İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/885 K.2024/614

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. "Müvekkil şirket maden işletme ve toprak düzenleyici üretim pazarlama ve peyzaj mimarı işi ile iştigal etmekte olup Ticaret Sicil Gazetesi ektedir. Müvekkil şirket ... İnşaat Turizm Prodüksiyon San.Tic.Ltd.Şti.-... Mah.... Sok.N:... Bakırköy/İstanbul ünvanlı şirketin Milas/Muğla'da bulunan arazisinin peyzaj işlerini yapmak konusunda anlaşmış bulunmaktadır.Müvekkil peyzaj düzenleme işini yapar iken de müşterisinin önerdiği davalı...

İnş.San.Tic.A.Ş ünvanlı şirketten peyzaj düzenleme hizmeti almak üzere anlaşmış ve davalı şirkete 12.09.2022 tarih ve 500.000,00 TL.bedelli hizmet faturası düzenlemiş ve bu faturaya karşılık Türkiye... Bankası A.Ş Alsancak/İzmir Şubesi'nin... no,31.10.2022 tarih ve 500.000,00 TL.bedelli çekini keşide etmiştir.Ayrıca aynı davalı şirkete henüz faturası düzenlenmeyen Türkiye ... Bankası A.Ş Alsancak/İzmir Şubesi'nin ... No ve 30.11.2022 tarihli çekini keşide etmiştir.

Ancak müvekkil şirket davalı şirketten bu hizmeti alamadan şirketin tek ortağı olan... isimli kişinin İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın tarafımızdan numarası bilinmeyen dosyası ile dolandırıcılık suçundan başka kişiler ile birlikte gözaltına alındığını ve tutukluluk halinin devam ettiğini öğrenmiş bulunmaktadır.Söz konusu olay ile ilgili gazete haberi dilekçemiz ekindedir.Müvekkil şirketin peyzaj işini yapmak üzere anlaştığı... İnşaat Tur.Prodüksiyon San.Tic.Ltd.Şti.

İle hizmet almak için anlaştığı davalı ...Energy İnş.San.Tic.A.Ş ünvanlı şirketlerin Ticaret Sicil adreslerinin de aynı olduğunu tespit etmiş bulunmaktadır.Her iki firmanın Ticaret Sicil Gazete nüshaları dilekçemiz ekindedir.

Müvekkil şirket peyzaj hizmeti almak için anlaştığı davalı firma adına iki adet çek düzenlemiş ancak bu hizmetleri alamamış ve şirket ortağının İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı dosyası ile ilgili soruşturması tamamlanana kadar da bu hizmeti alma ihtimali bulunmamaktadır.Müvekkil şirketin hizmet alamadan düzenlemiş olduğu çeklerin tahsil edilme ihtimali bulunduğundan öncelikle her iki çek için ödeme yasağı konulması ve daha sonra çeklerin iptali için işbu davanın açılması zarureti hasıl olmuştur.Tarafımızdan İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'nın soruşturma dosya numarası bilinmediğinden Sayın Mahkeme tarafından bu dosya ile ilgili yukarıda

belirttiğimiz ve davalı şirket sahibi olan ... isimli kişi ile ilgili bilginin müzekkere ile sorulmasını da talep etmekteyiz. Müvekkil şirket tarafından davalı şirket adına düzenlenen ve hizmeti alınmayan ve İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı soruşturması tamamlanan kadar da hizmet alma ihtimali bulunmayan peyzaj düzenlemesi işleri ile ilgili olarak düzenlenen Türkiye ... Bankası A.Ş,Alsancak Şubesi,... no,31.10.2022 tarih ve...

No ve 30.11.2022 tarihli iki adet çek üzerine dava kesinleşene kadar ödeme yasağı konulmasına ve daha sonra yapılacak yargılama ile sabit olacağı üzere bu çeklerin iptaline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim." şeklinde talep ve dava etmiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun tebligata rağmen davaya cevap verilmediği görülmüştür.

Dava, çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı vekili eser sözleşmesi / peyzaj işi nedeniyle taraflar arasında anlaşmanın sağlandığını davalıya işe karşılık çekler verildiğini ancak eserin ifa edilmediğini bu nedenle bedelsiz kalan çekler yönünden menfi tespit talep etmektedir.

