İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/129 K.2024/782

T.C. İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2022/129

KARAR NO : 2024/782

DAVA

Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 22/02/2022

KARAR TARİHİ : 13/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin Türkiye çapında önemli projelerde yüklenici olarak çalışmış önde gelen inşaat firmalarından olduğunu, davalının ise müvekkilinin şirketinin kullanımında olan ---- marka ---- kazık makinesine ilişkin olarak ----- nolu "makine kırılması" poliçesinin sigortacısı olduğunu, müvekkilinin------ plakalı ---- makinesini dava dışı ----- 08.05.2017 tarih ve ----- sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi ile kiralamış olduğunu, davalının sigortacısı olduğu poliçenin "makine kırılması" poliçesi olduğunu, makinenin müvekkilin kullanımındayken,

ön kısmında bulunan ve asıl işlevi gerçekleştiren "-----" isimli parçanın 2020 yılında yürütülen çalışma esnasında kırılmış olduğunu, bunun üzerine müvekkil şirket tarafından -- -- ünitesinin değişmesi gerektiğini, tamiratının sağlıklı olmayacağı yönündeki ısrarlarına rağmen davalı kurumun ----- nolu hasar dosyasında atadığı eksper tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 02.06.2020 tarihli rapor ile ünitenin tamir edilebileceği yönünde görüş bildirilmiş olduğunu, anılan tamiratın bedelinin 132.500-TL+KDV tutarındaki tutarı müvekkil şirket tarafından ödenerek ünitenin tamir ettirilmiş olduğunu,

bu tamirat sonrası makine kullanımdayken aynı ---- 16.07.2021 tarihinde çalışırken yeniden kırılmış olduğunu, hasarın davalı sigorta şirketine ihbar edilmiş olduğunu ve bunun üzerine davalı sigorta şirketi bünyesinde ------ nolu hasar dosyası açılmış olduğunu, dosya kapsamında eksper atanmış olduğunu, eksperin müvekkil şirket tarafından olay hakkında bilgi aldığını, eksper tarafından yapılan değerlendirmelerde gözle görülebilen 1. kademede onarımı mümkün olmayan bir kırılmanın meydana geldiğini, 2. kademenin basit bir onarım ile yeniden kullanılabileceğini, 3. kademenin yenisiyle değişiminin gerekeceği,

4. en iç kademenin ise adaptörünün kaynak yöntemiyle monte edilerek onarılabileceği görüşünü bildirmiş olduğunu, bunun üzerine yapılacak onarım ve yenisiyle değişim işlemleri için çeşitli firmalardan teklifler alınmış olduğunu, poliçe dosyası incelendiğinde alınan tekliflerin makul ve muafiyet sınırının da üstünde olduğunun anlaşıldığını, eksper tarafından orijinal üreticinin teknik şartnamesine uygun olarak verilen tekliflerin miktarı yüksek bulunduğundan kendiliğinden başkaca firmalardan teklif alınmış ve muafiyet sınırının altında kalan fiyatın teklifi uygun bulunarak ekspertiz raporunun bu yönde düzenlendiğini,

bu durumda dava konusu hasarın muafiyet sınırı altında kaldığı kabul edilerek teminat dışı kaldığı belirtilmiş olduğunu ve ilgili hasar bedelinin karşılanmasından kaçınıldığını belirterek bu hasara uğrayan iş makinesinin tam randımanla çalışabilmesi ve çok kısa bir sürede yeniden kırılmaması için orijinal ürünün teknik şartnamesine uygun bir şekilde yetkili firma eliyle tamirinin zorunlu olduğunu, aksi halde tamir ettirilmesi halinde hasarın tekrarlanabileceğini,

ekspertiz raporundaki aleyhe hususları kabul etmedikleriyle birlikte anılan rapor kapsamında iş makinasında meydana gelen hasarın ani ve beklenmedik bir şekilde gerçekleştiğini ve bu oluşun poliçe kapsamında kaldığı davalının da kabulü olduğunu, davalı şirket tarafından yalnızca hasar bedelinin muafiyet sınırının altında kalması nedeniyle poliçe teminatı dışında değerlendirildiğinin ekte sunmuş oldukları yazı ile de ortada olduğunu,

bu nedenlerle davalının sigortacısı olduğu ---- nolu "makine kırılması" poliçe kapsamında -----kazık makinesinde 13.07.2021 tarihinde oluşan hasar bedelinin tespit edilerek tespit edilen bedele istinaden fazlaya ilişkin her türlü dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000-TL hasar bedelinin sigortaya ihbar tarihi olan 16.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; poliçe kapsamı dışında olan bu talebin kabulünün mümkün olmadığını, müvekkili sigorta şirketi ile ------ arasında 15.05.2017 başlangıç ve 16.11.2021 bitiş tarihli, ---- numaralı --- - Süreli Sigorta Poliçesi akdedilmiş olduğunu, poliçede açıkça muafiyet grubu belirlenmiş grubun kapsamında olduğunun belirtildiğini, Leasing Sigortası Özel Şartları'nda "İşbu özel şartlar, ekli olduğu leasing sigorta poliçesinin" ayrılmaz bir parçasıdır.

