İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/888 K.2024/628

T.C. İstanbul Anadolu 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/888

KARAR NO : 2024/628

TALEP

Zayi Belgesi Verilmesi

TALEP TARİHİ : 22/11/2022

KARAR TARİHİ : 13/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle. Müvekkillerinin elektrik ekipmanlarının imalatı sektöründe faaliyet gösterdiğini, müvekkil ... tür değişikliği yaparak diğer istemde bulunan müvekkil şirket ---- şirketine dönüştüğünü, S.M.M.----- adresinde bulunan MUHASEBE Ofisinde 05/09/2022 tarihinde çıkan yangın sonucunda,müvekkil ----- ait 2017 yılı 9-10-11-12 aylarına, 2018 yılı 5-6-7-8-9-10-11-12 aylarına,

2019 yılı 1-2-3-4 aylarına ait Alış Faturaları - Satış Faturaları - İthalat Evrakları - Banka Dekontları - Tahsilat Makbuzları - Tediye Makbuzları - İhracat Evrakları - Sosyal Güvenlik Kurumu Evrakları ( İşe Giriş - İşten Ayrılış - Aylık Prim Hizmet Beyannamesi-Bordro) -İşkur Evrakları - Çalışma sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, ---- Ticaret Sicil Müdürlüğü, ----, Gümrük ve Ticaret Bakanlıkları İle İlgili yazışma ve dilekçe nüshaları zayi olduğunu tüm bu nedenlerle açılan davanın kabulü ile zayi belgesi verilmesine karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.Bilirkişi tarafından alınan raporda özetle.

Davacının iddiasına dayanak yangın raporunda yangının 05.09.2022 tarihinde 16:53- 18:12 aralığında gerçekleştiği anlaşıldığ, yapılan incelemede TTK 82/7 hükmü gereği zıyaı ne zaman öğrendiği bilinmemekle birlikte Zayi belgesi talebi ile Mahkememize 22.11.2022 tarihinde başvurduğu bu sürenin yangın olayının meydana geldiği süreye göre yasal süresi içerisinde yapılmadığı,

Davacı ----- ait 2017 yılı 9-10-11- 12 aylarına, 2018 yılı 5-6-7-8-9-10-11-12 aylarına, 2019 yılı 1-2-3-4 aylarına ait Alış Faturaları - Satış Faturaları - İthalat Evrakları - Banka Dekontları - Tahsilat Makbuzları - Tediye Makbuzları - İhracat Evrakları - Sosyal Güvenlik Kurumu Evrakları ( İşe Giriş - İşten Ayrılış - Aylık Prim Hizmet Beyannamesi-Bordro) -İşkur Evrakları - Çalışma sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, ----- Ticaret Sicil Müdürlüğü, ------Kurumu, Gümrük ve Ticaret Bakanlıkları İle İlgili yazışma ve dilekçe nüshaları zayi gerekçesi ile huzurdaki dava ile zayi belgesi için başvuruda bulunduğu,

Davacının zayi belge talebinde bulunduğu evraklarda İhracat evraklarının sadece Gümrük Giriş-Çıkış beyannamelerinin zayi belgesi ile talep edilmesi halinde tedarik edile bileceği, ancak gümrük beyanname ekindeki ihracat evraklarının tedarik edilemeyeceği, Sosyal Güvenlik Kurumu Evrakları (İşe Giriş - İşten Ayrılış - Aylık Prim Hizmet Beyannamesi-Bordro) suretlerinin SGK kurum şifreleri ile kurum sitesine erişilmesi halinde (İmzasız) suretlerine ulaşılmasının mümkün olduğu,

Davacının bağlı bulunduğu ----- Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından dosyaya celp edilen 05.12.2022 tarihli bilgi yazısında bilgisayar kayıtları tetkikinde yazımız tarihi itibariyle Dairemiz kayıtlarına intikal etmiş herhangi bir İnceleme başlama tutanağının bulunmadığı.

Dairemizce incelenmek üzere mükellefin defterlerinin istenilmediği bildirildiği, Davacı ... 'a ait 2015-2016-2017 yıllarına ait Alış Faturaları - Satış Faturaları - İthalat Evrakları - Banka Dekontları - Tahsilat Makbuzları - Tediye Makbuzları - İhracat Evrakları - Sosyal Güvenlik Kurumu Evrakları ( İşe Giriş - İşten Ayrılış - Aylık Prim Hizmet Beyannamesi-Bordro) - İşkur Evrakları - Çalışma sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, ---- Ticaret Sicil Müdürlüğü, ------Kurumu, Gümrük ve Ticaret Bakanlıkları İle İlgili yazışma ve dilekçe nüshaları zayi gerekçesi ile huzurdaki dava ile zayi belgesi için başvuruda bulunduğu,

Davacının zayi belge talebinde bulunduğu evraklarda İhracat evraklarının sadece Gümrük Giriş-Çıkış beyannamelerinin zayi belgesi ile talep edilmesi halinde tedarik edile bileceği, ancak gümrük beyanname ekindeki ihracat evraklarının tedarik edilemeyeceği, Sosyal Güvenlik Kurumu Evrakları (İşe Giriş - İşten Ayrılış - Aylık Prim Hizmet Beyannamesi-Bordro) suretlerinin SGK kurum şifreleri ile kurum sitesine erişilmesi halinde (İmzasız) suretlerine ulaşılmasının mümkün olduğu,

Davacının bağlı bulunduğu ------ Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından dosyaya celp edilen 13.12.2023 tarihli bilgi yazısında ... tarh dosyası ve bilgisayar kayıtları tetkikinde 01.09.2013-22.03.2017 tarihleri arasında dairemiz mükellefi olduğu ve hakkında herhangi bir incelemeye başlama tutanağı bulunmadığı, dava konusu evrakların Davacıların mükellefi olan SMMM Muammer ----- iş yeri adresindeki arşiv bölümünde çıktığı tutulan İtfaiye Olay Raporunda açıkça yazılı olması nedeniyle Davacının TTK 82/7 hükmü gereği zıyaı ne zaman öğrendiği bilinmemekle birlikte zayi belgesi talebinin yerinde olduğu hususlarını beyan ve rapor etmiştir.

