İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/728 K.2025/80

T.C. İstanbul Anadolu 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/728 Esas

KARAR NO:2025/80

DAVA

Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 27/06/2018

KARAR TARİHİ: 11/02/2025

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait ----- plakalı araç ile davalının -------- kiraladığı ve işleten sıfatına haiz olduğu ---- plakalı aracın çarpması neticesinde müvekkiline ait aracın hasarlandığını, meydana gelen trafik kazasında olay yerinde davalıya ait ------ plakalı aracın %100 kusurlu bulunduğu trafik kazası tespit tutanağına derç edildiğini, müvekkiline ait aracın ise meydana gelen trafik kazasında kusurunun bulunmadığını, müvekkile ait aracın ------- bir araç olduğunu, daha önce değer kaybına uğrayacak bir trafik kazası geçirmediğini,

ancak davalının kusuru ile meydana gelen trafik kazası neticesinde hasarlı bir aracın konumuna düştüğünü, mevcut kaza sebebiyle aracın bir kısım parçaları yenileriyle değiştirilmiş bir kısım parçalarını ise tamir görerek onarıldığını, aracın gördüğü işbu kapsamlı tamir/onarım/boya/parça değişimi ve tramer kayıtlarına işlenen hasar kaydı sebebiyle ikinci el piyasa rayiç değerinde ciddi bir yaşanacağının kaçınılmaz olduğunu, meydana gelen trafik kazası davalıya ait ------- haksız fiil ve %100 kusuru ile gerçekleştiğini, bu sebeple gerçekleşen zararın davalı tarafından tazmin edilmesi gerektiğini,

müvekkiline ait araçta meydana gelen değer kaybı zararını tespiti amacıyla sigorta eksperinden faydalanıldığını ve bu hizmetin karşılığı olarak çıkan KDV dahil 500,00 TL’lik ödemeyi yaptıklarını ve müvekkili aracının yaklaşık 30 gün onarımda kaldığı süreçte araç kiralamak mecburiyetinde kaldığını ve ikame araç bedeli ödediğini, davalının bu bedelden sorumlu olduğunu,

müvekkiline ait araçta oluşan değer kaybına binaen şimdilik 7.000,00 TL'nin kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsilini ve yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

kaza anında ----sevk ve idaresinde bulunan--- plakalı araç için ---- müvekkil şirketin --------- tarihli uzun süreli kiralama sözleşmesinin mevcut olduğunu, davalı müvekkil şirket, davacıya ait araç üzerinde meydana gelen değer kaybı, ikame araç bedeli ve ekspertiz ücretinden işleten sıfatı olmaması sebebiyle sorumlu olmadığını, araçların uzun süreli kira sözleşmesi ile kiraya verilmesi durumunda araç malikinin işleten sıfatı kalmadığından,

hakkındaki davanın pasif husumet yokluğundan reddini gerektiğini, araç kayıt sahibinin aracı bir yıl süreyle kiralayarak işleten sıfatını kaybetmiş olduğundan kazadan dolayı meydana gelen zarardan sorumlu tutulamayacağını, kazaya karışan aracın uzun süreli olarak kiraya verilmiş ve kiracı tarafından kullanılırken kazanın meydana gelmiş olmasına göre kiracının işleten olarak sorumlu tutulması ve araç maliki hakkındaki davanın reddinin gerektiğini açıklanan nedenlere dayanarak yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Dava,

trafik kazası neticesinde meydana gelen değer kaybı ve ekspertiz ücretinin davalıdan tazmini istemine ilişkindir.Davaya konu trafik kazası ---- tarihinde sürücü ---- sevk ve idaresindeki ---- plakalı araç seyir halindeyken ---- plakalı araç sürücüsü ----- aniden yola çıkması ile araçların çarpışması şeklinde meydana gelmiştir.Davalı taraf savunmasında kendisinin uzun süreli kiraya veren olduğu bu nedenle pasif husumetinin bulunmadığını belirtmiştir.Mahkememizin ------ Karar sayılı kararı ile pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiş olup -------- sayılı ilamında.

“Bu doğrultuda mahkemece yapılması gereken taraflar arasında tanzim edilen adi yazılı sözleşmenin uzun süreli ve 3. kişileri bağlayacak güçte bir sözleşme olup olmadığı, sözleşme süresinin bitiminden önce sözleşmenin feshedilip edilmediği, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma olup olmadığı, sözleşmenin ve kira bedelinin maliye ve vergi Dairelerine bildirilip bildirilmediği, gerektiğinde işleten ve kiracının ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılmak suretiyle kira sözleşmesinin, fatura, ruhsat ve cari hesap hareketleri gibi yan delillerle desteklenip desteklenmediği,

sözleşme içeriğine göre davalı şirketin işletenlik sıfatının devam edip etmediği hususları tartışılarak sonucuna göre karar verilmesi olmalıdır.” gerekçesi ile karar ortadan kaldırılmıştır.Dosya mahkememizin ---- Esasına kaydedilerek açık yargılamaya devam olundu.Davalı defter ve kayıtlarını incelemek üzere dosya mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiş olup bilirkişi------hazırlamış olduğu raporda özetle;

davalı defterlerinin usulüne uygun tutulduğunu, davalı şirketin dosya kapsamında sunmuş olduğu ----adına düzenlemiş olduğu kira bedeli açıklamalı faturaların ------ düzenlendiğini, huzurdaki davanın konusu -----plakalı aracın kaza sonrasında hasar görmesi neticesinde davalı şirket tarafından --- tarihinde ------ araç ile değiştirildiğini, taraflar arasında ----- tarihli kira ilişkisi kapsamında ---- plakalı araca ilişkin davalı şirketin dava dışı ----- adına faturalar düzenlendiğini tespit ettiğini belirtmiştir.2918 sayılı KTK'nın hükümlerine göre, trafik kaydı "işletenin" kesin olarak gösteren bir karine değilse de,

onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, " İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir.

Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır.

Aynı Kanun'un 85. maddesinde ise "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.Bu yasal düzenleme karşısında,

kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır.

Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.Somut uyuşmazlıkta, davalı şirketin ---- mukim ve oto kiralama sistem ağı bulunan ----- ------firmasının ----- temsilciliğini yaptığını, bu doğrultuda ---- farklı ülkelerinden kiralık araç için siparişi ile araç kiraladığını,

davaya konu ------ plaka sayılı aracın ---- şubesinden davalı şirkete gelen sipariş talebi üzerine --- tarihinde ------ vatandaşı bir müşteriye kiralandığını ve aracın kiralama bedeline ilişkin olarak ---- tarihli faturayı, kiralamaya ilişkin belgeyi, şirketin------ arasındaki cari hesap dökümü çıktıları ile kaza sonrası araç değişimi için --------şubelerine başvuruda bulunulduğuna dair belge fotokopi ya da çıktılarını mahkemeye ibraz etmiş ve işleten sıfatının bulunmadığını uzun süreli kiraladığını belirtmiş ise de kira süresi anlaşılamamış ancak sunulan belgelerden 1 yıldan az olduğu anlaşılmıştır.

Bu doğrultuda davalı defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde işbu kira sözleşmesinin davalı defterlerinde kayıtlı olduğu dava dışı şirket ile aralarında kira sözleşmesi kapsamında cari hesap ilişkisi bulunduğu anlaşılmıştır.Yapılan yargılama neticesinde mahkememizin ----- Karar sayılı kararı ile; davanın pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.Karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiş olup ------- ilamında.

“Dairemiz kararından sonra da davalı tarafından dosyaya yeni bir delil bildirilmemiştir.

Dosya kapsamında bulunan mevcut delillere göre -------- plakalı aracın maliki tarafından davalı ----olarak kiralandığı, bu nedenle davalı ---- işleten sıfatını kazandığı, davalı ---- aracın kazadan önce ---- araç teslim fişi ile ------- kişiye uzun süreli kira sözleşmesi gereğince teslim edildiğine ilişkin iddiasını somut delillerle ispat edemediği, bilirkişi raporundaki tespite göre kaza tarihinden sonra araç değişikliği yapıldığı ve faturanın --- tarihinde düzenlendiği, kaza sırasında aracın sürücüsünün -----olduğu anlaşıldığından mevcut delil durumuna göre davalı ----- kira sözleşmesinin uzun süreli olduğunu ispat edememiştir.

Bu nedenle davanı pasif husumet yokluğundan reddin karar verilmesi doğru olmamıştır.” gerekçesi ile karar ortadan kaldırılmıştır.Dosya mahkememizin ------- Esasına kaydedilerek açık yargılamaya deva olundu.

İlk kaldırma kararından önce dosyanın kusurun ve zararın tespiti için makine mühendisi bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişinin hazırlamış olduğu raporda özetle; sürücü ---- yönetimindeki --- plakalı araç ile---------- karayoluna çıkış yaparken, karayolunda sol taraftan gelerek seyretmekte olan araçları dikkate alması, onlara öncelik tanıması, yolun, çıkışa tamamen müsait ve güvenli olduğunu belirlemesi gerekirken bu hususlara dikkat etmeden kontrolsüz şekilde karayoluna çıkarak, oradaki kavşaktan (U) dönüşü yapmak istemesi nedeni ile,

kavşak ortasına geldiğinde, sol taraftan seyrederek gelmekte olan --------plakalı araca ön sağ yan kısmından çarpmasında asli ve tam kusurlu olduğunu, aracın, bu kazada uğradığı hasar nedeni ile onarım sonrasında, üzerinde oluşan değer kaybının 10.000,00 TL olduğunu, aracın hasarlarının onarım süresinin, ekspertiz raporunun hazırlanması için inceleme ve rapor hazırlanma süresi de dahil edilerek,

20 gün olacağını, bu süre içerisinde ---- davacının, ------- araçla aynı niteliklerde başkaca araç kiralaması durumunda) 250,00 TL./gün üzerinden olmak üzere 5.000,00 araç kira bedeli ödeyeceğini belirtmiştir.Davacının ilk kaldırma kararından önce davasını ıslah ettiği görüldü.-------- sayılı kararlarında vurgulandığı üzere.

Değer kaybının hesabında aracın modeli, markası, özellikleri, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, tarafların iddia ve savunmaları ve aracın kaza tarihindeki hasarsız hali ile piyasa rayiç değeri ve araçtaki hasar onarıldıktan sonraki hali ile piyasa rayici belirlendikten sonra aradaki fark değer kaybı zararı olarak kabul edilmektedir.

Somut olayda, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda, yargıtay içtihatlarına uygun olarak davacıya ait araçta değer kaybının 10.000,00 TL olarak tespit edilmiştir.Bilirkişi raporunda belirtildiği üzere, dava konusu aracın hasar-onarımı için gereken makul sürenin 20 is günü olabileceği, bu süre zarfında davacı tarafın aracını kullanamamaktan doğan zararının (Kazanç Kaybı) kaza tarihi olan 5.000,00 TL olabileceği anlaşılmıştır.Davacının ekspertiz ücreti talebi yönünden ise yargılama gideri olarak kabul edilmesi gerektiği ------kanaati ile aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.