İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/23 K.2024/988

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/23 Esas

KARAR NO:2024/988

DAVA

Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 30/06/2022

KARAR TARİHİ: 21/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davacı şirket ----- İle davalı ----- Arasında ----- numaralı sözleşme ile 2000 metreküp beton alım satımı konusunda anlaşma yapılmış ve anlaşma yapılan beton miktarından 1790 metreküpü teslim alınmış olup, bakiye kalan 210 metreküp betonun ayni olarak daha sonra alınması konusunda mutabık kalınmış ve anlaşma gereği ödenmesi gereken beton bedelinin tamamı davalı firmaya ödenmiş olmakla, müvekkili şirketin söz konusu sözleşmede kendisine yüklenen edim gereği --------bedeli olarak 145,14 TL ödeme yapmış olmasına rağmen, 210 metreküp betonun davalı tarafından müvekkili şirkete gönderilmemiş olduğunu,

bunun üzerine tarafımızca---- Yevmiye numaralı ihtarname ile bakiye kalan 210 metreküp C30 betonun 50 metreküpünün 3 gün içerisinde teslimini, bakiye kalan kısmının da davalı firmaya bildirilecek daha sonra teslim edilecek şekilde hazır olmasını bu talep mümkün görülmediği takdirde ise aynı miktar betonun güncel değerinin kendilerinden talep edileceği ihtar edilmiş, ancak davalı tarafın ihtarnaye herhangi bir cevap verilmemiş olduğunu, bütün bu nedenlerle davalı tarafça bahsi geçen ihtarnameye cevap verilmemesi,

arabuluculuk müzakerelerinde anlaşmaya varılamaması ve sözleşmede kendisine yüklenen edimi yerine getirmemesi sebebiyle öncelikle C30 betonun bakiye kalan 210 metreküpünün aynen teslimi, mümkün olmaması halinde ise bakiye kalan 210 metreküp C30 betonun güncel değerinin faiziyle davalıdan alınarak davacıya ödenmesini talep ettiği görülmüştür.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davaya konu uyuşmazlık taraflar arasında yapılan "Hazır Beton Satım Sözleşmesi"nden kaynaklanmakta olduğunu, sözleşmenin tarafları tacir olduğundan ve ilgili sözleşme bir ticari satım sözleşmesi olduğundan bahisle TTK hükümleri uyarınca davanın yer bakımından yetkili ---------Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerekmekte olduğu,

bu nedenle davanın önce görevsizliğine karar verilmesini mahkemenizce görevsizlik talebimiz yerinde görülmez ise taraflar arasındaki sözleşmenin üzerinden 7 yıldan fazla zaman geçmiş olmasından ve talep edilen bakiye betonun aradan geçen 7 yılda neredeyse 10 kat daha pahalandığını, davalı firmanın bakiye kalan betonu davacıya teslim etmesi ticari yaşamın olağan işleyişine aykırı olması,

bakiye betonun 7 yıl aradan sonra aynen ifa edilmesi maliyet fiyatının çok daha altında bir fiyattan satılması anlamına gelmekte olduğunu, davacının aynen ifa veya aynen ifa mümkün değilse bakiye kalan betonun güncel bedelinin faizi ile birlikte iadesi talepleri bu nedenle mesnetsiz olup, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, taraflar arasındaki satış sözleşmesine konu bakiye hazır beton alacağının öncelikle aynen ifa suretiyle aksi halde rayiç bedelinin tahsili talebine ilişkindir.Davacı, davalı ile aralarında ticari ilişki bulunduğunu, ticari ilişki kapsamında davalıya bakiye kalan 210 metreküp C30 betonun 50 metreküpünün 3 gün içerisinde teslimi için ihtarname gönderildiğini, davalı tarafça cevap verilmediğini, bu sebeple taraflar arasındaki sözleşme gereğince bakiye alacağı olan 210 metreküp C30 betonun aynen teslimini,

aynen ifanın mümkün olmaması halinde ise bakiye kalan 210 metreküp C30 betonun güncel değerinin faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Dosyanın safahatı incelendiğinde; ilk olarak açıldığı ---------karar sayılı görevsizlik kararı verildiği, usulüne uygun gönderme talebine istinaden dosyanın mahkememize tevzi edilerek iş bu esasa kaydının yapıldığı görülmüştür.Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış,

------- tarafların ticari sicil kayıtları dosya arasına alınmış, ---- ödemeye ilişkin dekont örneği celp edilmiş, 06.11.2024 tarihli bilirkişi heyeti raporu alınmış ve dava sonuçlandırılmıştır.Bilirkişi heyetinin 06.11.2024 tarihli raporu nda özetle, "...Taraflar arasındaki sözleşmenin 15.08.2015 tarihli olduğu, sözleşmenin 2000m3 için ifa edildiği, sözleşme bedelinin ödendiği, sözleşmeye konu betonun 210m3’lük kısmının davacıya teslim edilmediği, davacının 19.4.2022 tarihine kadar ifayı talep etmediği, betonun döküleceği yeri ve zamanı davalıya bildirmediği,

davalının da davacının alacaklı temerrüdüne düşmesi karşısında alacaklı temerrüdüne dayalı haklardan yararlanmamış olduğu, taraflar arasındaki sözleşmenin halen geçerli ve ayakta olduğu, bu nedenle davacının aynen ifada ısrar edebileceği, sözleşmenin konusu beton olduğundan beton tesliminin ifasında imkansızlıktan söz edilmesinin mümkün olmayacağı, bu nedenle imkânsızlık nedeniyle betonun rayiç bedelinin talep edilemeyeceği, sözleşmenin imzalandığı ----- tarihinden ------- tarihine kadar geçen sürede davalının temerrüdünden bahsetmenin mümkün olmadığı,