Duruşmada dinlenilen tanık ... beyanında.

"Ben davacı şirkette 2015 yılından beri çalışmaktayım, ilgili şirket ilk olarak ----- adına şahıs şirketi olarak faaliyet göstermekte iken şuan ----- unvanı ile devam etmektedir, dava dilekçesinde bana okumuş olduğunuz alış faturaları satış faturaları ve diğer evraklar mali müşavirde bulunmaktaydı ilgili apartmanda yangın çıktıktan sonra evrakları zayi olduğu, tarafımıza bildirildi yangının çıktığı tarihi tam olarak hatırlayamıyorum ancak yaz mevsimi idi, tarafımıza yangının hangi tarihte haber verildiğini hatırlamıyorum," şeklinde beyanda bulunmuştur.Duruşmada dinlenilen tanık ... beyanında;

"ben dava dışı ----- ait ofisinde muhasebe elamanı olarak görev yapmaktayım yangın 05/09/2022 tarihinde meydana gelmişti, muhasebe ofisinin arşiv kısmındaki klimadan kaynaklı yangın çıktı, o an itfaiye geldi akabinde arşivdeki yanan evrakları tespit eder etmez çalışmış olduğumuz müşterileri durumdan haberdar ettik ancak tam olarak hangi tarihte haberdar ettiğimizi hatırlamıyorum, defterlerde herhangi bir zaiyat yok ancak faturalarda irsaliyelerde ve diğer ssk evraklarında ithalat ve ihracat kayıtlarında zaiyat mevcuttu" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Duruşmada dinlenilen tanık ... beyanında; "ben dava dışı ----- ait ofisinde muhasebe elamanı olarak görev yapmaktayım yangın 05/09/2022 tarihinde meydana gelmişti, muhasebe ofisinin arşiv kısmındaki klimadan kaynaklı yangın çıktı, o an itfaiye geldi akabinde arşivdeki yanan evrakları tespit eder etmez çalışmış olduğumuz müşterileri durumdan haberdar ettik ancak bir çok müşterimiz bulunduğu için tespit işlemi biraz uzun sürdü tam olarak hangi tarihte haberdar ettiğimizi hatırlamıyorum, müşterilerimizi telefon ile haberdar ettik, zayi olan evraklar dava dilekçesindeki evraklardır" şeklinde beyanda bulunmuştur.TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler;yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmü düzenlenmiştir.

Yukarıdaki düzenleme uyarınca tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve ihtimamı göstermiş bulunmasına, ayrıca zıyanın, tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.TTK'nın 82. maddesinin 7. fıkrası gereğince.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." hükmünü içermektedir.TTK.nun 82.maddesi uyarınca zayi belgesi düzenlenebilmesi için davacının defter tutmakla veya saklamak ile yükümlü olması, zayi olan belgelerin kullanılmış defter ve belgeler olması, defter ve belgelerin yangın su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu zayi olması, usulüne uygun tutulmuş olması, başvurunun 30 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmış olması gerekir.Somut olayda davacıya ait ticari belgelerin mali müşavirinin bürosunda çıkan yangın neticesinde zayi olduğu,

bu nedenle davacının saklamakla yükümlü olduğu ve anılan yangında zayi olduğu tespit edilen----- ait 2017 yılı 9-10-11- 12 aylarına, 2018 yılı 5-6-7-8-9-10-11-12 aylarına, 2019 yılı 1-2-3-4 aylarına ait Alış Faturaları - Satış Faturaları yönünden zayi belgesi verilmesini talep edebileceği konusunda bir tereddüt bulunmamakLA söz konusu belgeler yönündeki zayi talebin yasal şartları sağladığı görülmekle zayi talebinin kabulüne karar verilmesi gerekmiş ancak davacı tarafından başka kurum veya birimlerden temini mümkün olan İthalat Evrakları - Banka Dekontları - Tahsilat Makbuzları - Tediye Makbuzları - İhracat Evrakları - Sosyal Güvenlik Kurumu

Evrakları ( İşe Giriş - İşten Ayrılış - Aylık Prim Hizmet Beyannamesi-Bordro) -İşkur Evrakları - Çalışma sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, ----- Ticaret Sicil Müdürlüğü, -----, Gümrük ve Ticaret Bakanlıkları İle İlgili yazışma ve dilekçe nüshaları yönünden zayi talebinde hukuki yararının bulunmaması sebebiyle red kararı vermek gerekmiştir.Davacı ... şahıs şirketinin -----olarak tür değiştirdiği dikkate alındığında ... yönünden aktif husumet ehliyeti yokluğundan açılan davanın usulden reddine karar verilmesi gerekmiştir.