İstanbul Anadolu 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/153 K.2024/386

T.C. İstanbul Anadolu 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2021/153 Esas

KARAR NO: 2024/386

DAVA

Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 14/09/2020

KARAR TARİHİ: 16/05/2024

---------- Esas sayılı dosyasında verilen yetkisizlik kararı üzerine mahkememiz esasına kaydedilen Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

İDDİA, SAVUNMA, DOSYA KAPSAMI:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkil firmanın süt ve süt ürünlerine ilişkin üretim yaptığını, ihraç edeceği malları üretim aşamasında kullanılmak üzere davalı firmadan süz tozu tedarik edilerek satın aldığını, satın alınan malların üretici firması ----------Ş.'ye ait olup davalı firmadan satın alınan mallara ilişkin faturalar bulunmakta olup ---------- İl Müdürlüğü tarafından yapılan rutin denetimde davalı firmadan alınan süt tozu ürünlerindeki etiket bilgilerinde tebliğ şartlarına göre eksiklikler bulunması nedeniyle bu malların üretiminde kullanılamayacağı bildirilerek el konulduğunu,

ürünlerin --------- İl Müdürlüğünün --------- süt ---------- seri 13/08/2020 tarihli tutanağı ile davacı şirket yetkilisi -------- yediemin olarak bırakıldığını, davalı şirket ile iletişime geçilerek ---------- İl Müdürlüğü denetimi sonrası bu ürünleri teslim almaları talep edilmiş ise de, hiçbir işlem yapılmadığını, müvekkil şirketin davalı firmadan satın almış olduğu mallara ilişkin davalı şirkete iki adet ---------- Şubesinin 14/09/2020 tarihli 37,800 TL bedelli, -------- Şubesinin 01/10/2020 tarihli 37,800,00 TL bedelli çeklerini keserek teslim ettiğini,

ancak mallardaki etiket bilgisinin eksik olması nedeniyle --------- İl Müdürlüğünce el konulmuş çeklerin bedelsiz kaldığını, müvekkili davacı şirketin iş bu çeklere ilişkin herhangi bir borcu bulunmadığını, dava konusu çeklerin icra kanalı ile ödendiğini, davanın istirdat davasına dönüştüğü bu nedenle ödenen çek bedellerinin istirdatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın yetkisiz ve görevsiz mahkemede açıldığını bu bedenle davanın reddinin gerektiğini huzurdaki davada ispat yükünün davacıda olduğunu, davacının fatura içeriğine itiraz etmediğini belirterek, açılan davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE :Dava; hukuki niteliği itibariyle davacı tarafından ticari satım nedeniyle davalıya verilen ve davacı tarafından ödemesi yapılan iki adet çek bedelinin istirdatı talebine ilişkindir.Uyuşmazlık; taraflar arasındaki ticari satımdan kaynaklı davalıdan satın alınan süt ürünlerine ---------- İl Tarım Müdürlüğü tarafından el konulması nedeniyle bu ürünlere karşılık davacı tarafından davalıya verilen her biri 37.800,00 TL bedelli iki adet çekin bedelsiz kalmış olması nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti, ödenen çek bedellerinin davalıdan istirdatı talebine ilişkindir.Dilekçeler aşaması tamamlanmakla,

mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip, deliller toplanmış, davacı şirketin defterleri talimat yoluyla bilirkişiye incelettirilmiş, talimat raporu döndükten sonra bilirkişi heyetinden rapor aldırılmak suretiyle sonuca gidilmiştir. -------- İcra Dairesinin ---------- Esas sayılı dosyası UYAP üzerinden celp edilmiş, yapılan incelemede;

dava dışı ---------- tarafından davacı ve davalı hakkında değişik iş kararına istinaden 14/09/2020 tarihli 37.800,00 TL bedelli çek hakkında takip başlatıldığı, dosya borcunun davacı tarafından 05.10.2020 tarihinde 51.760,23 TL ödenmek suretiyle infazen kapatıldığı anlaşılmıştır.Davacı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde talimat mahkemesi aracılığıyla inceleme yaptırılmış olup. 05.05.2023 Tarihli Mali Müşavir bilirkişisinin raporunda özetle.

