İstanbul Anadolu 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/409 K.2024/678

T.C. İstanbul Anadolu 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/409 Esas

KARAR NO: 2024/678

DAVA

İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 14/06/2021

KARAR TARİHİ: 17/09/2024

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin --------- İlçesi -------- Mahallesi --------- Ada, ---------- parselde bulunan akaryakıt istasyonunda, davalı dağıtım şirketinin bayisi olarak 30.03.2017 tarihli bayilik sözleşmesi ve ek ariyet sözleşmesi ile çalışmaya başladığını, 30.03.2017 tarihli sözleşmeye istinaden davacı şirket tarafından davalı tarafa -------- Bankası --------- Şubesine ait 50.000,00 TL bedelli ---------- nolu teminat mektubu verildiğini, davacı şirketin,

davalı şirkete ---------- Noterliğinin 13.01.2021 tarih ve --------- Yevmiye numaralı ve İçeriği " Rekabet Kurumu’nun --------- ve ------- sayılı Tebliğleri ve 12.03.2009 tarihinde internet sitesinde yayınlamış olduğu duyuru ve ilgili kararları gereğince, tesis edilen bayilik sözleşmesi ve bağlantılı kredi sözleşmeleri, ekipman sözleşmeleri, uzun süreli kira sözleşmeleri ya da uzun süreli intifa hakkı tanınması gibi şahsi ya da ayni hakların geçersiz hale geleceği belirtildiğini, netice itibariyle,

Rekabet Kurumu düzenlemeleri ve kararları uyarınca muhatap dağıtım şirketi ile müvekkili şirketin yapmış olduğu Bayilik Sözleşmesi’nin ve bağlı sözleşmelerin iş bu ihtarnamenin tebliğinden itibaren sona erip geçersiz hale geleceğini, muhatap dağıtım şirketi ile müvekkili şirketin yeni bir sözleşme imzalamayacağını;

taraflar arasında herhangi bir alacak verecek ilişkisi kalmamasından dolayı 30.03.2017 tarihli sözleşmeye bağlantılı olan ve müvekkili şirket tarafından verilen --------- Bankası --------- Şubesine ait 50.000,00 TL bedelli ---------- nolu teminat mektubunun ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içerisinde müvekkili şirkete iadesini, yine ihtarnamenin tebliği tarihinden itibaren 7 gün içerisinde istasyonda davalıya ait bulunan kurumsal kimlik adı altında giydirme ve ekipmanların teslim alınmasını konu eden ihtarname keşide edildiğini,

bayilik sözleşmesinin sona ermesi ile birlikte davalı tarafın davacı uhdesinde bulunan kurumsal kimliğini tam ve eksiksiz olarak teslim aldığını, davacı ile davalı arasında herhangi bir borç bakiyesi olmamasına rağmen davalı tarafın müvekkiline ait ve bayilik sözleşmesine karşılık almış olduğu --------- Bankası ---------- Şubesine ait 50.000,00 TL bedelli ---------- nolu teminat mektubunu müvekkilinin bir borcu olamamasına rağmen 07.05.2021 tarihinde nakde çevirdiğini iddia ile teminat mektubunun haksız ve kötü niyetli olarak nakde çevrilmesi neticesi ve müvekkilinin ödemek zorunda kaldığı 50.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren

istirdatına ve %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 30/03/2017 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli istasyonlu akaryakıt bayilik sözleşmesi ile bayilik sözleşmesinin ticari koşullarını tespit eden 30/03/2017 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli istasyonlu akaryakıt bayilik protokolü akdedildiğini, davacı şirket tarafından keşide edilen -------NOTERLİĞİ nin 13/01/2021 Tarih ve --------- Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bayilik sözleşmelerinin tek taraflı olarak fesih edildiğini,

ihtarname içeriği incelendiğinde fesih gerekçesi olarak "Rekabet Kurumunun 2002/2 ve 2003/3 Sayılı Tebliğleri ve 12/03/2009 Tarihinde internet sitesinde yaptığı duyuru ve ilgili kararları gereği tesis edilen bayilik sözleşmesi ve bağlantılı kredi sözleşmeleri, ekipman sözleşmeleri, uzun süreli kira sözleşmeleri ya da uzun süreli intifa hakkı tanınması gibi şahsi veya ayni hakların geçersiz hale geleceği " nin gösterildiğini, -------- sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ve ----------- Sayılı Tebliğler ile Rekabet Etmeme Yükümlülüğünün süresi Rekabet Kurumu tarafından 5 yıl ile sınırlandırıldığını,

bu kapsamda Rekabet Kurulunun 26/08/2010 tarihli Dosya Sayısı : ---------- Karar Sayısı : ---------- olan ---------Ş.emsal kararında belirtildiği üzere, 18/09/2005 öncesi yapılan sözleşmelerin beş yıllık süresi 18/09/2010 tarihinde son bulmuş, 18/09/2010 tarihinden sonraki tarihli sözleşmeler ise imza tarihinden itibaren beş yılın eklenmesiyle bulunacak tarihte sona erdiği,

buradan anlaşılacağı üzere dava konusu bayilik sözleşmesi 30/03/2017 tarihinde akdedilmiş olup 5 yıl süreli olduğu ve Rekabet Kurulunun 12/03/2009 tarihli duyurusunda belirtildiği üzere 30/03/2022 tarihine kadar geçerli ve yürürlükte olacağı, görüldüğü üzere davacının fesih gerekçesinin tümü ile haksız ve hiçbir yasal dayanağı olmayan hususlardan ibaret olup bayilik sözleşmesi 5 yıllık süresi sona ermeden 30/03/2022 den evvel 13/01/2021 tarihinde sebepsiz tek taraflı ve haksız olarak fesih edildiğini,

bu sebeple dava konusu olaya bayilik sözleşmesi ve bayilik protokolünde yer alan sözleşmenin bayi tarafından süresinden önce tek taraflı feshine dair hükümlerin uygulanmasının yasal bir zorunluluk olduğunu belirterek haksız ve yasal dayanaktan yoksun olarak açılan reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava hukuki niteliği itibariyle nakte çevrilen teminat mektubu nedeniyle istirdata hükmedilmesine ilişkindir.

Usulünce duruşma açılarak; tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip ihtilaflı ve ihtilafsız konular ön inceleme duruşmasında resen belirlenerek uyuşmazlığın çözümü doğrultusunda tarafların tüm delilleri tahkikat duruşmalarında toplanıp bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır.Tarafların iddia ve savunmalarının değerlendirilmesi sonucunda; uyuşmazlığın, taraflar arasındaki 30/03/2017 tarihli, bayilik sözleşmesinin davacı tarafından ---------- Noterliğinin 13/01/2021 tarih ve ---------- yevmiye numaralı ihtarnamesi ile fesh edildiği,

davalı tarafın ise sözleşmenin süresinden önce fesih edildiğinden bahisle teminat mektubunu nakte çevirdiği, buna göre teminat mektubunun nakte çevirme koşullarının oluşup oluşmadığı, tahsil edilen bedelin iadesinin gerekip gerekmediği konularında tarafların anlaşamadıkları şeklinde olduğu anlaşılmıştır.Tarafların delilleri toplanmış, ---------- Nöbetçi ATM'ye talimat yazılmak suretiyle davacı tarafın ticari ve defter ve dayanak belgeleri incelettirilmek suretiyle bilirkişiden rapor alınmıştır.Talimatla alınan bilirkişi raporunda.

Davacıya ait ticari defterler incelendiğinde 08/01/2018 Tarihinde --------- numaralı fatura ile davalı şirket tarafından KDV dahil 59.000,00 TL hizmet bedeli adı altında davacı şirket tarafından davalıya fatura düzenlenmiştir. İş bu fatura karşılığında 08.01.2018 tarihli davacının borcundan mahsup edilmiştir.

Taraflar arasındaki ticari ilişki neticesinde davacı şirkete ait ticari defterler incelendiğinde; davacı şirketin 2021 yılı itibari ile davalı şirkete cari hesaplarında borç bakiyesi görünmemektedir.

Ancak 07.05.2021 tarihli ----------- Bankası hesabından davalının hesabına 50.000,00 TL teminat mektubu nakde çevrilmiş olup, bu paranın ticari çıkışı defter kayıtlarında ---------- nolu hesapta verilen teminat mektuplarında teminat davacı şirketin davalı şirketten alacağı olarak bulunmaktadır. 50.000,00 TL tutarlık davalıya ait fatura kaydı davacının ticari defterlerinde görünmemektedir.

Davacının, davalı taraftan teminat alacaklarını içeren ticari kayıtlarına göre 50.000,00 TL tutarında alacağı ticari kayıtlar ile sabittir.

Sayın mahkemenizce incelemesi talep edilen; taraflar arasında imzalanan bayilik protokolünün 4.4 maddesi kapsamında davacının söz konusu yıllara ait ticari defter kayıtlarında davalı yan tarafından ödenen PEŞİN SATIŞ DESTEK PRİMİ ADI altında herhangi bir cari kayıt bulunmadığı bildirilmiştir.Davalı tarafın defterlerinin incelenmesi için --------- Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmak suretiyle bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir.---------Asliye Ticaret Mahkeme kanalı ile alınan bilirkişi raporunda.

Sayın Mahkeme tarafından, davacı ticari defter kayıtları üzerinde inceleme yaptırılarak, dava dosyası kapsamında bilirkişi raporunun alınmış olduğu, alınmış bulunan rapora göre, “Davacının davalı taraftan teminat alacaklarının içeren ticari kayıtlarına göre 50.000,00 TL tutarında alacağın ticari kayıtlar ile sabit olduğuna” ilişkin tespitin yapılmış olduğu,

davacı tarafa ait yukarıda tasdik bilgileri yer alan ticari defterler HMK” un 222.Maddesinin 2. fıkrasında yer alan “...Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, Kanun'a göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.” hükümleri kapsamında dikkate alınarak, delil niteliğine haiz olduğu, davalı kayıtlarına göre, taraflar arası faturaya dayalı borç-alacak ilişkisinin 07.01.2021 tarihinde sona erdiği, ticari cari hesapta tarafların birbirlerinden her hangi bir alacaklarının kalmadığı,

davacı tarafından, davalıya verilmiş bulunan,---------- Bankasına ait ----------- sayılı 50.000,00 TL bedelli teminat mektubunun, davalı tarafından 25.05.2021 tarihinde nakde çevrilerek irat kaydedilmiş olduğu, irat kaydedilen teminat mektubu bedelinin, davalının ticari defter kayıtlarında mevcut olduğu sonuç ve kanaatine varıldığını bildirmiştir.Dosya akaryakıt konusunda uzman ve borçlar mevzuatından kaynaklı nitelikli hesaplanmalar konusunda uzman bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor alınmıştır.Bilirkişi heyeti ayrık raporunda.

Nihai Sektörel Değerlendirme ile; davacı bayinin, taraflar arasında akdedilen 30.03.2017 tarihli ve 5 (Beş) yıl süreli olarak 30.03.2022 tarihinde sona ermesi gereken Bayilik Sözleşmesi ve eklerini, 13.01.2021 tarihinde düzenlenen ihtarname ile sektörel geçerli olmayan bir nedene dayalı olarak ve süresinden önce feshederek, 01.02.2021 tarinde dava dışı -------Ş ile bayilik sözleşmesi yaparak ticari hayatına devam ettiği, sektörel olarak dosya kapsamında tespit edilmiştir.

Bu doğrultuda, davalı dağıtım şirketi ----------, taraflar arasında akdedilen Bayilik Sözleşmesi ve Protokol ile hüküm altına alınan yukardaki ilgili maddeler kapsamında sektörel geçerli nedenle, 50.000.- TL Cezai Şart karşılığı olarak banka teminat mektubunu nakde tahvil edebileceği sonucuna ulaşıldığı kanaatine varıldığını bildirmişlerdir.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında 30/03/2017 tarihinde akdedilmiş 5 yıl süreli bayilik sözleşmesi ve eklerinin davacı tarafından 13/01/2021 tarihinde düzenlenen ihtarname ile Rekabet Kurumu kararları ileri sürülerek feshedildiği,

18/09/2005 tarihinden sonra yapılan dikey anlaşmaların yapıldıkları tarihten itibaren beş yıl süreyle grup muafiyeti kapsamında olduğu, bu kapsamda taraflar arasında imzalanan akaryakıt istasyonu Bayilik Sözleşmesi ve eklerinin 30/07/2022 tarihine kadar geçerli olması gerektiği, davacının dava dışı --------Ş.

İle 01/02/2021 tarihinde Bayilik Sözleşmesi akdettiği, davanın tarafları arasında imzalanan sözleşmenin 3.1.e maddesinde teminat mektubuna cezai şart alacaklarının dahil olduğunun açıkça yazılı olduğu, 6.5. maddesine göre; davacı şirketin teminat mektubunu nakde çevrilmesine itiraz etmeyeceğini peşine kabul ve taahhüt ettiği, sözleşmenin 5 yıl süreli olduğu,

davacının sözleşmeyi 5 yıllık süre dolmadan erken fesih ettiği, davalı tarafın erken fesih dolayısıyla cezai şart bedelini tahsil etmek amacıyla teminat mektubunu nakde çevirdiği ve bunun sözleşme hükümlerine uygun olduğu anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.