Davaya konu çekler incelendiğinde, davacı tarafından davalı adına keşide edildiği, bedellerinin ayrı ayrı 500.000,00 TL olduğu, davalı/lehtarın cirosu sonucu yetkili hamiller tarafından çekin ibraz edildiği ancak karşılığı bulunmadığından karşılıksızdır kaşesinin arkasına işlendiği görülmüştür.

Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, alacağın dayanağını teşkil eden kambiyo senedinin hukuksal niteliğini irdelemekte yarar vardır. Bütün mücerret alacaklarda olduğu gibi kambiyo senedi alacağı da kural olarak, uygun bir asıl borç ilişkisine dayanır.

Bir kambiyo senedi düzenleyip veren ve bu senedi alan herkes, bütün hukuki işlemlerin yapılmasına temel teşkil eden bir ‘gayeye’ ulaşmak istemektedir. İşte bu gaye, bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından hukuki sebebi teşkil eder. Kambiyo senedi düzenlenmesi dolayısıyla ortaya çıkan bu ilişki "kambiyo ilişkisi" olarak anılmaktadır. Kambiyo senedi vermek suretiyle borç altına giren borçlu "kambiyo taahhüdü"nde bulunmuş olur.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 72.maddesi gereğince, borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında, borçlu olmadığını ispat için menfî tespit davası açabilir.

Kural olarak, bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran/iddia eden taraf, o vakıayı ispat etmeye mecburdur (4721 s.TMK m.6).

İspat yüküne ilişkin bu genel kural menfi tespit davaları için de geçerlidir. Yani, menfi tespit davalarında da, tarafların sıfatları değişik olmakla beraber, ispat yükü bakımından bir değişiklik olmayıp, bu genel kural uygulanır. Bu davalarda da bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran (iddia eden) taraf, o vakıayı ispat etmelidir.

Menfi tespit davasında borçlu ya borçlanma iradesinin bulunmadığını ya da borçlanma iradesi bulunmakla birlikte daha sonra ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürebilir.

Borçlu, borcun varlığını inkar ediyorsa, bu durumlarda ispat yükü davalı durumunda olmasına karşın alacaklıya düşer. Borçlu varlığını kabul ettiği borcun ödeme gibi bir nedenle düştüğünü ileri sürüyorsa, bu durumda doğal olarak ispat yükü kendisine düşecektir.

Görülmektedir ki, menfi tespit davasında kural olarak, hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır ve alacaklı hukuki ilişkinin (borcun) varlığını kanıtlamak durumundadır. Borçlu bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmiş, ancak bu hukuki ilişkinin senette görülenden farklı bir ilişki olduğunu ileri sürmüşse bu kez, hukuki ilişkinin kendisinin ileri sürdüğü ilişki olduğunu ispat külfeti davacı borçluya düşmektedir. Zira davacı borçlu senedin bir hukuki ilişkiye dayanmadığını değil, başka bir hukuki ilişkiye dayandığını ileri sürmekte; temelde bir hukuki ilişkinin varlığını kabul etmektedir.

Aynı ilkeler, HGK’nun 17.12.2003 gün ve 2003/19-781 E., 2003/768 K. sayılı ilamında da benimsenmiştir ( HGK 2013/19-1155 E., 2014/660K.).

Tüm bu nedenler ile çek, bağımsız borç ikrarını içeren bir senettir. Bu sebeple bir illete bağlı olması gerekmez ve kural olarak ispat yükü çekin bedelsiz olduğunu savlayan tarafa aittir. Davacı taraf çeklerin eser sözleşmesine karşılık olarak düzenlendiğini ancak hizmet yerine getirilmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığını iddia ettiğinden alt ilişkinin ispatı için yazılı delillerini sunması gerekecektir.

Dava dosyasında taraflar arasında imzalanmış yazılı bir sözleşme bulunmadığı gibi davacı tarafın delil olarak dayandığı soruşturma dosyasında dava konusu çeklerin bulunmadığı müştekinin de davacı olmadığı görüldüğünden iş bu soruşturma dosyasında düzenlenen iddianame sonucu yapılan kovuşturma dosyasının eldeki uyuşmazlık için bir katkı sağlamayacağı anlaşıldığından kovuşturma dosyası bekletici mesele yapılmadan yemin deliline de dava dilekçesi ile dayanılmadığından ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır