İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/214 K.2025/90

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/214 Esas

KARAR NO: 2025/90

DAVA

İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 21/03/2023

KARAR TARİHİ: 05/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Ödünç Verme Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekilinin dava dilekçesine göre özetle; davacı ile davalılar arasında 03/01/2012 tarihinde -Hesap Mutabakatı İle Borç Kabul ve Ödeme Protokolüdür-başlıklı sözleşme imzalandığı, sözleşmenin konusunun, borçlulara elden verilen nakitler, borçluların borçlarına karşılık verilen çek ve senetler ile borçluların ortak giderlere katılım paylarından kaynaklandığı, Toplam borç tutarının 497.848,38 TL olup, mutabakat tarihi olan 03/01/2012 tarihi itibariyle toplam borcun dövize endekslenerek, 335.000,00 USD ettiği mutabakat sözleşmesinin 4.1.

Maddesinde belirtilen ödeme tablosunda ide ödeneceği konusunda taraflar mutabık kalarak, her konuda anlaştıkları, taraflar arasındaki mutabakat metnine göre 22/11/2013 tarihinden başlayarak muhtelif tarihlerde tüm ödemeleri TL olarak yaptığı, ödeme günündeki kurdan toplam 106.272,46 USD karşılığı 693.771,00 TL ödeme yaptıkları, mutabakat metnine göre vadenin 13/10/20013 olup alacı muaccel hale geldiği,

davalılar tarafından ödemelerin henüz devam ettiği, 07/09/2012 tarihinde dayalı borçlular mutabakatnameye istinaden ödeme yapmadıkları için ---------- Noterliği'nin ----------- yevmiye numaralı ihtarname ve aynı şekilde, vekil eden, davalılara 08/02/2016 tarihinde sözleşme gereği borcun ödenmesi hakkında --------- Noterliğinin --------- yevmiye numarası ile bir ihtarname daha keşide edildiği,

Davalıların, 2015 yılına kadar mutabakat alacaklısı aynı zamanda vekil eden şirketin yetkilisi olan ----------- banka hesabına işbu sözleşmeye istinaden ödeme yaptıkları, alacaklı ----------- vefatından sonra 17/03/2020 yılı dahil bu tarihten sonra vekil eden şirketin hissedarı, aynı zamanda yönetim kurulu üyesi olan ----------- banka hesap adresine, "----------- ile yapılan 03/01/2012 tarihli protokole istinaden" açıklaması ile ödemeler yapılmaya devam edildiği, Mutabakatnamenin beşinci maddesi müteselsil ve müşterek sorumluluğunun düzenlendiği,

buna göre davalı borçlular, işbu borçtan sorumluluk anlamında müşterek ve müteselsil sorumlu olup, sonraki bir tarihte kendi aralarında düzenleyecekleri değişikliklerin de, alacaklılara karşı ileri sürülemeyeceğini sözleşme ile kabul ettikleri, işbu tarihe kadar da davalı borçlular tarafından vekil edenin alacağı ödenmediği, alacağın tahsili için davalılar aleyhine ----------- İcra Müdürlüğünün ---------- E. sayılı icra dosyasında takip yapıldığı, ancak haksız ve hukuka aykırı bir şekilde borca itiraz edildiğinden takibin durduğu beyan edilerek, Yukarıda açıklanan nedenlerle;

fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla, --------- İcra Müdürlüğü'nün --------- E. numaralı dosyası ile başlatılan İcra takibine yapılan itirazların, fiili ödeme tarihindeki kur talebimiz doğrultusunda ayrı ayrı iptaline, alacağa, takip tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince ------------ Bankası'nın yabancı paralara uyguladığı en yüksek yıllık mevduat faizi işlenmesi suretiyle takibin devamına, davalı borçluların, dava değerinin % 20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında imzalanan sözleşme gereğince davacı yan ---------- Şirketi ile dava dışı lakin sözleşmenin tarafi olan ---------- ve ---------- vefat etmesinin ardından ----------- Şirketi'nin yönetim kurulu üyesi olan ----------- "03/01/2012 tarihli sözleşmeye istinaden " vb. açıklamalarla ödemelerde bulunulduğu, dekontlar cevap dilekçesi ekinde sunulmakla bugüne kadar birlikte yapılan ödemelerin aşağıdaki gibi olduğu;

