İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/307 K.2025/75

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili aleyhine ... 28. İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyasından haksız olarak başlatılan icra takip dosyasına müvekkili tarafından 26.185,00TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin icra takibine konu yapılan çekin, yine müvekkilinin ticari ilişkisinin bulunduğu ... Ticaret Ltd.

Şti.' ne verildiğini, ancak çekin diğer yetkili hamil tarafından ciro edilmeden çalındığını, çekleri taşıyan kargo elemanının söz konusu çekleri çaldırdığını, çalınan daha başka çeklerin de mevcut olduğunu, olayla ilgili olarak savcılık tarafından soruşturmaların açıldığını, müvekkilinin yetkili hamil olmayan davalı tarafa ve söz konusu diğer cirantalara her hangi bir borcunun olmadığını belirterek, açıklanan nedenlerle; icra tehdidi altında ödemek zorunda kaldıklarını, ...

28. İcra Dairesi ... esas sayılı dosyada davalıya ödenen 26.185,00TL'nin davalı tarafça ödeme tarihinden itibaren ticari faizi ile beraber müvekkile ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile ... arasında faktoring sözlemesi imzalandığını, müvekkilinin çeki söz konusu faktoring sözleşmesine binaen tarihinde devir aldığını. Çekin müvekkile devir ve ciro edilmesini sağlayan faturaya bağlı alacak temliki işleminin 6361 sayılı kanunda belirtilen esaslara ve BDDK'nın belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirdiğini, bu anlamda alacağın temliki işlemi yapılırken;

sözleşmede müşteri olan ...'e temlik ettiğini, davacı şirketten olan Kambiyo Senedine Bağlı Alacağı 6361 Sayılı yasanın öngördüğü şekilde fatura ile Tevsik Edilmiş ve ilgili fatura asılları üzerine temlik işlemini gösterir şekilde açıklama derç edilerek işlemin tamamlandığını, yasanın öngördüğü prosedür tam ve eksiksiz olarak yukarıda belirtilen şekilde yerine getirmiş olmakla müvekkil davacıya karşı iyi niyetli meşru hamil sıfatını kazandığını, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu 7.maddesinin 3. fıkrası kapsamında davacının ileri sürdüğü itiraz ve iddialar hukuken şahsi defi niteliğinde olup,

davacı ve dava dışı ... arasındaki ilişkide doğrudan taraf olmayan müvekkilinin ileri sürülemeyeceğini, bunun tek istisnası müvekkil şirketin davacı zararına bile bile kötü niyetle hareket edilmiş olması halinin, müvekkil açısından mümkün olmadığını, müvekkilinin çekin iktisabında kötü niyet ve ağır kusuru bulunmadığını, müvekkil şirketin çekte cirosu bulunan tüm ilgilerin ticari ilişkilerin inceleyerek çekte cirosu bulunan tüm ilgililer arasında ki faturaları temin etmek gibi bir yükümlülüğünün asla bulunmadığını, müvekkil şirketin sorumluluğu temlik aldığı fatura ile sınırlı başkaca bir yükümlüğünün de bulunmadığını,

çek iptali davası hasımsız bir dava olup, bu dava sonucunda verilen karar da kesin hüküm niteliğine haiz olmayan tespit niteliğinde bir hüküm olduğunu, bu nedenle bu dava da verilen ödeme yasağı kararı çeki n takibe konu edilmesine engel olmadığını, haksız ve kötü niyetli olarak ikame edilen davanın reddine, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İhbar olunan ...Ltd.Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; takip ve ödeme emrine konu çeke ilişkin müvekkilinin hiçbir bağı ve bağlantısı bulunmadığını, çek üzerindeki imza ve kaşenin müvekkiline ait olmadığını, çalıntı çekler ve sahte kaşe ile müvekkilinin borçlandırılmak istendiğini, bu hususta ... CBS'nin... soruşturma sayılı dosyası üzerinden sahte çeki yapan ve dağıtan ... hakkında yakalama kararı çıkartıldığını belirterek; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçeleri ve ekleri, yazı cevabı içerikleri, beyan dilekçeleri, bilirkişi kök ve ek raporları, ve tüm dosya kapsamı bulunmaktadır.

Mahkememizde açılan dava öncelikle, görev, yetki, taraf sıfatı ve diğer dava şartları açısından incelenmiş ve mahkememizin görevli ve yetkili olduğu ve ayrıca diğer dava şartlarının da bulunduğu anlaşılmış olduğundan davanın esasına geçilmiştir.

Dava, davacı yanca icra baskısı altında ... 28.İcra Dairesi'nin ...sayılı dosyasından davalıya ödediği iddia olunan paranın istirdatı istemine ilişkindir.

