygulamaları doğrultusunda davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar vermek gerekmiş ve HMK 396 uyarınca davaya konu çekin üçüncü kişinin elinde bulundurduğunu beyan etmesi ile birlikte davacı tarafından üçüncü kişi aleyhine çek istirdatı davası açılmış olması, hasımlı yargılamada çekin ödenip ödenmeyeceğinin değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla çek üzerine konulan ödemeden men kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır