İstanbul Anadolu 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/299 K.2025/780

T.C. İstanbul Anadolu 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/299 Esas

KARAR NO : 2025/780

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 05/04/2024

KARAR TARİHİ : 08/10/2025

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA, SAVUNMA ve DOSYA KAPSAMI:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin e-fatura uygulamasına tabi olan bir mükellef olarak e-defter geçiş zorunluluğu kapsamında e-defter sistemine geçtiğini, müvekkili 2020 Şubat dönemine ilişkin e-Defterleri GİB sistemine yasal süresi içerisinde 26.07.2020 tarihinde yüklediğini, buna ilişkin Gelir İdaresi Başkanlığına ait sistemde yer alan bilgilerin görüntülerinin ekte olduğunu ancak müvekkili şirket tarafından yapılan iç denetim çalışmaları kapsamında Şubat 2020 dönemine ilişkin e-defterlerinin şirketimize ait bilgisayar ve sunucuları ile depolama alanlarında tespit edilemediği,

şirkete ait bilgisayar ve sunucular ile depolama alanlarından silindiği/ bulunmadığı için derhal Gelir İdaresine başvuru yapılmış ve Şubat 2020 dönemi elektronik defterlerin ikincil örneklerinin şirkete verilmesini talep ettiğini, müvekkili şirketin iradesi dışında ve elinde olmayan nedenlerle şirkete ait bilgisayar ve sunucuları ile depolama alanlarından silindiğini/ bulunmadığını, tespit edilen Şubat 2020 dönemi elektronik defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :Dava, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi talebine ilişkindir.Bilindiği gibi TTK. m. 82/7'de:"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir." zayi belgesi verilme şartları düzenlenmiştir.

TTK. m.82/7'de hangi hallerde zayi belgesi verilebileceği ve süresi belirtilmiş olup, davacının zayi belgesi talep edebilemesi için davayı zıyaı öğrendiği tarihten 30(otuz) gün içinde açması ve zayi olan belgenin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermiş olması, belgenin onun iradesi dışında ve elinde olmayan bir nedenle zayi olmuş olması gerekmektedir.

Davacının yerleşim yerinin mahkememiz yargı çevresi içerisinde bulunduğu, mahkememizin yetkili olduğu anlaşılmıştır. -------- firmasına ve Gelir İdaresi Başkanlığı'na müzekkereler yazılmıştır.

Dosyaya müzekkere cevaplarından sonra, bir mali müşavir bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi 25/03/2025 tarihli raporunu sunmuştur. Raporda zayi şartlarının oluşmadığı mütalaa edilmiştir. Yapılan itirazlar göz önüne alınarak mali müşavir bilirkişi ile bilgisayar yüksek mühendisi bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyetinin 01/07/2025 tarihli raporlarını sundukları görülmüştür.Bilirkişi heyeti raporlarında.

Zayi belgesinin, VUK madde 253 ve 256 kapsamında tutulması ve saklanması zorunlu olan defter ve belgelerin yangın, su baskını, hırsızlık veya teknik nedenlerle tamamen ya da kısmen yok olması hâlinde alındığını, e- defterlerin GİB sistemine yüklenememesi,

teknik nedenlerin ispatı halinde zayi belgesi başvurusu ile güvence altına alınabileceğini, teknik inceleme sonucunda Şubat 2020 dönemine ait e-defterlerin oluşturulup sisteme yüklendiğini ancak kopyasının (yedeğinin) alınmadığı tespit edildiğini, TTK'nın 82/7. maddesi gereğince “tacirlerin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin, yangın, su baskını veya deprem gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğraması halinde tacir, mahkemeden kendisine bir belge verilmesini talep edebilme hakkına sahiptir.” şeklinde olduğu ,

dava konusu ticari defter ve muhasebe kayıtlarının silinmeyecek olması ya da yedeklerine ulaşılabilecek olunması karşısında davacının ticari defterlerinin muhafazası noktasında basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne riayet etmemiş olması kanaati oluşturduğunu, davacının yedekleme yaparak e-defter ve muhasebe verilerini kurtarma şansı bulunduğunu, tacirin zayi riskine karşılık gerekirse birden fazla yedekleme yapması gerektiğini ve davacı şirketin ticari defterlerinin muhafazası noktasında basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğüne riayet etmemiş olduğunu belirtmişlerdir.

Basiretli bir tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve müstenidatı belgelere gereken özen ve ihtimamın gösterilmesi gerektiği, davacının var olduğu iddia edilen defterini/belgelerini ise bu özen ve yükümlülüğünün ihlali sonucu kaybettiği anlaşılmış, rapor usul ve yasaya, olayın oluşuna, dosyaya uygun bulunmuştur.

TTK 82/7 maddesi gereği zayi kararı verilmesi koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmıştır. Davacı tacirin, basiretli bir tacir olarak ticari defter ve belgelerini şirket merkezinde muhafaza etmesi ve korunması için gerekli tüm tedbirleri alması gerektiği, davacının bu hususta basiretli bir tacir gibi davranmadığı anlaşılmaktadır.

Nitekim bu hususta ------- Sayılı ilamı, ------- E. -------- K. Sayılı ilamı, -------- Sayılı ilamı gibi benzer mahiyette bir çok karar bulunmaktadır.Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, yerleşik içtihatlar birlikte değerlendirildiğinde, davanın TTK 82/7 uyarınca açılan tüm ticari defterlerinin kaybolmasına ilişkin zayi belgesi verilmesi isteminden ibaret olduğu,

kanunen sınırlı olarak sayılmayan ancak davacının özen yükümlülüğünü ihlali anlamına gelmeyecek deprem,sel,yangın,doğal afet gibi irade dışı sebeplerle zayi belgesi istemli dava açılabileceği, davacının gerekli özen yükümlülüğünü yerine getirdiği halde belgelerin kaybolduğunu ispatlayamadığı, TTK 82/7 uyarınca zayi kararı verilmesi koşullarının oluşmadığı kanaatine varılmış olmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.