-------- tarihinde dahi davacının sadece 50m3’lük betonun ifasının 3 ay içinde yapılmasını talep ettiği, kalan 160m3 beton için davalının huzurdaki dava öncesinde temerrüde düşmediği, dolayısıyla davacının TBK m. 123 vd. hükümleri uyarınca aynen ifadan vazgeçerek olumlu zararlarının tazmin edilmesini talep etmesinin mümkün olmadığı, mali incelemede taraf defterlerinin büyük ölçüde birbiri ile uyumlu olduğunun tespit edildiği, buna göre davacı defterlerine göre ---- tarihi itibari ile davacının davalıdan 25.880,73 TL. alacaklı olduğu,

-------yıllarında herhangi bir hareket olmadığı ve davacının davalıdan olan 25.880,73 TL’lik alacak bakiyesinin aynen devam ettiği; davalı defterlerinde 18.09.2018 tarihi itibari ile davacının davalıdan 25.880,60 TL alacaklı olduğu, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023 yıllarında herhangi bir hareket olmadığı ve davacının davalıdan olan 25.880,60 TL alacak bakiyesinin aynen devam ettiği..." yönünde görüşlerini bildirmişlerdir.

Taraflar arasında 15.08.2015 tarihli beton satış sözleşmesinin imzalandığı, sözleşmeye göre teslim edilmesi gereken beton 2.000m3 olup bunun 210 m3'lük kısmının teslim edilmediği, davacı tarafından beton ücretinin ödenmiş olduğu uyuşmazlık konusu değildir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, bakiye kalan betonun aynen tesliminin ve/veya bunun mümkün olmaması halinde güncel değerinin ödenmesinin davacı tarafça talep edilmesinin mümkün olup olmadığının tespiti noktasındadır.

Tüm dosya kapsamı, taraf iddia ve savunmaları, alınan bilirkişi raporları ve bütün deliller birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında 15.08.2015 tarihli beton satış sözleşmesinin imzalandığı, sözleşmenin altında “sevkiyat programı 6-7 gün önceden sevkiyata yazdırılacaktır” kaydının yazılı olduğu, buna göre taraflarca satış sözleşmesine konu hazır betonun teslimin TBK m. 117/2 anlamında borcun ifa edileceği günün sözleşmede taraflardan birinin usulüne uygun bir bildirimde bulunması suretiyle kararlaştırıldığı ancak davacı tarafından davalıya bakiye kalan hazır beton yönünden gerekli bildirimin yapılmadığı,

bu itibarla davacı yönünden alacaklının temerrüdü koşullarının gerçekleştiği ancak bu kez de davalının TBK 108 m.d yer alan alacaklının temerrüdü kapsamındaki haklarından yararlanmadığı anlaşılmaktadır.

Başka bir deyişle eldeki dava da, davacı tarafından sözleşmeye konu bakiye 210m3 betonun teslimi için sözleşmenin imzalandığı, 2015 yılından sonra betonun teslim edileceği yerin davalıya bildirilmediği, davacının sözleşme gereğince üzerine düşen hazırlık fiillerini yapmaktan kaçındığı, davacı tarafın bakiye betonun teslimini talep etmeyerek alacaklının temerrütüne düşmüş olsa da davalının da alacaklının temerrüdü halindeki haklarından yararlanmadığı anlaşılmaktadır.

Anılan hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde taraflar arasındaki sözleşmenin halen geçerli olduğu, bu itibarla davacını aynen teslimi talep edebileceği, dava konusu hazır beton ürününün cins borcu olması sebebiyle aynen ifadan vazgeçilmesine yönelik davacı ve davalı taleplerinin yerinde olmadığı anlaşılmış, davacının aynen ifaya yönelik talebinin kabulü ile taraflar arasındaki 15.08.2015 tarihli hazır beton sözleşmesi gereğince bakiye kalan 210 metre küp C30 betonunun davalıdan alınarak davacıya tesliminin aynen ifasına karar verilmiştir.Mahkememizce davacının aynen ifa talebi ile davanın kabulüne karar verilmiş ise de;

yukarıda açıklandığı üzere davacı bakiye beton yönünden sözleşmeye konu bildirim yükümlülüğünü yerin getirmemesi sebebiyle alacaklının temerrüdüne düşmüştür. Ayrıca mahkememizce yapılan bilirkişi incelemesi ve taraf beyanları dikkate alındığında davacı tarafça bakiye kalan beton yönünden talepte bulunulduğunda davalının buna ilişkin miktarı davacıya ödediği, davacının ise bahse konu miktarı davalıya iade ettiği anlaşılmaktadır.

Sözleşme tarihinin 2015 yılı olması, sözleşmeye konu borcun cins borcu (hazır beton) olması, davacı sözleşmeye konu yükümlülüklerindeki eksiklikler dikkate alındığında davalının davanın açılmasına sebebiyet vermediği, HMK 323. ve devamı maddeleri gereğince yapılan yargılama giderlerine davacının kendisinin katlanmasının taraflar arasındaki hakkaniyet dengesi bakımından daha uygun olacağı değerlendirilmiş, dosya kapsamındaki yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davacı lehine vekalet ücreti taktirine yer olmadığına karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.