İstanbul Anadolu 11. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/606 K.2023/845

T.C. İstanbul Anadolu 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/606

KARAR NO : 2023/845

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 31/08/2022

KARAR TARİHİ : 12/12/2023

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Müvekkili olan davacı şirketin---- adresindeki -----isimli ticari işletmesinde 15.08.2022 tarihinde sabah saatleri etkili olmaya başlayan yoğun sağanak yağmur sebebiyle su baskını meydana geldiğini, su baskınının davacının arşivini tamamen kullanılamaz hale getirdiğini, davacının ticari işletmesinde bulunan resmi evraklar ve ticari defterlerin bu yağmur sebebiyle zayi olduğunu, dava konusu ticari defterler dahil tüm arşiv odasının su ve balçık altında kaldığını, davacının büyük bir zarara uğradığını, işyerinde davacının iradesi dışında meydana gelen bu su baskını sebebiyle ticari işletmesinin büyük bir yıkıma uğradığını,

bazı resmi evrak ve ticari defterlerinde kullanılamaz hale geldiğini, kullanılamaz hale gelen "Hasar Gören Evrak Listesi”nin dava dilekçesinde ekli olduğunu (2014-2015-2016-2020-2022 envanter defterleri, 2019-2020-2021 muhasebe belgeleri, (slipler,masraf formları, fatura, fişler), kira sözleşmeleri, ticaret sicil evrakları, belediye ruhsatları, 2016 yılı noter tasdikleri), su baskını nedeniyle soruşturma başlatıldığını, kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerin tespiti amacıyla----- İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından inceleme yapıldığını ileri sürerek,

zayi olmuş resmi evrak ve ticari defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir. Gelir İdaresi Başkanlığı, İtfaiye Dairesi Başkanlığı yazısı dosya içerisindedir.Mahkememizin 17/01/2023 tarihli celse ara kararı ile dosya rapor tanzim edilmek üzere SMMM bilirkişiye tevdi edilmiş, SMMM bilirkişi ---- tarafından tanzim edilen raporda özetle;''... Davacı Şirketin,----- adresindeki -----isimli Ticari İşletmesinde, 15/08/2022 tarihinde sabah saatleri etkili olmaya başlayan yoğun sağanak yağmur sebebiyle oluşan su baskını neticesinde, tutulan 19.08.2022 Tarihli İtfaiye Olay Raporunda; Davacı Şirkete ait Muhasebe Evraklarının kısmen ıslanmak suüretiyle zarar görmüş oldukları tespit edilmiş olup

Zayi Belgesi talep eden Davacı Şirketin Zayi olduğu belirtilen “2014-2015-2016-2020 ve 2022 Envanter Defterleri, 2019-2020-2021 Muhasebe Belgeleri (Slipler, masraf formları, fatura, fişler,), Kira Sözleşmeleri, Ticaret Sicil Evrakları, Belediye Ruhsatları, 2016 Yılı Noter Tasdikleri” Defter ve Belgelerinden;Zayi Belgesinin Talep edilebilmesi ve verilmesi koşulları içinde yer alan.

Süre, İspat ve Sebep Şartlarının birlikte mevcut olduğu ve/veya yerine getirildiği görülen, 2016 ve 2022 Yılı Envanter Defterleri' ne İlişkin “ZAYİ BELGESİ” nin talep edilmesinde bir isabetsizlik bulunmadığı, Zayi Belgesi talep olunan 2014, 2015 ve 2020 Yıllarına ait Envanter Defterlerine ilişkin Noter Tasdik Bilgilerinin gönderilmemiş/bildirilmemiş oldukları tespit edilmiş olup, Zayi Belgesi talep edilen Defterlerden Tasdiki zorunlu olup da Noter Tasdiki yaptırılmamış ve/veya Noter Tasdiki dosyaya sunulamamış /bildirilmemiş olan işbu Defterler için Zayi Belgesi istenemeyeceği, Davacı Şirketin “2019-2020-2021 Muhasebe Belgeleri (Slipler,

masraf formları, fatura, fişler), Kira Sözleşmeleri, Ticaret Sicil Evrakları, Belediye Ruhsatları, 2016 Yılı Noter Tasdikleri" belgelerine ilişkin Zayi Belge taleplerinin değerlendirilmesi ve takdirinin, yukarıda yer verilen açıklamaları muvacehesinde Sayın Mahkemeye ait olabileceği Sonuç ve Kanaatlerine varıldığı...'' belirtilmiştir.

