İstanbul 4. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/99 K.2024/189

Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Manevi Tazminat İstemli), Marka (Maddi Tazminat İstemli) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davalı, davacı markasının helezonik yapısını aynen uygulayarak peyniri taklit ettiğini, tüketici nazarında davalı peyniri burgu ismi ile işlem gördüğünü, öyle ki davalı peyniri piyasada ... ismi ile pazarlandığı şekil markası gerek ürünün kendisinde gerek ambalajında kullanıldığını, davalı ... taklidi kendisi adına yapmamış, 3. Kişi için ... markası ile fason olarak da Ortadoğu ülkelerine ihraç amaçlı ürettiğini, davalı tecavüzü/ haksız rekabeti sebebi ile cirosu hızla düşen davacı maddi zarar gördüğünü,

davacının huzurda görülen dava yönünden maddi tazminat alacağına esas tercihi ... olup Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç." kapsamında hesaplama yapılmasını talep ettiğini, ayrıca yoksun kalınan kazanç yanında, maddi tazminat talebi içinde;

davalı yanın haksız eylemi sebebi ile yapılan değişik işler delil tespiti giderleri, tedbir kararının icra marifeti ile yerine getirilmesi giderleri, yediemin imha vs masrafları da bulunduğunu, davalı haksız eylemi sebebi ile yapılan tüm masrafların maddi tazminat hesabı sırasında dikkate alınmasını, davacının yıllarca emek ile oluşturduğu piyasaya tufeyli haksız rekabet / ucuz taklit ile giren davalı müvekkillerinin ticari itibarına açıkça zarar verdiğini, davacı yönünden ağır manevi zarara yol açtığını, bu nedenle 50.000,00-TL maddi, 100.000,00-TL manevi tazminatın tecavüz tarihinden itibaren en yüksek ticari avans faizi ile tahsilini,

davanın HMK 102. Kapsamında belirsiz alacak davası olarak kabulünü, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davalının davaya konu ''...'' ürünü tasarımı dava dışı ''...'' adlı şahsa ait Türk Patent ve marka Kurumu nezdinde 19.12.2016 başvuru tarihli ... kod numaralı Çoklu ''...'' Tasarım tesciline dayalı olarak aralarında ki anlaşmaya dayanarak kullanmakta ve taraflar arasında akdedilen sözleşmeden doğan Lisans Hakkı Sahibi olarak ''...'' adı altında bu ''...'' Ürünlerini üretip satışa arz ettiğini, davacı yanın talebi. 50.000-TL maddi.

100.000-TL manevi zarara ilişkin olduğunu, davacı yanın bu rakamların hukuki dayanağına ilişkin bir dayanağının bulunmadığını, uğradığını iddia ettiği zararı somut delilleriyle ortaya koyamamış olduğu aşikar olup davanın reddini dilemek kaçınılmaz olduğunu, davacının talep ve iddialarını kabul etmemekle birlikte, talep edilen manevi tazminat talebinin de fahiş olduğunu, kanunun açık hükmünün yorumunda manevi tazminatın zenginleşme aracı olarak kullanılamayacağı yönünde olduğunu, açıklanan sebeplerle davacının tüm haksız taleplerinin ve davanın reddini,

yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememize sunulan 13/09/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle. 10.07.2020 tarihli kök raporda tespit edilen, Davalı Şirketin 2017-2018 yıllarında, "..." adı altında yapılan satışlar 2.519.702,90 TL olarak tespit edildiğini, ek rapor kapsamında yapılan incelemede ise, davalı şirketin 2017-2018 yıllarında, "..." adı altında Üretim Yaptığını, yapılan üretim İhraç edilmek üzere, davalı şirket İştiraki de olan "...

A.Ş" adlı şirkete satıldığının tespit edildiğini, davalının "..." adlı ürünler ( Tablo-01-02-03 de görülen, ...) arasında olan davacı şirketin tescilli markası olan "..." adlı ürününe bezer olarak üretilen " ..." adlı ürünlerin, 2017-2018 yıllarında ...