Davacı ile davalı arasında 2019 yılında 2 adet fatura karşılığı yapılan ticari alım ve satımdan kaynaklı hesap hareketleri ve bunlara bağlı çeklerin giriş ve ödeme kayıtlarının davacının yasal defterlerinde zamanında ve tam olarak kayıt altına alındığı, dava konusu olan -------- ve --------- nolu çeklerin kayıtlara göre 26.06.2020 tarihli ----------- nolu faturaya ait olduğu, davalının 2020 yılında kesmiş olduğu 1 adet fatura ve davacının davalıya kesmiş olduğu -------- ve ---------- nolu çeklerin tahakkuk ve ödeme kayıtlarının davacının yasal defterlerinde yer aldığı,

dava konusu 26.06.2020 /--------- nolu, süt tozu açıklamalı faturada süt tozu miktarının 5.000 kg olduğu, 13.08.2020 tarihli ---------- İl Tarım Müdürlüğünün etiket bilgilerindeki uyumsuzluk nedeni ile yediemine bıraktığı süt tozlarının miktarının 152 adet x 25 kg = 3.800 kg olduğu, stok hareket raporunda 2019 yılından 2020 yılına devir olan 5.400 kg süt tozu mevcut olduğu, 2020 yılı ilk süt tozu alışının dava konusu fatura ile yapıldığı ve bu alışla birlikte süt tozunun toplam 10.400 kg olduğu,

2019 yılındaki alışların tamamının davalı firmadan yapılmış olduğu tespit ve rapor edilmiştir.Davalı şirketin ticari defter ve kayıtları ile uyuşmazlık konusuyla ilgili mali müşavir, gıda mühendisi ve sözleşme hesap uzmanından alınan 27.11.2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davalı şirkete ait 2019-2020 yılı ticari defterlerin noter açılış onamalarının ve yasa gereği yapılması zorunlu yevmiye defter noter kapanış onamasının usul ve yasaya uygun olarak yasal sürelerinde yaptırılmış oldukları, davalı şirketin ticari defter kayıtlarının 2019-2020 yılı sonu itibarıyla 98.930,00 TL davacı şirketten alacağı olduğu 2021 yılına devir edildiği, 30.09.2020 tarihi itibariyle 98.930,00 TL davalı şirket alacak bakiyesi ile kapandığı, dava konusu 37.800,00 TL çeklerden 14.09.2020 vadeli çekin tahsil edildiği tespit edildiği, diğer çekin tahsilatının 98.930,00 TL içinde girildiği,

31.12.2020 tarihi itibariyle cari hesap bakiyesinin sıfır olduğu, davalının dava dosyasına ibraz ettiği tahsilat dekontlarından iki adet çekin tahsil edildiği, yapılan teknik incelemede;--------- ili -------- İlçesinde faaliyet gösteren davacının ----------Şti. unvanlı süt işleme tesisine ----------- İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce yapılan resmi kontrolde; üreticisi -------- ili --------- İlçesinde faaliyet gösteren --------Ş. olan, ----------- üretiminde yardımcı madde olarak kullanılan “----------” markalı süt tozu ürünlerinin, etiket bilgilerinden kaynaklı uygunsuzluk nedeni ile yediemine alındığı,

dava konusu ürünün satıcı firmasının davalı ----------- Şti. olduğunun görüldüğü, ------------ İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nce 16.12.2020 tarihinde --------- Şti. işletmesindeki “--------” markalı, yediemine alınan süt tozu ürününün mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verildiği, mülkiyeti kamuya geçirilen ürünlerin --------- Şti. tarafından ----------- üretiminde kullanılmadığının tespit edildiği, somut olay bakımından satın alınan ürünün ayıplı olduğu, ürünlerin 200 çuval olmak üzere 5.000 Kg olduğu, bunun 152 çuval ve 3.800 kg miktarlı kısmına el konulduğu, kalan miktara yönelik kullanımın engellenmediği,