Tanzim edilen rapor davacı vekiline tebliğ edilmiş , davacı vekilince rapora karşı itiraz dilekçesi dosyaya sunulmuştur.

Mahkememiz 13/06/2023 tarihli celse ara kararı ile davacı vekilinin rapora karşı itirazları da dikkate alınarak ek rapor tanzim edilmek üzere dosya yeniden bilirkişiye tevdi edilmiş, tanzim edilen 03/10/2023 tarihli ek raporda özetle;''... Davacı Şirketin, “----- adresindeki ---- isimli Ticari İşletmesinde, 15/08/2022 tarihinde sabah saatleri etkili olmaya başlayan yoğun sağanak yağmur sebebiyle oluşan su baskını neticesinde, tutulan 19.08.2022 Tarihli İtfaiye Olay Raporunda.

Davacı Şirkete ait Muhasebe Evraklarının kısmen ıslanmak suretiyle zarar görmüş oldukları tespit edilmiş olup, Zayi Belgesi talep eden Davacı Şirketin Zayi olduğu belirtilen “2014-2015-2016-2020 ve 2022 Envanter Defterleri, 2019-2020-2021 Muhasebe Belgeleri (Slipler, masraf formları, fatura, fişler,), Kira Sözleşmeleri, Ticaret Sicil Evrakları, Belediye Ruhsatları, 2016 Yılı Noter Tasdikleri” Defter ve Belgelerinden.

Zayi Belgesinin Talep edilebilmesi ve verilmesi koşulları içinde yer alan ,Süre, İspat ve Sebep şartlarının birlikte mevvut olduğu ve/veya yerine getirildiği görülen 2014-2015-2016-2020 ve 2022 Yılı Envanter Defterleri ile 01.01.2019 - 31.12.2021 Tarihleri arası davacı şirket elektronik defter kayıtlarında yer aldıkları tespit olunan hizmet alış faturaları, Satınalma Faturaları, Perakende İade Faturaları, Konsinye/Toptan Satış İade Faturalarına İlişkin “ZAYİ BELGESİ” nin talep edilmesinde, nihai takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere bir isabetsizlik bulunmadığı,Davacı Şirketin “Kira Sözleşmeleri, Ticaret Sicil Evrakları,

Belediye Ruhsatları, 2016 Yılı Noter Tasdikleri" belgelerine ilişkin Zayi Belge taleplerinin değerlendirilmesi ve takdirinin Mahkemeye ait olduğu...'' belirtilmiştir.

Tanzim edilen ek rapor taraf vekillerine tebliğ edilmiştir.Tüm dosya kapsamından; Davacı tarafından su baskını sebebiyle bir kısım evrak ve ticari defterlerin zayi olduğu iddiasına dayalı olarak huzurdaki davanın açıldığı,Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 22/09/2022 tarihli müzekkere cevabında;"...Bilgi istenen dönemlerde ödevli kurum hakkında düzenlenmiş herhangi bir rapor (---- bulunmamakla birlikte Vergi Müfettişi ---- tarafından 2019 hesap dönemi için 12/03/2021 tarihi itibariyle incelenmeye başlandığı ve yazı tarihi itibariyle inceleme işleminin devam ettiği..." hususunun bildirildiği,