A.Ş'ne satış tutarı Toplamda 160.067,02 TL (kdv hariç) olduğunun tespit edildiğini, davalının, davacıya ait "..." adlı tescilli markasına benzer (...) ürünü ile ilgili yapılan satışlara ait maddi tazminat hesaplaması; davalı şirketin üretip sattığı ilgili ürünlerin "Toptan Satışlar" şeklinde olduğunu, karlılık oranları ile ilgili, sektöre, ürüne satış tutarlarına göre karlılık oranlarına değişiklik gösterdiğini, bu kapsamda; genel anlamda, toptan satışlarda net karlıklık oranı %5, Perakende satışlarda net karlılık oranı %10 olarak değerlendirildiğini, maddi tazminat ile ilgili, 3 farklı hesaplama yapılması uygun görülerek;

davalı şirketin ticari resmi defter kayıtlarındaki resmi kar oranı olarak tespit edilen; davalı şirketin, davacı şirkete ait tescilli markaya benzer ürün satış tutarı ( ...ve ...) üzerinden elde edebileceği kar tutarı 108.599,19 TL + 8.931,74=117.530,93 TL, piyasada genel olarak kabul gören, toptan satışlar için uygun olduğu değerlendirilen, satışlarda kar oranı %5, değerine göre hesaplama;

davalının ( ...) üzerinden elde elde edebileceği kar tutarı (2.519.702,90 TL+160.067,02=2.679.769,92 x %5=133.988,50 ) =133.988,50 TL, piyasada genel olarak kabul gören, perakende satışlar için uyugn olduğu değerlendirilen, satışlarda kar oranı %10, değerine göre hesaplama; davalının ( ... ve ...) üzerinden elde elde edebileceği kar tutarı (2.519.702,90 TL+160.067,02=2.679.769,92 x%10= 267.976,99) 251.970,29TL şeklinde hesaplandığı kanaati ile rapor düzenlenmiştir.

Mahkememize sunulan 27.04.2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; dava konusu ürünle ilgili olarak 2018 yılında 03.01.2018 tarihinden 17.12.2018 tarihine kadar 455 adet belgenin kayıtlı olduğunu, bu belgelerden sadece 33 adetinin satış belgesi olduğunu, geri kalan 422 adet belgenin iade edilen ürünlere ait olduğu tespit edilmiş olduğunu, 2018 yılında KDV Hariç 10.658,86 TL’lik ürün satışı olduğunu, KDV Hariç 118.259,36 TL’lik ürünün ise iade edildiği tespit edilldiğini, 2019 yılında ise dava konusu ürünle ilgili sadece 1 adet belge olduğunu,

bu belgenin de sadece 5,6 TL’lik bir adet iade ürün belgesi olduğu tespit edilmiş olup 2019 yılında satış gerçekleşmediğinin anlaşıldığını, 2017-2018- ve 2019 yılları bir bütün olarak ele alındığında genel satış tutarının 3.485.991,01 TL olduğunu, iade edilen ürünlerin toplam tutarının 966.288,11 TL olduğunu, toplam net satışların ise 2.519.702,90 TL olduğunun tespit edildiğini, davalının satışlarının tamamına yakınının 2017 yılında gerçekleşmesinde dolayı, davalı şirketin bağlı bulunduğu vergi dairesine beyan edilen kesinleşmiş resmi verilerin bulunduğu 2017 yılına ait “Kurumlar Vergisi Beyannamesi”ne göre inceleme yapıldığını,

dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgeler ve davalı şirkete ait 2017-2018 ve 2019 yılları Ticari Defter Kayıtlarına göre, davalı şirketin “...” markası ile piyasaya sürdüğü ürününün 01.01.2017 tarihinden dava tarihi olan 31.05.2019 tarihleri arasında toplam net satış tutarının 2.519.702,90 TL olduğunu, davalının satışlarının tamamına yakınının 2017 yılı içinde gerçekleştiğini, 2017 yılı Kesinleşmiş Mali Tablosu olan “Kurumlar Vergisi Beyannamesi kapsamındaki Gelir Tablosu” verilerine göre net faaliyet kârı %4,31 olarak gerçekleştiğini,

davalı şirketin “...” markası ile sattığı net hasılatından elde ettiği net kâr (2.519.702,90x0.0431=108.599,20 TL) 108.599,20 TL olduğu şeklinde hesaplandığını, sonuç ve kanaatine varılmış olduğunu, net faaliyet kârının %4,31 olarak hesaplandığının görüldüğünü, ticari faaliyetin 2017 yılında en yoğun ve aktif olduğu baz alınarak,