ayıbın ürünün niteliğine ilişkin olmaması, ürünlerin onaysız firmalar tarafından üretilmesine ilişkin olduğu ve buna bağlı olarak etiketleme şartlarını taşımaması ve özellikle gıda üretiminde kullanılmasının sakıncalı olmasından kaynaklandığı, 26.06.2020 tarihli fatura ile aynı tarihli irsaliyeye istinaden satın alınan ve kamu tarafından el konulan ürün miktarına yönelik hesaplama yapıldığında, fatura miktarı ürünün 5000 kg, fatura alacağının 75.600 TL, alınan çek miktarının 75.600 TL (37.800 TL X 2 adet) olduğu, kg birim fiyatının 75.600 / 5000 = 15,12 TL olduğu,

el konulan ürün miktarının 3.800 kg olmasına göre el konulan ürüne düşen bedelin 3.800 X 15,12, TL = 57.456 TL olduğu ve bu miktarın istirdadının istenmesi mümkün olduğu, 14.09.2020 keşide tarihli 37.800 TL bedelli çek için--------- İcra Müdürlüğünün ---------- Esas sayılı dosyasına 05.10.2020 tarihinde 51.760,23 TL, 02.10.202 tarihli ve 37.800 TL bedelli çeke yönelik olarak 02.10.2020 tarihinde ------------ hesabına aynı miktarda ödeme yapıldığı, İcra takibi yoluyla tahsil çek için yapılan ödemenin 51.760,23 X 0,76 = 39.337,77 TL, doğrudan ödenen çek sebebiyle yapılan ödemenin 37.800 X 0,76 = 28.728,00 TL.

39.337,77 TL + 28,728,00 TL = 68.105,77 TL'nin istirdadının talep edilebileceği tespit ve rapor edilmiştir.Davalı vekilinin rapora itirazları Mahkememizce kabul edilerek bilirkişi heyetinden ek rapor aldırılmıştır.08.03.2024 Tarihli bilirkişi heyetinin ek raporunda özetle.

Kök raporda varılan sonuçlara dair farklı sonuca ulaşılmasını gerektiren bir hususun dosyaya sunulmadığı, talimat yoluyla davacı şirket defterlerinde yapılan inceleme sonucu alınan talimat raporu ile kök raporuda varılan hususlara yönelik bir çelişki bulunmadığı, kamu denetimi sırasında, son bir yıldır davacı tarafından davalı dışında başka bir kişiden alınan süt tozu bulunmadığı tespit ve rapor edilmiştir.Mahkememizce yapılan değerlendirmede.

Taraflara ait ticari defterlerin usulüne uygun şekilde tutuldukları ve HMK'nın 222. maddesi uyarınca sahipleri lehine delil niteliğine haiz oldukları, yapılan mali inceleme sonucu davacı şirketin davalı şirketten dava konusu iki adet çek karşılığı 5.000 kg süt tozu ürünü satın aldığı, davalı taraftan satın alınan bu ürünlerin denetimi sırasında ürünlerin etiketlerinin uygunsuzluğu nedeniyle ---------- İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün 16.12.2020 tarih, STT:05.2021/Parti no:---------- adet toplam 3.800 kg ürüne el konularak mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verildiği,

söz konusu ürünlerin gizli ayıplı olması nedeniyle davacı tarafından kullanılamadığı ve sorumluluğun davalı tarafta olduğu, bu haliyle söz konusu ürünlere yönelik verilen çeklerin kısmen bedelsiz kalığı anlaşılmıştır.

Ancak davacı tarafça ayıplı ürünler karşılığı verilen çekler nedeniyle icra dosyasına yapılan ödeme ile 02.10.2020 tarihinde ----------- hesabına yapılan ödemenin 51.760,23 x 0,76 = 39.337,77 TL (icra dosyasına), 37.800 x 0,76 = 28.728,00 TL (doğrudan ödenen çek) 39.337,77 TL + 28,728,00 TL = 68.105,77 TL'lik kısmının istirdadına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.