---- İtfaiye Dairesi Başkanlığı---- Yakası İtfaiye Şube Müdürlüğü'nden verilen müzekkere cevabında; "...Bahse konu olaya ait, ---- sayılı adreste meydana gelen olay ile ilgili, ---- Amirliğimizin düzenlemiş olduğu 19.08.2022 tarihli ve ----sayılı İtfaiye Olay Raporu ekte sunulduğu..." bildirildiği,

Dosyaya celp edilen 19/08/2022 tarihli iftaiye raporunda;15/08/2022 tarihinde plazanın -4. katında bulunan kapalı otopark içerisinde yağmur suyu basmış olduğu, arabaların sular altında kaldığı, plazanın otoparkından yağmur suyu çekildiği,...(-----ait kırtasiye malzemeleri, masalar,...vs. tamamen ıslanmak deforme olduğu, bölgede oluşan kuvvetli sağanak yağmur nedeniyle su baskını olayının gerçekleştiği kanaatine varıldığının belirtildiği,

Mahkememizce re'sen seçilen bilirkişi tarafından sunulan kök ve ek raporda; "...

2014-2015-2016-2020 ve 2022 Yılı Envanter Defterleri 01.01.2019 - 31.12.2021 taraihleri arası davacı şirket elektronik defter kayıtlarında yer aldıkları tespit olunan Hizmet Alış Faturaları, Satınalma Faturaları, Perakende İade Faturaları, Konsinye/Toptan Satış İade Faturalarına İlişkin “ZAYİ BELGESİ” nin talep edilmesinde nihai takdiri Sayın Mahkemeye ait olmak üzere bir isabetsizlik bulunmadığı, Davacı Şirketin “Kira Sözleşmeleri, Ticaret Sicil Evrakları, Belediye Ruhsatları, 2016 Yılı Noter Tasdikleri” belgelerine ilişkin Zayi Belge taleplerinin değerlendirilmesi ve takdirinin, Sayın Mahkemeye ait olabileceği,..." belirtildiği,

sunulan raporun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu anlaşılmakla Mahkememizce benimsendiği,Yapılan yargılama ile celp edilen itfaiye raporundan 15/08/2022 tarihinde davacı işyerinde kuvvetli sağanak yağmur nedeniyle su baskını olayının gerçekleştiği, işyerinden su tahliyesi yapıldığı, davacıya ait kırtasiye malzemelerinin ıslanmak suretiyle deforme olduğu, su baskını zayi belgesi talep edilebilmesi açısından yasada belirlenen sebeplerden biri olduğu, davaya olayın 15/08/2022 tarihinde meydana geldiği ve huzurdaki davanın 31/08/2022 tarihinde açıldığı anlaşılmakla talebin hak düşürücü süre içinde dile getirildiği,

vergi dairesi tarafından davacı hakkında düzenlenmiş bir rapor bulunmadığının bildirildiği, su baskını olayının bölgedeki kuvvetli yağış sebebiyle meydana geldiği, zayii durumunun davacının iradesi dışında gerçekleştiği, zayi nedeniyle iptali talep edilen ticari defterlere ilişkin noter tasdik bilgilerinin celp edildiği,

bu kapsamda TTK'nun 82/1 fıkrası uyarınca davacının saklamakla yükümlü olduğu belgeler arasında bulunduğu anlaşılan davacı şirkete ait 2014, 2015, 2016, 2020, 2022 yıllarına ait Envanter Defterleri ile 01/01/2019 ile 31/12/2021 tarihleri arasında davacı şirket elektronik defter kayıtlarında yer aldıkları tespit olunan hizmet alış faturaları, satın alma faturaları, perakende iade faturaları, konsinye/toptan satış iade faturaları yönünden zayi belgesi talep yasal koşullarının oluştuğu,

buna karşın fazlaya ilişkin istem konusu belgelerin davacı tarafından somutlaştırılamadığı gibi davacının saklamakla yükümlü bulunduğu belgeler arasında yer almadığı anlaşılmakla talebin kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmesi gerekmiştir.