dosyamıza emsal olması açısından 2017 yılında aynı sektörde faaliyet gösteren bir süt ürünü işletmesinin kâr marjının ne kadar olabileceği ile ilgili araştırma yapıldığını, internet üzerinden yapılan araştırma neticesinde 2017 yılında ... adresinde ...A.Ş.’ye ait ... ulaşılmış olduğunu, ilgili raporda net kâr marjının %3,8 olduğunun açıklandığını, her ne kadar ...A.Ş.’nin net kâr marjı hesabı şirketin ürettiği peynir, yoğurt, tereyağ, ayran, meyve suyu,

tatlı ve toz ürünler gibi geniş bir ürün yelpazesi baz alınarak hesaplansa da yine de bir süt ürünleri işletmesinde ortalama kâr marjlarının ne kadar olabileceği konusunda yol gösterici olabileceğini, yine internetten yapılan araştırmada ...adresinde yer alan ....A.Ş. 2017 Faaliyet Raporuna ulaşılmış olup, 2017 yılı net kâr oranının %4 olduğu belirtildiğini, dolayısıyla ... 3.Asliye Hukuk Mahkemesinden alınan ...

Talimat dosyasındaki 10.07.2020 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen %4,31 net faaliyet kârının makul olduğunu, ilgili bilirkişi raporunun çok kapsamlı hazırlandığını, detaylı bir şekilde inceleme yapıldığı da göz önüne alınırsa bilirkişi raporunda elde edilen tespitlerin yerinde olduğunu, rapora itibar edilmesi gerektiğini, dava konusu ürünün tasarım farklılığının ürünün tüketiciler tarafından tercih edilmesi üzerinde pozitif etki yapabileceğini, ...

3.Asliye Hukuk Mahkemesinden alınan ... Talimat dosyasındaki 10.07.2020 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen %4,31 net faaliyet kârının makul olduğuna dair kanaati ile rapor düzenlendiği anlaşılmıştır.

KANAAT VE GEREKÇE

Uyuşmazlığın tasarıma tecavüz, haksız rekabet ve markaya tecavüz nedeniyle maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Huzurdaki dava tazminat istemine ilişkin olup, dava dayanak olarak tescilli tasarım yönünden ... 3.FSHHM'nin ... Esas, ...Karar sayılı dosyası ile, marka hakkı yönünden ise ... 2.FSHHM'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyalarının bulunduğu anlaşılmıştır.

Dava dayanak olarak tescilli tasarım yönünden ... 3.FSHHM'nin ... Esas, ...Karar sayılı dosyası ile, "Davalının "..." tanıtım işareti ile kamuya sunduğu peynir ürünleri biçiminin davacıya ait ...tescil sayılı tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, men ve ref'ine, " karar verilmiş; karar ... Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 11.03.2021 tarih ve... E....K sayılı kararı ile; istinaf başvuru taleplerinin reddine karar verildiği, kararın temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin kesin mahiyetteki 08.02.2023 tarih ve...E. ...K. sayılı ONAMA ilamı ile hükmün, 08/02/2023 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

Marka hakkı yönünden ise ... 2.FSHHM'nin... Esas ... Karar sayılı "Davalının, davacının ... sayılı şekil markasına tecavüz ettiğinin tespitine, tecevüzün meni ve refine, ürünlerin üretim, satış pazarlama, ithalat ve ihracatı vd. Ticari faliyetlerinin engellenmesine," karar verilmiş; ... Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi'nce verilen 22.01.2020 tarih ve ... E-...

K. sayılı kararı ile davacı şirket adına tescilli markanın dört şeritten oluşan sarmal bir yapıdaki peynir şeklinden ibaret olduğu, davalının kullanımına konu ambalajın ise "..." ibaresi ile bir yığın halindeki bükme peynir şekillerinden oluştuğu, ambalaj üzerinde ayrıca domates fotoğrafları ile ambalaj kapağına paralel iki adet sarı çizgiye yer verildiği, söz konusu ambalaj ile davacı adına tescilli üç boyutlu peynir şeklinden ibaret marka arasında iltibasa yol açacak düzeyde benzerlik bulunmadığı,

