İstanbul Anadolu 13. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/75 K.2024/571

İstanbul Anadolu 13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/75

KARAR NO : 2024/571

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 31/01/2024

KARAR TARİHİ : 12/09/2024

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargı yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız -----Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasında dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; ---. ---- Şubesi'nin ----- IBAN numaralı hesabı üzerinden keşide edilen zilyetliğinde bulunan ----- Çek Numaralı, 31.01.2024 Tarihli, 100.000,00 TL bedelli çekin kaybedildiğini, çekin kötü niyetli üçüncü şahısların ellerine geçmesi halinde müvekkilinin mağdur olacağını, mezkur çek hakkında öncelikle ödeme yasağı kararı verilmesini mezkur çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini beyan ve talep etmiştir.

HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesizdir.

DELİLLER

Ticaret Sicil Kayıtları, ----- Bankası müzekkere cevabı, çek fotokopisi, dosya kapsamındaki sair tüm bilgi ve belgeler.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Talep, 6102 Sayılı TTK' nin 818/1(s) maddesi delaletiyle, aynı Kanunun 757. vd. maddeleri uyarınca zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Talep, HMK'nin 382(2)-e maddesi gereği çekişmesiz yargı işi olup aynı yasanın 385. maddesine göre 316-322 maddeleri kapsamında basit yargılama usulüne ve resen araştırma ilkesine tabidir

Talebe konu olayda 6102 Sayılı TTK'nin 757/1 maddesi uyarınca mahkememizin talep eden şirketin yerleşim yeri bakımından yetkili olduğu görülmüştür.

6100 Sayılı HMK'nin 385/1 maddesi gereğince basit yargılama usulüne ve aynı yasanın 385/2 maddesine göre resen araştırma ilkesine tabi işbu talep gereğince; mahkememizce usulüne uygun olarak hazırlanan tensip tutanağı ve buna bağlı olarak yapılan davet sonucunda duruşma açılmış ancak çekini bankaya ibraz edildiği anlaşıldığından ön inceleme duruşması tamamlanmadan verilen süreye,

müzekkere cevaplarına ve talep eden vekilinin beyanlarına bağlı olarak tüm deliller incelenip değerlendirilmiş ve sonuçta aşağıdaki hüküm sonucuna ulaşılmıştır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Senedin Türünün Değiştirilmesi Başlıklı Madde 650” (1) Nama veya emri yazılı senet, ancak kendisine hak verdiği ve borç yüklediği tüm kişilerin muvafakatıyla hamile yazılı sende dönüştürebilir. Bu muvafakatın doğrudan senet üzerine yazılması gerekir.

(2) Hamile yazılı senetlerin nama veya emre yazılı senede dönüştürülebilmesi hususunda da aynı kural geçerlidir.

Bu son halde hak veya borç sahibi kişilerden birinin muvafakat bulunmazsa bu dönüştürme, ancak dönüştürmeyi yapan alacaklı ile onun haklarına doğrudan doğruya halef olan kişi arasında hüküm ifade eder." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Şartları Başlıklı Madde 651” (1) Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

(2) Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyan ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Hükümleri Başlıklı Madde 652” (1) İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir vaeya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

(2) Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır." hükmü bulunmaktadır.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun Uygulanacak Hükümler başlıklı Madde 818” (1) Poliçeye ait aşağıdaki hükümler çek hakkında da uygulanır: s) İptal hakkındaki 757 ilâ 763 üncü maddelerle 764 üncü maddenin birinci fıkrası.” hükmü bulunmaktadır.

Aynı kanunun Önleyici Önlemler başlıklı Madde 757” (1) İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” hükmü bulunmaktadır. Görüldüğü üzere çek iptal davası açma hakkı TTK'nin 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir.

İptal kararını alan hamil, TTK'nin 652.maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının ve iptal hükmünün amacı ve sonucu budur.

Yukarıda anılan yasal düzenlemeler, yapılan açıklamalar ve yapılan yargılamaya göre somut olayda; ----- Tarafından gönderilen yazıya göre talebe konu çekin 31/01/2024 tarihinde şubeye ibraz edildiği ve karşılıksız işlemi gördüğü ,banka yükümlülük tutarının ibraz eden ----- ödendiği belirtilmiştir.

Bunun üzerine çekin zayi edildiğine yönelik iddianın samimiyeti ve inandırıcılığı konusunda mahkememizde oluşan derin şüpheye göre talep eden vekilinden bu konuda açıklama yapması istenmiştir. Talep eden vekili tarafından ekli dekontlarla birlikte yazılı olarak çek bedelinin hamile ödendiği beyan edilmiş ve duruşmada bu durum teyit edilerek çek iade davası açmak için süre taleplerinin de olmadığı dermayen edilmek suretiyle esasen mahkememizde oluşan düşünce doğrulanmıştır.

Dolayısıyla talep eden vekiline 6102 Sayılı TTK'nin 763.maddesi gereğince dava konusu çeke ilişkin olarak aynı yasanın 790 ve 792. maddeleri mucibince ibraz edene karşı çek iade davası (istirdat) açması için sere verilmesine ve işin niteliğine göre suç duyurusunda bulunulmasına gerek görülmemiştir Mahkememizce esasen işbu talebin hak arama özgürlüğünden çok hukuki bir hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu,

çekin arka yüzünden de anlaşıldığı üzere talep edenin ciro yoluyla dolaşıma soktuğu çeke ilişkin olarak zayi nedeniyle iptal davası açarak hamilin kambiyo hukukundan doğan haklarını engellemeyi amaçladığı sonuç ve kanaati hasıl olmuştur.

Binaenaleyh, mahkememiz açısından yasal süreç herhalde tamamlandığından, talebini çekişmesiz yargıya tabi işlerden olması da gözetilerek yapılan giderler talep eden üzerinde bırakılmak suretiyle, talebin reddine dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm ihdas edilmiştir.