1. Makine Kırılması Sigorta Genel Şartları ve Yangın Genel Şartları esaslarınca tanzim edilmiştir." ibarelerine yer verilmiş olduğunu, poliçenin devamında "7. Muafiyetler" başlıklı maddesinin 7.5.3.

Fıkrasında "C grubu için: (iş makinalan)" başlıklı maddesinde kısmi hasar durumunda 10.000,00.-TL üzerindeki hasar tutarları için sigorta bedelinin %3'ünden az olunması durumunda muafiyet tenzili belirlenmediğini, iş makinesindeki hasara yönelik incelemeler yapıldığını ve "Hasar bedeli makine sigorta bedelinin %3'ü olan (32.724 EUR) muafiyet tenzilatının altında kalmaktadır." şeklinde tespitte bulunulmuş olduğunu, Finansal Kiralama Sözleşmesi ile teminat altına alınan iş makinesinin proforma faturasının 1.080.000,00.-EUR olduğunun açıkta belirtildiğini ve bu kapsamda muafiyet tutarlarının dikkate alınacağının açık olduğunu,

davacının tıpkı sigortalı gibi kiralananı özenle kullanmakla mükellef olduğunu, kiracının bu yükümlülüklerine aykırı eylemlerinden doğan zararlardan ya da zararın artmasından sigorta şirketinin sorumlu tutulmasından bahsedilemeyeceğini, bu bağlamda hasarın oluşma nedenleri ile davacının yükümlülüklerine uyup uymadığının, kullanım esnasında teknik şartnamedeki koşulların ifa edilip edilmediğinin, olay anında yetkili sürücü tarafından kullanılıp kullanılmadığının tespitinin gerekmekte olduğunu, 6361 sayılı Malın Finansal Kiralama, Faktöring,

Finansman Ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'nun 24. Maddesinin devamı hükümleri gereğince sözleşme süresi içinde hasar ve ziyan sorumluluğunun kiracıya ait olduğunu, bu sorumlulukla ödenen sigorta miktarının karşılanmayan kısmı ile sınırlı olduğunu ve aşan kısımın kiracı tarafından karşılanmak zorunda olduğunu, bu bağlamda davacının ödemekle mükellef olduğu tutarların müvekkil sigorta şirketinden tahsil edilmesi talebinin kabul edilemez mahiyette olduğunu, hasar gören ----- daha önce tamir edilen ile aynı olup olmadığı ve yine poliçe kapsamındaki iş makinesine ait olup olmadığının tespitinin gerekmekte olduğunu,

---- numaralı Makine Kırılması Hasar Ekspertiz Raporu'nda "Hasarlı olan ve yerinden demonte edilen ----- ünitesinin ise şantiye sahasında güvenli bir yerde zemine yatırılmış şeki l- de muhafaza edildiği görülmüştür.

Öncelikle hasarlı----- etiketi incelenerek seri numarası tespiti yapılmak istenmiş fakat---- flanş kısmında etiketin perçinli olması gereken yerde bulunmadığı, etiket yerinin boş olduğu gözlemlenmiştir." şeklindeki tespitlere yer verilmiş olduğunu, yine aynı raporda----model, ----- seri numaralı, 2017 yılı imali olarak okunan, 7.500 çalışma saatindeki ---- makinesinin şantiye sahasında normal foraj işlerine devam ettiği yani faal olduğu görülmüştür.

Makine başında yapılan görüşmelerde daha önceden de belirtildiği gibi başka bir ----- marka makinelerden demonte edilen ----- ünitesinin getirilerek bu makine üzerine monte edildiği" belirtilmiş olduğunu, ---- numaralı Makina Diğer Hasar Ekspertiz Raporu'nda da "Hasara konu ----- ünitesinin üzerinde etiket görülememiştir. Sahada çalışan diğer makinenin ---- ünitesinin etiketleri noksandır. Şantiyede toplam 3 adet ----- ünitesinin görülmüştür.