davacı markasının zayıf ayırt edici niteliği gözetildiğinde davalının satışa konu ettiği ürünle davacı markası arasında da iltibas tehlikesinin bulunmadığı, aksinin kabulü halinde örgü şeklindeki tüm peynir türlerinin davacı markası ile iltibasa yol açacağı sonucuna varılacağı, böyle bir tekel hakkının ise davacıya tanınmasının doğru olmayacağı, 556 sayılı KHK'nın 7/son maddesi uyarınca kullanım sonucu ayırt edici kılınmakla marka olarak tescili sağlanan ibarelerin sadece tescilin sağlandığı gerekçesiyle kullanım tekelinin kimseye bırakılamayacağı,

davacının tescilli markasının koruma kapsamının dar olduğu ve davalı kullanımlarının davacı markası ile iltibasa yol açmadığı gerekçesiyle, davanın reddine yönelik verilen karar Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 24/02/2021 tarih ... esas ... karar sayılı ilamı ile, davacı vekilinin temyiz isteminin reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın ONANMASINA kesin olarak karar verilmiş olup, hükmün 24/02/2021 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

... 3. FSHM' nin ...Esas ve ... Karar Nolu dosyasında “Asıl Davanın KISMEN KABULÜNE, Davalının "..." tanıtım işareti ile kamuya sunduğu peynir ürünleri biçiminin davacıya ait ... tescil sayılı tasarımdan doğan haklarına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine, men ve ref'ine, Karşı Davanın REDDİNE” karar verdiği ve kararın kesinleştiği görülmektedir.

Dolayısıyla dava dayanak olarak tescilli tasarım yönünden ... 3.FSHHM'nin ...Esas, ...

Karar sayılı dosyasının davacı lehine kesinleştiği, davalı Ekiciler tarafından piyasaya sunulan peynirlerin bilgilerin bilgilenmiş kullanıcı nezdinde sahip olduğu genel izlenim itibariyle davacı ...’e ait ...sayılı tasarım ile ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğu ve davalı peynirlerinin 6769 sayılı SMK uyarınca... sayılı tasarımdan doğan haklara tecavüz teşkil ettiğine yönelik kesinleşmiş karar gereğince ...

Mahkemelerine talimat yazılarak tazminat talebi hususunda yapılan incelemede, davalı tarafın ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılarak, dava tarihine kadar dava dilekçesinde dayanılan şekliyle SMK m.151/2-b kapsamında ... bükme ürünü ile elde edilen net kazancın ne kadar olduğunun tespiti yönünde yapılan bilirkişi görevlendirmesine istinaden ...

3.Asliye Hukuk Mahkemesinden alınan ...Talimat dosyasındaki 10.07.2020 tarihli bilirkişi raporunda; davalı Şirketin, Davacı Şirkete ait tescilli markaya benzer ürün satış tutarı (... ve ...) üzerinden elde edebileceği kar tutarı 108.599,19TL+8.931,74=117.530,93 TL olarak tespit edildiği, ... 3.Asliye Hukuk Mahkemesinden alınan ...

Talimat dosyasındaki 10.07.2020 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen %4,31 net faaliyet kârının makul olduğunun mahkememizce tayin edilen bilirkişi heyetince denetime açık şekilde ortaya konmuş olduğu da dikkate alınarak maddi tazminat yönünden davanın ve bedel arttırım dilekçesinin kabulü ile, 117.530,93 TL maddi tazminatın dosya kapsamında bulunan ... 3. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi ...

Değişik iş sayılı dosya kapsamındaki tespit tarihi olan 19/04/2017 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, tasarım hakkı tecavüze uğrayan tasarım sahibinin, manevi zararının tazminini talep etme hakkı olduğu,

hakkı tecavüze uğrayan gerçek veya tüzel kişinin, piyasada oluşturduğu kalite algısı, yarattığı güven ve imajda meydana gelebilecek tahribat gibi hususlar dikkate alınarak bir manevi zararın meydana geldiği kabul edilebileceği, olayın oluş şekli, ele geçen taklit ürün miktarı, ihlal süresi, sayısı, tarafların ekonomik ve sosyal konum ve durumları dikkate alındığında aşağıdaki manevi tazminat talebi yönünden davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesisi yoluna gidilmiştir.

Katip · ¸ Hakim · ¸