İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/106 K.2025/815

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili Banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkili Banka'ya teslim edilmiş bir kısım çek ve senetlerin, ... kargo firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, dava konusu çekin Keşidecisi ... hamiline keşideli son yetkili hamili ... tarafından bankaya tahsile verilen keşide yeri ..., keşide tarihi 28/02/2023 olan ... çek seri numaralı 75.000,00-TL bedelli söz konusu çekin taşınmazı işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedildiğini, akabinde müvekkili Bankaca 07.11.2022 tarihli tutanak tutulduğunu,

mezkur çekin Banka nezdinde iken taşıma esnasında kaybolduğuna ve bütün aramalara rağmen bulunamadığına dair 07.11.2022 tarihli tutanağı dosyaya sunduklarını, çekin iptali amacıyla 09.11.2022 tarihinde ... Asliye Hukuk Mahkemesi ...

Esas sayılı dosyası nezdinde çek iptal davası açıldığını, çekin irade dışı elden çıkması nedeniyle kötü niyetli kişilerin çek bedelini tahsil etmelerinin önüne geçmek amacıyla da ödemeden men kararı alındığını, mezkur çekin de aralarında bulunduğu çek ve senetlerin ... kargo tarafından taşındığı esnada çalınmış olmaları sebebiyle yapmış oldukları suç duyurusu tahtında ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2022/...

Soruşturma no'su ile soruşturma başlatıldığını, söz konusu çeklerin ibrazı halinde çekleri ibraz eden şüpheli şahıslar ile ilgili kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunulması ve çek asıllarının Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesi yönünde karar verildiğini, davaya konu çekin davalı ... sistemleri sanayi ve tic. A.Ş tarafından ilgili bankaya ibraz edildiğinin tespit edildiğini, ilgili davalı hakkında açılan ilk dosyanın bu olmadığını, ...

Asliye Hukuk Mahkemesinde ... sayılı dosyaları ile ikame edilmiş istirdat davaları bulunduğunu, müvekkili Bankanın uhdesindeyken ve ... kargo firması tarafından kaybedilen mezkur çekin iyiniyetli olmayan kişilerlerce ele geçirildiğini, müvekkili Banka'nın müşterisinden sonraki cirantalar, çekin ... kargo firması tarafından kaybedilmesini müteakiben kötüniyetli kişilerce ele geçirilmesinden sonra çeki ciro ettiklerini, bu anlamda müvekkili Banka müşterisinin tahsil maksadıyla müvekkili Banka lehine yapmış olduğu cirodan sonraki tüm ciroların haksız ve hukuka aykırı olduğunu, ciro zincirinin koptuğunu, keza, bilineceği üzere,

cironun çekin ve/veya senedin devrini sağlayabilmesi için çekin veya senedin arkasındaki ciro silsilesine göre yetkili hamil tarafından ciro edilmiş ve ciro edilene devredilmiş olması gerektiğini beyan etmiş, bu nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere, dava konusu çekin; icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

yukarıdaki taleplerinin kabul görmemesi halinde icra dosyasına yapılmış/yapılacak olan ödemelerin nihai karar verilinceye kadar davalıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile takibe konu edilen çekin iadesine ve istirdatına karar verilmesini, davaya konu çekin icra takibine konu edilmemesi veyahut huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönündeki ihtiyati tedbir taleplerinin kabul edilmemesi halinde fazlaya ilişkin her türlü talep hakkı saklı olmak kaydıyla;

icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabilecek tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin yetkili ve meşru hamili olduğu ... A.Ş. ...

Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 07/02/2023 keşide tarihli ve 75.000,00-TL bedelli çeke istinaden müvekkili aleyhine ikame edilen işbu istirdat davasının haksız olduğunu, müvekkili aleyhine açılmış olan işbu davanın yetkisiz mahkemede ikame edildiğini, zira İcra İflas Kanunu 72. maddesi icra takibinden sonra açılan istirdat davasında yetkili mahkemeyi işaret ettiğini, ilgili hüküm uyarınca istirdat davasında yetkili mahkeme davalının yerleşim yeri mahkemesi veya takibin yapıldığı icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesi olduğunun açıkça belirtildiğini,

bu sebeple öncelikle davanın usulden reddedilerek İstanbul Adliyesi Mahkemelerine gönderilmesi gerektiğini, müvekkili firmanın söz konusu çeki ticari faaliyetleri neticesinde iktisap ettiğini, ticari defter ve kayıtlarını da intikal ettirdiğini, akabinde nakit ihtiyacı sebebi ile iktisap etmiş olduğu söz konusu çeki yasaya ve usule uygun olarak tahsili yoluna gittiğini, bu sebeple iyiniyetli üçüncü kişi olan davalı firma dava konusu çekin sıhhatli biçimde birbirini takip eden ciro zinciri içerisinde bulunan yetkili ve meşru hamili olduğundan davanın reddi gerektiğini,

her ne kadar müvekkili firmanın çeki kendisine ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkiyi ve çekin hangi ticari faaliyet ile ilgili olarak verildiğini ispat etmek gibi bir yükümlülüğü bulunmasa da durumun meşruiyetine ilişkin Sayın Mahkeme nezdinde herhangi bir kuşku oluşmaması açısından müvekkil firmanın çeki ne suretle iktisap ettiğini ve çeki müvekkili firmaya ciro eden firma ile arasındaki ticari ilişkiyi ve mal alım satımını gösterir fatura ve tahsilat makbuzu suretlerini dosyaya sunduklarını, asla kabul anlamına gelmemekle beraber çekin kaybolmuş olması ve çek iptali için dava açılmış olmasının,

davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını, zaten çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmediği gibi müvekkilinin kötüniyetli olduğunu da göstermeyeceğini savunmuş bu nedenlerle davanın yetki itirazı bağlamında öncelikle usulden reddine, akabinde esastan reddine, davacı aleyhine alacağın %20 oranından az olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;Taraflar arasında uyuşmazlığın; 28/02/2023 keşide tarihli, 75.000,00-TL bedelli, ... Seri Numaralı Çekin davacıya istirdadına ilişkin olduğu anlaşıldı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Dava, ... A.Ş. ... Şubesine ait, keşidecisi ..., keşide yeri ... olan, 28/02/2023 keşide tarihli, ... seri nolu ve 75.000,00-TL bedelli çekin istirdatı davasıdır.

Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, dava konusu çeki hamil ... ...A.Ş'nin ciranta ... A.Ş'den almasını gerektiren ticari ilişki bulunup bulunmadığının tespiti için davalının ticari defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılmasına karar verilmiştir.

Belirlenen inceleme gününde davalının ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmediği mahkememizin 03/07/2025 tarihli tutanağından anlaşılmıştır.

TTK'nın 778/1-(a). maddesi atfıyla bonolara uygulanacak 686/1. maddesi gereğince, bonoyu elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

TTK md. 687 hükmüne göre. "Poliçeden dolayı kendisine haşvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.". Yine TTK m. 680 hükmüne göre.

“Tedevüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez: meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun.” Görüldüğü üzere temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası, hamilin çeki iktisap ederken “bile bile borçlunun zararına hareket etmiş” yani kötüniyetli olarak hareket etmiş olması halidir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 2020/804 Esas ve 2022/308 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere " 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesinde " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmüne yer verilmiş olup, hükümden de anlaşılacağı üzere davacının alacağını ispat etmesi yanında, yeni hamilin çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu iktisap ettiğini de ispat etmesi gerekmektedir."

Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; Davacı taraf, bankalarına tahsil için verilen çekin taşıma sırasında elden çıktığını, hakkında soruşturmalar bulunan davalının bu çekin kötü niyetli olarak iktisap ettiğini ileri sürerek çekin istirdadı isteminde bulunmuş, davalı taraf ise davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... hakkında Uyap sistemi üzerinden yapılan sorgulamalarda; 50'den fazla soruşturma ve 300'den fazla menfi tespit, istirdat, kıymetli evrak iptali ve icra dosyalarının olduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı hakkında hırsızlık, resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına dair yürütülen derdest soruşturmaların bulunması, takibe konu edilen senetlerdeki ciro zinciri incelendiğinde birçok senette benzer cirantaların yer aldığının görülmesi ve ticari ilişkinin tespiti hususunda defter ve kayıtlarının sunulmaması nedenleri nazara alındığında davalı uyuşmazlığa konu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ile kanaatine ulaşılmıştır.

Netice olarak; davacı ...'nin dava konusu edilen çeke ilişkin yetkili hamil sıfatına haiz olduğu ve çeki elinde bulunduran son hamile karşı çek istirdadı talebinde bulunduğu, toplanan delillerden davalının kargodan çalınan çok sayıda çekin/bononun hamili olması, bu sebeple davalı hakkında açılmış çok sayıda hukuk dosyası ile savcılık soruşturması bulunmasının, hayatın olağan akışına uygun olmadığı,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesine göre normal şartlarda çeki/bonoyu elinde bulunduran kişinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun kanıtlanması gerekirken, hayatın olağan akışına aykırı şekilde kargodan çalınan ve soruşturma ya da dava konusu olan bir çok çeki/bonosu olduğu gibi bu çeki/bonoyu da elinde bulunduran davalının çeki iyi niyetle ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlaması gerektiği, burada ispat yükünün yer değiştirdiği,

dosya kapsamına göre davalının çeki, geçerli bir hukuki ilişkiye dayanarak iyi niyetli ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmakla çeki kötü niyetli iktisap ettiği kanaatine varıldığından; davanın kabulü ile;... A.Ş. ...

Şubesine ait, keşidecisi ..., keşide yeri ... olan, 28/02/2023 keşide tarihli, ... seri nolu ve 75.000,00-TL bedelli çekin istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya iadesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır