İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/1019 K.2024/878

T.C. İstanbul Anadolu 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO: 2022/1019

KARAR NO: 2024/878

DAVA

Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 16/12/2022

KARAR TARİHİ: 28/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili ile davalı şirket arasında 05.08.2019 tarihli Acentelik Sözleşmesi imzalanmış ve müvekkilinin, bu tarihten sözleşmenin haksız feshedildiği 05.09.2022 tarihine kadar davalının acentesi olarak hizmet vermiş olduğunu, müvekkilinin hizmet süresi boyunca sözleşmenin gereklerini yerine getirmiş, ihbarname tarihine kadar yüksek karlılık sağlamış ve geniş müşteri portföyü oluşturmuş olduğunu, ancak davalı şirketin kötü niyetli ve haksız olarak sözleşmeyi feshetmiş olduğunu,

davalı şirket tarafından gönderilen 18.05.2022 tanzim tarihli İhbarname ile "Acenteliğinizin üretimi değerlendirildiğinde hedeflenen üretimi sağlayamadığınız görülmektedir. Sizden beklentimiz tüm branşlarda ürün çeşitliliği ile birlikte hedeflenen üretimi yakalamanız ve karlı üretime ulaşmanızdır.

Konuya ilişkin performansınız takip edilecek olup, tarafınıza bildirilen hedeflerinizin sağlanması halinde çalışmalarımız ve iş birliğimiz memnuniyetle devam edecektir." denilerek sözleşmede hedef iş unsuru bulunmamasına ve müvekkilinin acentelik sözleşmesinden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini fazlasıyla yerine getirmesine rağmen haksız feshin koşullarının hazırlanmaya çalışıldığını,18.05.2022 tarihli ihbarnamenin üzerinden henüz bir kaç gün geçmesine rağmen bu kez ---------- Noterliğinin ------------ Yevmiye Numaralı ve 01.06.2022 tarihli ihbarnamesi ile " Şirketimizin acentelik ve pazarlama stratejisinde yapılan yeni ve köklü değişiklikler

nedeniyle ------------- Ticaret Sicil Memurluğu' nun --------- ----------- sicil numarasında kayıtlı acenteliğiniz ile aramızda akdedilen 05.08.2019 tarihli sözleşme yapma ve prim tahsil etme yetkisine haiz acentelik sözleşmesinin feshi gerekmiştir." denilerek ilk ihbarname tarihinden itibaren sadece günler sonra acentelik sözleşmesinin feshedildiğinin bildirildiğini,

yine acentelik sözleşmesinin sona erdirilmesi nedeni olarak acentelik ve pazarlama stratejisinde yapılan köklü değişiklikler gösterilerek imzalanan sözleşmede hedef iş unsuru bulunmadığı gibi haksız fesih öncesinde de hedef iş konusunda davacıya bir bilgilendirme yapılmamış olduğunu, sözleşmenin fesih gerekçesi olarak şirketin stratejisinin gösterilmesinin her halükarda kötü niyetli feshin göstergesi olduğunu,

arabuluculuğa başvurulduğunu ancak davalı şirket ile bir anlaşma sağlanamadığını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı tutarak 1.000,00 TL'nin haksız fesih tarihten itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

müvekkili şirket ile davacı arasında tanzim edilen sigorta acentelik sözleşmesinin müvekkili şirket tarafından davacı yanın performansın düşüklüğü ve şirketçe yapılan ihtara rağmen acentenin performansını beklenen düzeye çıkaramaması nedeniyle fesh edildiğini, yapılan araştırma ve incelemeler neticesinde davacı acentenin performansını arttırma ve hedeflerini gerçekleştirme konusunda zayıf kaldığı hatta ciddi oranda gerilediği belirlendiğini, haklı nedenle fesih koşulları oluştuğunu, acentelik sözleşmesi haklı nedenlerle feshedildiğinden davacı yanın talep hakkının bulunmadığını, davacının yeni müşteri çevresi yarattığı,

var olan müşterilerle ilişkinin genişletildiği ve müvekkilinin önemli menfaatler elde ettiğini ispat etmesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemekle birlikte müvekkili şirkete sorumluluk atfedilebilmesi için gerçek zararın tespitinin gerekmekte olduğunu, faiz başlangıç tarihinin dava tarihinden itibaren işletilmesi gerektiğini beyanla davacının fahiş ve haksız taleplerin reddine, ret talepleri kabul edilmez ise gerçek zararın tespiti için alanında uzman ve tarafsız bilirkişiden bilirkişi raporu alınmasına, müvekkili şirketin temerrüde düşmediğinden aleyhe faize hükmedilmemesine;

aksi halde başvuru tarihinden itibaren taraflar açısından yasal faiz uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, acentelik sözleşmesinin haksız feshine dayalı denkleştirme tazminatının tahsili istemine ilişkindir.Davacı acente ile davalı şirket arasında, yangın, nakliyat, kaza ve diğer kaza sigortaları, makine montaj, zirai sigortalar, sağlık sigortaları ve zorunlu deprem sigortası branşlarında davalı şirket adına poliçe düzenlenmesi ve prim tahsil edilmesi hususunda 05/08/2019 tarihli acentelik sözleşmesi imzalanmış,

davalı şirket tarafından ----------- Noterliği'nin 01/06/2022 tarihli--------- yevmiye sayılı ihbarnamesi ile acentelik ve pazarlama stratejisinde yapılan yeni ve köklü değişiklikler gerekçe gösterilerek sözleşme feshedilmiştir.Uyuşmazlık konusunun; davacının, taraflar arasında 05/08/2019 tarihinde akdedilen Acentelik Sözleşmesinin davalı şirket tarafından haksız olarak fesih edildiği iddiasına dayalı portföy/denkleştirme tazminatı (TTK 122 dayalı) isteme koşullarının oluşup oluşmadığı, davalının sözleşmeyi fesihte haksız olup olmadığı, davalının bu feshinden dolayı davacının uğramış olduğu zarar bulunup bulunmadığı,

sözleşme süresi boyunca davacının davalıya kazandırmış olduğu müşterilerin davalı şirketten yaptığı veya kısa süre içerisinde yapacağı işler dolayısıyla davalı tarafından feshedilen sözleşme devam etseydi elde edeceği ücret isteme hakkının olup olmayacağı, olması halinde elde edebileceği denkleştirme tutarının miktarı hususlarında olduğu tespit edilmiştir.

Bilirkişiler --------- ve ----------- 07/11/2023 tarihli raporlarında; ''Mahkemece tazminata hükmedilmesine karar verilmesi halinde; taraflar arasındaki çalışmanın 05.08.2019 ve 02.09.2022 tarihleri arasında yapıldığı ve sürenin toplamda 3 yıl 1 ay 14 gün olduğu dikkate alındığında05.08.2019-2020.2021-02.09.2022 dönemleri arası poliçe toplamı: 791.507,94 TL05.08.2019-2020.2021-02.09.2022 dönemleri arası poliçe komisyon alacağı: 97.815,29 TL 37 Ay 14 Gün x 12 Ay- 1Yıl=31.296,39 TL olabileceği Sözleşmenin feshinden sonra Davalı şirket nezdinde düzenlenen poliçelerin durumu hakkında sunulan listede yenilenen poliçenin olmadığı,

TTK m. 122/1'de belirtilen denkleştirme / portföy tazminatı isteme şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği hususunun takdirinin Mahkemeye ait olduğu,'' yönünde görüş bildirmiştir.Taraf vekillerince rapora itiraz edilmesi üzerine itirazlar değerlendirilmek üzere ek rapor düzenlenmesi için dosya yeniden bilirkişi heyetine tevdi edilmiş,

bilirkişiler davacının kök rapora itiraz dilekçesi ekinde ibraz ettiği müşteri listesindeki kimlik numaraları ve vergi numaraları yer alan kişi/kurumlara davalı şirketin poliçe düzenleyip düzenlemediği ,davacı acentenin kazandırdığı portföy üzerinden davalı şirketin gelir sağlayıp sağlamadığı yönünde tespit yapılabilmesi için sigorta poliçe düzenleme sisteminde inceleme yapmak üzere heyete alanında uzman IT uzmanı bilirkişinin eklenmesini talep etmişler, mahkememiz ara kararı ile bilirkişi heyetine IT uzmanı ----------- eklenmesine karar verilmiştir.Bilirkişi heyeti ek raporunda;

'' Sözleşmenin feshi sonrası (05.09.2022) için yapılan poliçe ve müşteri sorgusunda;

Davacı acentenin 9 adet müşterisine toplamda 36 adet ------------ olan poliçe kesilmiş olduğu, Davacı acentenin 13 adet müşterisine toplamda 14 adet --------- olan poliçe kesilmiş

olduğu tespit edildiği, Sözleşmenin tarihi (05.08.2019) öncesi için yapılan poliçe ve müşteri sorgusunda sözleşme öncesinde davacının portföyünde yer alan 13 sigortalının davalı firma ile çalışmış olduğu tespit edildiği, sonuç olarak fesih tarihinden sonra düzenlenen toplam 50 poliçede 22 müşterinin 13tanesinin davacı ile acentelik ilişkisinin kurulmasından önce de davalı ... Şirketinin müşterisi olduğu anlaşılmakla.

Sigorta şirketinin "önemli menfaat" inden söz etmenin mümkün olmadığı ve portföy kaybına uğramadığından denkleştirme tazminatına hak kazanamayacağı sonucuna varıldığı '' mütalaa edilmiştir.Denkleştirme tazminatı TTK.nun 122'nci maddesinde düzenlenmiş olup, acentenin denkleştirme tazminatına hak kazanıp kazanmadığının tespiti için, sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle feshedilip edilmediğinin belirlenmesi, sözleşmenin haksız olarak feshedilmiş olması halinde acentenin kazanmış olduğu müşteri portföyünün, davalı tarafından sözleşmenin sona ermesinden sonra da kullanılıp kullanılmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

Tüm dosya kapsamına göre; davalı ... şirketinin fesih ihbarnamesi ile acentelik ve pazarlama stratejisinde yapılan yeni ve köklü değişiklikleri gerekçe göstererek davacı ile arasındaki acentelik sözleşmesini feshettiği anlaşılmış, iş bu sebebin haklı fesih nedeni olduğu iddiası hakkaniyete aykırı bulunarak mahkememizce feshin haksız olduğu kanaatine varılmıştır.

Davalının sözleşmeyi feshinde haksız olması nedeniyle davacı acente denkleştirme tazminatı talebinde bulunabilecek ise de acentenin denkleştirme tazminatına hak kazanabilmesi için, sözleşmenin sona ermesi akabinde sigorta şirketinin acentenin yeni bulduğu müşteriler sayesinde sözleşme sona erdikten sonra da önemli menfaatler elde ediyor olması gerekmekte olup, bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen ek raporda belirtildiği üzere, sigorta şirketinin "önemli menfaat" inden söz etmek mümkün olmadığından denkleştirme tazminatı ödenmesinin şartları oluşmamıştır.

Bu nedenle fesih haksız olsa da denkleştirme tazminatı talebine hak kazanabilmek için gerekli olan diğer yasal şartların oluşmadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 427,60-TL harcın, davacı tarafça dava açılırken peşin olarak yatırılan 80,70-TL harçtan mahsubu ile bakiye 346,90-TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı vekili lehine karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT göre hesaplanan 1.000,00-TL vekalet ücretinin davacı taraftan tahsili ile davalı tarafa ödenmesine,

5-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca -------- bütçesinden ödenen 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,

6-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, Gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 28/11/2024