Bu bağlamda, dava konusu somut olaya ilişkin olarak, taraflarca sunulan deliller ile başka yerden getirtilmesi gereken tüm deliller toplanmış, gelen yazı cevapları dosyamız içerisine katılmış ve mahkememizce öncelikle; ihbar olunan ...Ltd.Şti'ye ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi amacıyla ... Asliye Ticaret Mahkemesi aracılığıyla konuda uzman bilirkişi eliyle inceleme yaptırılarak rapor alınmıştır.

... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyası üzerinden bilirkişi ... tarafından tanzim edilerek mahkememize sunulan 06/04/2023 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; "... 1) Şirketin yasal defterlerinin Açılış Noter Tasdiki ve yevmiye defterinin kapanış noter tasdikinin yasal süreleri içerisinde yaptırıldığı, davalının yasal defterlerinin T.T. Kanunu hükümlerine göre, delil olma yeterliliğine sahip oldukları anlaşılmıştır.

2- Dava konusu çekin şirketin yasal defterlerinde kayıtlı olmadığı, 3- ... tarafından, hesapları incelenen şirket adına tanzim edilmiş olan e-arşiv faturaların şirketin yasal defterlerinde kayıtlarına rastlanmadığı, 4- İcraya konu çekte keşideci olarak imzası bulunan davacı ..., ciranta olarak imzaları bulunan ..., ..., ...

A.Ş. ve diğer taraflarla, şirketin ticari işlemlerinin olmadığı, bu kişiler ile ilgili her hangi bir kayda rastlanmadığı, 5) Taraflar arasında her hangi bir borç – alacak ilişkisinin varlığına rastlanmamıştır. ." şeklinde tespitler yapılmıştır.

İş bu kerre mahkememiz nezdinde davalı davalı faktoring şirketinin ticari defter ve belgelerinin bulunduğu mahal adreste konuda uzman bilirkişi eliyle inceleme yaptırılarak rapor alınmıştır.

Bilirkişi ... tarafından tanzim edilerek mahkememize sunulan 19/04/2024 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; "...

1)İ-) Davalı Faktoring şirketinin,11-) 21.11.2012 tarih ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu nun 1 inci maddesine, 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasına ve 38 inci maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak BDDK tarafından hazırlanan ve... t ve s.lı Resmi Gazete de yayınlanan - faktoring şirketleri ve bankalarca yapılacak faktoring işlemlerine ilişkin usul ve esasları düzenleyen.

Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 maddesindeki; öncelikle ilgili mevzuatta yer alan faturanın tarifi, şekli ve nizamına ilişkin düzenlemeler de dikkate alınarak faturadaki bilgilerin kontrol edilmesi, kural larına ...

Şti nin uymadığı, Sözleşme veya Sipariş Formunun ve taraflar arasındaki Ticari İlişkiyi ortaya koyacak olan belgeleri araştırmamış olduğu, fatura borçlusunun aranmadığı, borcun teyit edilmediği, müşteri beyanına istina den işlem yapılmış ve gerçekliği teyit edilmeyen (sahte faturanın) temlik alınmış olduğu, ... nun söylenebileceği, 2-) Davalı ... Şti nin.

Davaya konu çeki ciro yoluyla devir alırken, çekin keşidecisine müracaat etmediği, çekin durumu hakkında bilgisine baş vurmadığı ve dolayısıyla Davalı ... Şti nin; ... işlemi 11.08.2021 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, kayıp olayı aynı gün yaşanmış olmakla, keşideciye sorma halinde; kayıp ve çalıntı olayından haberdar olunup, çek teminata/ işleme alınmayacak ...idi ... Ki; çekin durumu hakkında keşideci bilgisine başvurulmamış ve dolayısıyla davalı ...

Şti 11.08.2021 tarihi itibariyle- keşidecisinin bilgisi dahilinde olacak olan- çalıntı çeki iktisap ettiği, ... nin söylenebileceği, 112-) Davalı ... Şti nin. Davaya konu çeki ciro yoluyla devir alırken, çeki keşidecisine müracaat etmediği, çekin durumu hakkında bilgisine baş vurmadı; ve dolayısıyla Davalı ...

Şti nin; ... işlemi 11.08.2021 tarihinde yapılmış olmakla birlikte, kayıp olayı aynı gün yaşanmış olmakla, keşideciy sorma halinde; kayıp ve çalıntı olayından haberdar olunup, çek teminata/ işlem alınmayacak ...idi ... Ki; çekin durumu hakkında keşideci bilgisine başvurulmam ve dolayısıyla davalı ...