22/11/2013 tarihinde 4.955,16 USD karşılığı 10.000,00 TL

27/12/2013 tarihinde 5.010,26 USD karşılığı 10.500,00 TL

31/01/2014 tarihinde 5.044,97 USD karşılığı 1 1.500,00 TI

04/04/2014 tarihinde 4.987,36 USD karşılığı 10.650,00 TL

11/04/2014 tarihinde 5.059,31 USD karşılığı 10.621,00 TL

22/09/2014 tarihinde 9.895,65 USD karşılığı 22.000,00 TL

09/01/2015 tarihinde 216,00 USD karşılığı 500,00TL

05/02/2016 tarihinde 5.000,00 USD karşılığı 14.525,50 TL

18/03/2016 tarihinde 2.000,00 USD karşılığı 5.700,00 TL

15/04/2016 tarihinde 2.000,00 USD karşılığı 5.700,00 TL

01/07/2016 tarihinde 2.040,00 USD karşılığı 5.800,00 TL

09/08/2017 tarihinde 3.000,00 USD karşılığı 10.650,00 TL

17/03/2020 tarihinde 23.574,53 USD karşılığı 150.000,00 TL

18/03/2020 tarihinde 7 748,57 USD karşılığı 50.000,00 TL

20/03/2020 tarihinde 7.674,13 USD karşılığı 50.000,00 TL

11/06/2020 tarihinde 2.950,85 USD karşılığı 20.000,00 TL

12/08/2020 tarihinde 4.138,90 USD karşılığı 30.000,00 TL

23/12/2020 tarihinde 3.011,73 USD karşılığı 23.000,00 TL

01/05/2021 tarihinde 2.429,81 USD karşılığı 20.000,00 TL

24/08/2021 tarihinde 2.956,06 USD karşılığı 25.000,00 TL

20/10/2021 tarihinde 3.231,18 USD karşılığı 30.000,00 TL

27/01/2022 tarihinde 2.221,74 USD karşılığı 30.000,00 TL

20/03/2022 tarihinde 677,32 USD karşılığı 10.000,00 TL

19/04/2022 tarihinde 683,75 USD karşılığı 10.000,00 TL

25/05/2022 tarihinde 3.108,56 USD karşılığı 50.000,00 TL

07/07/2022 tarihinde 1.746,03 USD karşılığı 30.000,00 TL

07/07/2022 tarihinde 1.746,03 USD karşılığı 30.000,00 TL

01/12/2022 tarihinde 2.142,10 USD karşılığı 40.000,00 TL

13/01/2023 tarihinde 1.062,70 USD karşılığı 20.000,00 TL

24/03/2023 tarihinde 2.625,14 USD karşılığı 50.000,00 TL

Davalının toplamda 786.146,50 TL Amerikan Doları (USD) cinsinden 122.845,94 $ meblağa tekabül eden ödemede bulunduğu, alacaklılar ile yetkililerinin banka hesabına gönderilen "03/01/2012 tarihli ... ile yapılan sözleşmeye istinaden gönderilen" açıklamalı ödemelerin ihtilafa konu borca karşılık olduğu kabul edilmesi gerektiği, davacı yanın "05/02/2016 tarihinde 14.525,50 TL ,18/03/2016 tarihinde 5.700,00 TL ,15/04/2016 tarihinde 5.700,00 TL ,01/07/2016 tarihinde 5.800,00 TL ,09/08/2017 tarihinde 10.650,00 TL ve 24/03/2023 tarihinde 50.000,00 TL " şeklindeki ödemeleri Mahkemeyi bildirmediği,

borcun tümünü kabul anlamına gelmemek kaydıyla , kısmi ödemeler dikkate alınarak davacının haksız alacak taleplerinin reddine karar verilmesinin talep edildiği, Dövizdeki aşırı kur farkı ve covid-19 nedeniyle aşırı ifa güçlüğü bulunduğu, borcun tümünü kabul anlamına gelmemek kaydıyla, kısmi ödemeler de dikkate alınarak sözleşmenin henüz ifa edilmemiş kısım açısından ( asıl alacak ve faiz istemlerini kapsar şekilde) yeni koşullara uyarlanmasının davalılar tarafından talep edildiği, fazlaya tüm talep ve dava haklarımız saklı kalmak kaydıyla, izah edilen sebepler ve Mahkemenizce re'sen nazara alınacak hususlara binaen;

haksız davanın reddi ile alacaklı/davacı aleyhine % 20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, aksi kanaatte aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin yeni koşullarla uyarlanmasına , yeni koşullarla uyarlanan sözleşme doğrultusunda müvekkilden fazla tahsil edilen bedel var ise bu bedelin borçtan mahsubuna, sözleşmenin yeni koşullarla uyarlanmasının mümkün olmaması halinde sözleşmeden dönme veya fesih hakkının kullanıldığının kabulü ile sözleşmenin sona erdirilmesine,

davacının sözleşmeden doğan taleplerinin reddine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava; davacı ile davalı arasında yapıldığı iddia edilen "Hesap Mutabakatı ve Borç Protokolü" uyarınca davalı hakkında başlatılan takibe itirazın iptali davası olup, davalı taraf sözleşmenin varlığına itiraz etmemekte, sözleşmeye istinaden ödemeler yapıldığını, borcun tümünü kabul etmediklerini beyanla ifa edilmemiş kısım yönünden ödeme güçlüğü olduğu için sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını talep etmektedir.

Uyuşmazlık; davacının takip tarihi itibariyle davalıdan hesap mutabakatı protokolüne göre alacağı olup olmadığı, varsa miktarı, alacağın zaman aşımına uğrayıp uğramadığı, davalının kısmen ödeme iddialarının yerinde olup olmadığı, davalı tarafından sözleşmenin uyarlanması talebinin bu davada incelenip incelenmeyeceği, takipten önce temerrüt olup olmadığı, varsa istenebilecek faiz tutarının ne olacağı noktalarında toplanmaktadır.--------- İcra Dairesinin --------- Esas sayılı dosyanın incelenmesinde; alacaklısının ----------Ş., Borçlusunun ..., ... olduğu, 299.647,70 USD için takip başlatıldığı,

ödeme emrinin 02/09/2022 tarihinde borçlulara tebliğ edildiği, 08/09/2022 tarihinde borca itiraz ettikleri, davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığı görülmüştür.

22/02/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle ; yapılan açıklamalar muvacehesinde, tarafların beyanları ve delilleri ışığında, belgelerin tüm hukuki değerlendirme ve takdiri Sayın Mahkemenizin görev alanına ait olduğu işaret edilmek suretiyle: Davacının 25.08.2022 icra takip tarihi itibariyle davalıdan 218.913,90 USD asıl ve 61.125,38 USD işlemiş faiz alacağının bulunduğu, İcra takip tarihinden sonra 3 adet toplam 110.000,00 TL ödeme yapılmış olup, ödeme tarihindeki TL kuruna göre 5.822,47 USD olduğu bu ödemelerinde icra dosya infaz aşamasında dikkate alınması borçtan mahsup edilmesi gerektiği, yönündeki kanaatlerini bildirdiği görülmüştür.

İtirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı, itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir davadır.

Davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerlidir İtirazın iptali davası açılabilmesinin koşullarından birisi de ortada geçerli bir ilamsız icra takibinin bulunmasıdır. Geçerli bir ilamsız icra takibinin mevcut olmaması halinde itirazın iptali davası açılamaz. Bu husus dava şartı olup, mahkemece re’sen gözetilmelidir.Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesinin 3. fıkrasında.

"Ülke parası dışında başka bir para birimiyle belirlenmiş ve sözleşmede aynen ödeme ya da bu anlama gelen bir ifade de bulunmadıkça, borcun ödeme gününde ödenmemesi üzerine alacaklı, bu alacağının aynen veya vade ya da fiili ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parası ile ödenmesini isteyebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.Yine 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 58. maddesinin 3. fıkrasında alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarının ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı günün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiğinin ve faizinin,

takip talebinde ve ödeme emrinde belirtilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Buna göre; alacaklı, yabancı para alacağının TL karşılığını takip talebinde göstermek zorunda olup, buna bağlı olarak bu zorunluluğun ödeme emrinde de yerine getirilmesi gerekmektedir.

Bu noksanlık kamu düzeni ile ilgili olup, takibin her safhasında re'sen göz önünde tutulmalıdır .Bu doğrultuda Mahkememizce yapılan incelemede; somut olayda, her ne kadar ödeme emrinde yabancı para alacağının TL karşılığı gösterilmiş ise de takip talebinde yabancı para alacağının TL karşılığının gösterilmediği, davalı tarafın takibe itirazı üzerine eldeki itirazın iptali davasının açıldığı, görülmektedir.

Bu kapsamda usulüne uygun geçerli bir takip bulunmadığı sabit olduğundan davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.