Ekspertiz raporu, hasara konu ----- ünitesinin sigortalı makineye ait olduğu varsayılarak düzenlenmiştir." tespitlerinde bulunulmuş olduğunu, müvekkili sigorta şirketinin ilk hasarda sigortalı şirket ile olan ticari ilişkileri kapsamında mutabık kalmış olduklarını, hasar bedeli talep edilen parçanın sözleşme konusu ---- makinesine ait olup olmadığı ve orijinal parça olup olmadığının bilinmemekte olduğunu, müvekkili tarafından demonte bir parçaya ilişkin bedel talep edilip edilmediğinin bilinmemekte olduğunu,

sigortalı ile olan ilişki nedeniyle önceki hasar dosyası kapsamında ödeme yapılmış olsa da bu anlamda dava konusu taleplerin müvekkil firma tarafından poliçe kapsamı dışında kalmamış olsaydı dahi kabul edilemez mahiyette olduğunu, davacı tarafından sunulan belgelerden de bu hususun anlaşılamamakta olduğunu, konu hakkında davacı şirket ile yapılan görüşmelerde önceki şantiyelerde muhtelif çatlakların meydana geldiği ve tespit edildiğinde işin durmaması adına bu çatlakların kaynak dolgu işlemi ile geçici olarak onarılmaya çalışıldığının öğrenildiğini,

bu sebeple makinede oluşturulan ilk hasar dosyası kapsamı dışında da birçok kez işleme konu olmuş olduğunu, sigorta şirketine bildirilmeksizin geçici tamir yaptırmış olduğunu, bu hususun davacının bizatihi çalışanı tarafından beyan edilmiş olduğunu, 25 Şubat 1967 tarihinde yürürlüğe giren Makina Kırılması Sigortası Genel Şartlarının "Teminat Dışı Kalan Haller" başlıklı 3. maddesinin (j) bendi "Sigortalı iken hasarlanan ve bu hasar giderilmeden makinenin kullanılması neticesinden" hükmü uyarınca davanın reddinin gerekmekte olduğunu, temerrüt faizi talebinin başlangıç tarihinin kabul edilemez olduğunu,

davanın belirsiz alacak davası olarak ikame edilmesinde hukuki yarar bulunmadığından bahisle davanın reddine, karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

İbraz edilen Hukuk Uyuşmazlıklarında Dava Şartı Arabuluculuk Son Tutanağına göre ---- Arabuluculuk Bürosu, Büro dosya numarası---- ve arabuluculuk numarası ----- numaralı yapılan başvurunun taraflarla ilgili olduğu, tarafların görüşmeye katıldığı ve fakat anlaşma sağlanamadığından 21/01/2022 tarihli son tutanak düzenlendiği, arabuluculuğa başvuruya ilişkin dava şartının yerine getirilmiş olduğu belirlenmiştir. Dava konusu hasarın davalı sigorta şirketine ihbar edildiği, 16/07/2021 tarih ve ---- nolu hasar dosyasının açıldığı, bu haliyle dava öncesinde sigorta şirketine başvuru şartının da yerine getirilmiş olduğu görülmüştür.

DELİLLER

Ticaret sicil kayıtları, ---- poliçe ve hasar dosyası, Bilirkişi kök ve ek raporu.Makine mühendisi bilirkişi ile sigorta bilirkişisi tarafından düzenlenen 08.05.2023 tarihli bilirkişi raporunda neticeten özetle.

Arızalanan ---- marka --- -- makinasının ----- ünitesi tamirinin orginal parçalarla ve üretici firmanın teknik şartnamelerine göre garantili bir şekilde yapılması gerektiği, bunun için yetkili servis ----- firmasının 123.074 EURO + KDV teklif bedelinin uygun olduğu, tespit edilen onarım bedelinin"makine kırılması" poliçesine göre muafiyet limitinin üzerinde olması nedeniyle sigorta kapsamı içinde olduğu ve davalı sigorta şirketi tarafından karşılanması gerektiği, sigortalının başvuru koşullarını yerine getirdiği,

davacı ----- nin muafiyet bedelinin düşülmesiyle kaza tarihi olan 21.7.2021 itibarıyla hesaplanan kdv dahil 1.148.658,90 TL hasar bedelini davalı sigorta şirketinden talep edebileceği belirtilmiştir.

Davalı tarafın itirazları üzerine aynı bilirkişi heyetinden alınan 02.11.2023 tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde; bilirkişi heyeti tarafından kök raporda yapılan tespitlerin aynen geçerli olduğunun belirtildiği görülmüştür.

Taraf vekillerinin talebi üzerine makine mühendisi ve sigorta bilirkişisinden oluşan yeni bir heyetten alınan 02.04.2024 tarihli bilirkişi raporunda neticeten özetle.

Hasar gören---- tip iş makinesi üretici firma ---- ve ---- imalatçısı ----- firmalarının kendileri veya yetkili servisleri tarafından teknik şartnameye uygun olarak onarılması gerektiği, hasar gören iş makinesinin rayiç değeri dikkate alındığında, üretici firma -----' den alınan hasar onarım fiyat teklifi olan 123.074,11 EUR + KDV bedelin kadri maruf olduğu,

Leasing Sözleşmesine konu ---- Makinası'nın sigorta konusunu oluşturan taraflar arasında kurulu Sigorta Sözleşmesinin, sigorta süresi (15.05.2017 - 16.11.2021) dahilinde 16.07.2021 tarihinde meydana gelen hasarın, sigorta tabiri ile "Kırılma" hasarı olarak tanımlanabileceği, Makine Kırılması Sigortası Türk Genel Şartlarını içeren şekilde düzenlenen Leasing Poliçesi kapsamında bir hasarın gerçekleşmiş olduğu,

poliçede uygulanacak muafiyet, "İş Makineleri" ve 10.000 TL üzeri hasarlar için Sigorta Bedelinin % 3'ünden az olmamak üzere tazminat tutarının %20'si olduğu (hangisi yüksek ise o tutar), hasar tutarının 123 kdv oranı ile tutarın 145.227,45 Euro olarak hesap edildiği, bu halde uygulanacak muafiyet Sigorta Bedelinin %3'ü olan 32.724.-EURO (daha yüksek bir tutardır - uygulanacak muafiyet şartlarınca) olduğu, muafiyet tenzili sonrası (145.227,45 Euro - 32.724,00 Euro) Sigortacının hasar tazminatı sorumluluğunun 112.503,45 Euro olarak hesap edildiği, poliçe'nin para biriminin Euro olduğu,

dolayısı ile sigortacının sorumluluğunun Euro ve/veya hasar tazminatı ödeme tarihindeki Mahkemenin uygun göreceği kur üzerinden Euro Karşılığı TL olarak hesap edilebileceği belirtilmiş, neticeten bilirkişi raporunun daha evvel alınan bilirkişi raporlarını tenzil dışında teyit ettiği görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacı şirketin kullanımında ve dava dışı----- tarafından 08.05.2017 tarih ----- sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi ile davacı tarafa kiralanmış olan --- marka, ---- model, ---- seri numaralı, 2017 yılı üretimli, -----plakalı --- makinesine ilişkin olarak düzenlenen ----- nolu "makine kırılması" poliçesi kapsamında, ---- makinesinde oluşan hasara ilişkin hasar bedelinin davalı sigorta şirketinden tahsili talebine ilişkin olduğu görüldü.

Somut olayda; dava dışı --- tarafından 08.05.2017 tarih ----- sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi ile davacı tarafa kiralanmış olan dava konusu ---- marka,---- model, ----- seri numaralı, 2017 yılı üretimli, ----makinesi için dava dışı ---- ve davacı taraf arasında 1.090.800 EURO bedelli --- nolu "makine kırılması" poliçesinin akdedildiği, davacının kullanımında iken 2020 yılı Mart ayında işbu makinenin ön kısmında bulunan ve asıl işlevi gerçekleştiren " -----" isimli kısmının hasarlandığı, bunun üzerine davacı tarafça davalı şirkete yapılan başvuru neticesinde ----- nolu hasar dosyasının açıldığı,

davalı tarafça atanan eksper tarafından belirlenen tamirat bedelinin davacı tarafa ödendiği ve makinenin tamir edildiği, 2021 yılı Temmuz ayında dava konusu makineye ait "----" isimli kısmının yeniden hasarlandığı, davalı sigorta şirketine yapılan başvuru neticesinde 16.07.2021 tarihli ve ----- nolu hasar dosyasının oluşturulduğu, bu kapsamda davacı şirket tarafından makinede yapılacak onarım ve yenisiyle değişim işlemleri için çeşitli firmalardan ve orijinal üretici olan----- teklifler alındığı, bu haliyle alınan tekliflerin poliçe muafiyet sınırının üzerinde kaldığı,

ancak eksper tarafından başkaca firmalardan teklif alınmış ve muafiyet sınırının altında kalan fiyat teklifi uygun bulunarak ekspertiz raporunun bu yönde düzenlendiği, iş makinesinin tam randımanla çalışabilmesi ve çok kısa bir sürede yeniden kırılmaması için orijinal ürünün teknik şartnamesine uygun bir şekilde yetkili firma eliyle tamiri zorunlu olduğu ve makinenin tamiri için gerekli bedelin muafiyet sınırının üzerinde kaldığı iddiasıyla huzurdaki davanın ikame edildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; mahkememizce alınan ve hükme esas alınmaya elverişli bulunan 02.04.2024 tarihli bilirkişi raporu ile dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler üzerinde teknik inceleme yapıldığı, buna göre he rne kadar davalı taraf dava konusu makinenin önceki tarihli hasarlanması nedeniyle orijinal olmayan malzemeler kullanılarak ve teknik şartnameye aykırı olarak tamir edildiği, bu nedenle davacı taraf taleplerinin poliçe teminatı kapsamında yer almadığı iddia edilmiş ise de prosedüre aykırı onarımdan kaynaklanan bir problemin somut olaydaki hasara etkisinin bulunmadığı,

hasara uğrayan emtianın ---- model, ---- marka, ---- tip paletli tip ----- olarak tabir edilen delici-sürücü sisteme haiz iş makinası olduğu, ----- makinesinin mahiyeti ve kullanım sahası gereğince zemine kazık çakarken, zemin aralarında birtakım boşlukların, çok sert veya kırılımı kolay kayaların veya farklı malzemelerin bulunmasının ihtimal dahilinde bulunduğu ve temas etmesinin kaçınılmaz olduğu dikkate alındığında, faklı malzeme yoğunlukları arasında kazık çakma işlemi sırasında eksenden kaçma oluşumunun ve buna bağlı olarak --- ünitelerinde çarpılma, çatlama veya kırılma meydana gelebilme durumunun kaçınılmaz olduğu,

davacı firma ve sigorta eksperi tarafından alınan fiyat teklifleri arasında ciddi bir fark olduğu, makinedeki onarım işlemlerinin gereği gibi yapılabilmesi için imalatçı firmanın teknik şartnamesinin dikkate alınması gerektiği, şartnameye uygun onarım işlemlerinin yapılmaması halinde---- veya ilgili bağlantı ekipmanlarında farklı hasarların meydana gelebileceği, ---- tip iş makinesi üretici firma -----' den alınan hasar onarım fiyat teklifi olan 23.074,11 EUR + KDV (145.227,45 Euro) bedelin iş makinesi rayiç değeri dikkate alındığında kadri maruf olduğu,

dava konusu hasarın poliçe teminatı kapsamında olduğu ve poliçe süresi içerisinde meydana geldiği, poliçe hükümleri gereği uygulanacak muafiyet tutarının "İş Makineleri" ve 10.000 TL üzeri hasarlar için Sigorta Bedelinin % 3'ünden az olmamak üzere tazminat tutarının %20'si olduğu (hangisi yüksek ise o tutar), buna göre yapılan hesaplamada Sigortacının hasar tazminatı sorumluluğunun (145.227,45 Euro - 32.724,00 Euro) 112.503,45 Euro olarak hesap edildiği görülmüştür.Dava dilekçesinin incelenmesinde davacı tarafın 50.000 TL harca esas değer üzerinden davasını ikame ettiği,

10.06.2024 tarihli talep arttırım dilekçesi ile "..dava tarihinden önceki gün (21.02.2022) ---- Bankası Euro efektif satış kuru olan 15,5162-TL üzerinden yapılan hesaplama ile 1.695.626,03-TL arttırarak 1.745.626,03-TL'nin hasar bedelinin davalı sigortaya başvuru tarihi olan 16.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı sigorta şirketinden tahsiline karar verilmesini.." talep ettiği,

ancak davacı tarafın dava dilekçesi ile EURO üzerinden olan alacağını 16.07.2021 tarihindeki kur karşılığı olan TL üzerinden talep ettiği anlaşılmakla bu tarihteki kur üzerinden yapılan hesaplamada ( 112.503,45 Euro x 10,0815 TL) davacının talep edebileceği alacağın 1.134.203,53 TL olduğu,

davacı tarafça yanlış tarihteki kur bilgisi esas alınarak talep arttırım dilekçesini sunduğu ancak neticeten 112.503,45 Euro karşılığı Türk Lirasını talep ettiği anlaşılmakla davanın 1.134.203,53 TL üzerinden kabulüne karar verilerek hasarın sigortaya ihbar tarihi olan 16.07.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsili ile davacı tarafa ödenmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.