Şti 11.08.2021 tarihi itibariyle- keşidecisini bilgisi dahilinde olacak olan- çalıntı çeki iktisap ettiği, ... nin söylenebileceği,113-) Faturanın ve eki Teminata alınan Çekin iktisabında gereken dikkat ve öze göstermeyen, bu konuda kusurlu olan davalı (... Şti nin), davaya konu çek aynen iade etmesi veya çek bedeli tahsil olunmuş ise. Ki Çek ile ilgili olmak üzere davalı ...

Şirketine / İcra Dosyasına - Takip borçlularındam (davacı) tarafından 23.03.2022 tarihinde (26.185,-TL nın ) yatırıldığı, Ödendiği anlaşılmakla. Ödenen bu bedelin (ödeme tarihlerinden itibaren) işleyecek avans faizi ile birlikte istirdadının talep edilebileceğinin, .... söylenebileceği, 2-) Tarafların Sair taleplerin Sayın Mahkemenin takdirlerinde olduğu,. ." şeklinde tespitler yapılmıştır.

Mahkememizce verilen 08/07/2024 tarihli celsenin 2.nolu ara kararı ile; davacı yan defterlerinde lehtar ... ile ticari ilişkinin olup olmadığı ve dava konusu çekin davacı defterlerinde kaydının ve muhasebeleştirme hususunun olup olmadığı bakımından konuda uzman mali müşavir bilirkişi eliyle ... Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak, bilirkişi incelemesi ile rapor alınmıştır.

... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Talimat sayılı dosyasına bilirkişi ... tarafından tanzim edilerek mahkememize sunulan 31/10/2024 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle; "... Lehtar ... ilgili herhangi bir kayda rastlanılmadığından aralarında bir ticari ilişki bulunmadığını, dava konusu ... Bankası ... şubesine ait, ... numaralı, 16.000-TL tutarlı çekin davacı defterlerinde kaydının bulunmadığı ve muhasebeleştirilme hususunun olmadığı..." şeklinde görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Tüm bu açıklamalar ışığında, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;

Davacının takip konusu edilen çekte keşideci konumunda olduğu, lehdarın ... olduğu ve bu kişi tarafından yapılan ciro sonrası diğer ihbar olunanların sıralı cirosu ile çekin davalı eline geçtiği anlaşılmıştır.

Davacı tarafından çekin dava dışı ...Ltd. Şti.'ye verildiği ancak bu kişi ciro etmeksizin kargoda çalındığı beyan edilmişse de, çek üzerinde yer alan lehdarın ihbar olunan ... olduğu ve ilk cirantanın bu kişi olduğu, çek üzerinde ... şirketine ait herhangi bir ciro veya ifade bulunmadığı görülmüştür.

Davacının çek üzerinde yer alan kendi imzasına itirazı bulunmayıp diğer cirantaların imzasına itiraz etmesi mümkün değildir. Keşidecisi konumunda olduğu ve kendisine ait olduğu ikrar edilen imza karşısında davacının çek nedeniyle sorumlu olmadığına ilişkin itirazına itibar edilmesi mümkün görülmemiştir.

İhbar olunan .. Ltd. Şti'nin beyanlarına göre çek üzerinde yer alan imza ve kaşenin kendilerine ait olmadığı ve kendilerinden sonra gelen ...'i tanımadıkları gibi bu kişi hakkında sahtecilik ve dolandırıcılık kaydından savcılık yakalama kararının bulunduğunun belirtildiği görülmüştür.

Davaya müdahale talebinde bulunan ... Ltd. Şti.'nin müdahale talebinin incelenmesinde, çekin yetkili hamili olmaları nedeniyle çekin istirdadı talebinde bulundukları anlaşılmakla huzurdaki asıl davada talebin; keşidecinin icra takibi nedeniyle çekten kaynaklı takipte ödenen bedelin istirdadına ilişkin olduğu, müdahale talebinde bulunan şirketin talebi ile asıl davanın konusunun aynı olmadığı ve bedelin istirdadı talebine ilişkin davada bedeli ödeyen konumunda bulunmadığı anlaşılmakla davaya müdahale talebinde hukuki yararının bulunmadığı, ayrıca müdahale harcının da yatırılmadığı anlaşılmakla talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Bu defa, ... Ltd. Şti.'nin, kendilerine ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı çek ziyaı davası nedeniyle çekin istirdadına ilişkin dava açılmasına ilişkin verilen süre nedeniyle dava yığılmasına sebebiyet verilmemesi adına davacı yanında feri müdahale talebinde bulunduğu anlaşılmakla talebinin kabulüne karar verilmiştir.

Dava konusu çek üzerinde cirosu bulunan ihbar olunan Yapıtek firmasına ait defterler üzerinde talimat yoluyla yapılan incelemeye göre; düzenlenen 06/04/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre; anılı firmanın çek üzerinde kendisinden önce yer alan ... ve kendisinden sonra yer alan ... ile herhangi bir ticari ilişkisinin bulunmadığı, sonraki ciranta ... tarafından bu şirket lehine düzenlenmiş ve defterlerine işlenmiş herhangi bir e-arşiv fatura bulunmadığı, bu kişiler arasında bir alacak borç ilişkisinin bulunmadığı, dava konusu çekin usulüne göre tutulmuş şirket defterlerinde kaydının bulunmadığının tespit edildiği görülmüştür.

Davalı ... firmasınca, son ciranta ... ile yapılan sözleşmenin çekin çalınma tarihinde yapıldığı, işleme konu 09/08/2021 tarihli e-arşiv faturasının önceki firma defter ve e-arşiv kayıtlarında mevcut olmadığı, yine faturaya itiraz süresi henüz dolmadan temlik işleminin yapıldığı ve çekin çalınma tarihi olan 11/08/2021 tarihinde davalı tarafından bu kişiye ödemenin yapıldığı görülmüş olup, davalının fatura borçlusunun faturaya süresinde itirazının bulunmadığına dair savunmalarına bu nedenle itibar edilememiş olup ayrıca davalının beyanlarına göre;

keşideciden çeke yönelik ve son hamilin ticari ilişki içinde bulunduğu önceki cirantadan faturanın ve ticari ilişkinin geçerliliğine ilişkin Faktöring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5. maddesine göre teyit alınmadığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar davacının çek üzerinde yer alan imzasına itirazı bulunmuyor ise de, usulüne uygun tutulan davacı defterleri üzerinde yapılan incelemede; lehdar ... ile aralarında herhangi bir ticari ilişkinin mevcut olmadığı, buna karşılık fer'i müdahil ... ile devam eden ticari ilişkisinin bulunduğu, numarası belirtilmeyen ve çek bedeline ve keşide tarihine yakın tarihli 15.951,23TL'lik alacak borç ilişkilerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Bilirkişi raporunun sonuç kısmında bu bedele ilişkin tarih 31.12.2024 olarak yazılmış ise de bu hususun sehven yazıldığı, 2021-2022 yıllarına ait defter kaydında yer alan son kaydın rapor tanzim tarihi 31.10.2024 tarihinden sonraki bir tarihe ilişkin olması mümkün olmadığından tarihin defter kapanış tarihi olan 31.12.2021 olduğu anlaşılmıştır.

Davalı vekilince davacının defterlerine delil olarak dayanılmadığına yönelik itirazlarına, davacının Mahkememize ayrıca sunulan delil listesinde açıkça tarafların defter kayıtlarına delil olarak dayanılmış olması ile TTK'nın 83. maddesi uyarınca Mahkemenin re'sen inceleme yetkisi kapsamında itibar edilememiştir.

Sonuç olarak; dosya kapsamına kazandırılan tüm raporlar ile davalı firmanın çekin çalınma tarihi ile aynı tarihte (11/08/2021) yapılan sözleşme ve yine aynı tarihte yapılan ödeme nedeniyle davalı firmanın yeterli araştırmayı yapmaksızın ve Faktöring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5/1. maddesi ile üzerine yüklenen yükümlülüğü ve özellikle "c" bendinde açıkça hüküm altına alınan keşideciye başvurarak borcun teyit edilmesi yükümlülüğünü yerine getirmediği,

yalnızca keşidecinin ödeme gücünün ve kredibilitesinin çekin geçerliliği ve yetkili ciranta eliyle edinildiği kanaatine elverişli kabul edilmesinin mümkün olmadığı, aynı gün imzalanan sözleşme ile yapılan ödemenin yalnızca tevdii eden müşterinin beyanına dayanılarak yapıldığı konusunda Mahkememizde kanaat oluşturmakla, davalının buna göre yer değiştiren ispat yüküne göre gerekli, yeterli ve özenli araştırmayı yaptığını ispat edemeyişi ile davacı defterlerinde lehdar ... ile ticari bir ilişkinin bulunmadığına dair bilirkişi raporu gereği, davalının uygun şekilde çeki iktisabında özensiz davrandığı,

davacının keşidecisi olduğu çekin çalıntı olması ile lehdarı ile davacı arasında ticari ilişkinin bulunmayışı, keşideciden itibaren ciro silsilesinin kopmuş olması karşısında davacının çek nedeniyle ... 28. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasına yapılan toplam 26.185,00TL ödemenin ödeme tarihi olan 23/03/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalıdan istirdadına ve davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Gerekçeli kararın yazımı aşamasında, duruşma esnasında maddi hata yapılarak dava değerine göre kesin nitelikli eldeki davanın sehven İstinaf kanun yolu açık olmak üzere yazıldığı anlaşılmakla; işbu husus hüküm kısmında "miktar itibariyle kesin" olmak üzere düzeltilmiştir.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır