İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/821 K.2025/143

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İSTEMİNİN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin "..." isimli işletmenin sahibi olduğunu, işletmesinin merkezinin Narlıdere'de ve bir şubesi/üretim yerinin de Balıklıova'da olduğunu, davalının ise yemek/tabldot üretimi yapmakta ve anlaşmalı olduğu işyerlerine, personel yemeği olmak üzere yemek tedarik etmekte olduğunu, davalı bu hizmeti yaparken gereksinim duyduğu ekmek, simit, poğaça vs. gibi unlu mamulleri müvekkilden alarak kendi yemek tedarik işinin bir unsuru olarak kendi müşterisine sunduğunu, davalının şu anda yemek hizmeti verdiği müşterisi Balıklıova'da, bir sitenin tamamını yapmak üzere inşaat faaliyeti yürütmekte olan ... isimli bir şirket olduğunu,

bu şantiye alanının bulunduğu yerde unlu mamul hizmeti verebilecek kapasitede iş yapan başka bir işyeri olmadığını, şantiyeye yakın olmayan, uzak sayılabilecek mesafede birkaç küçük fırın bulunduğunu, ancak bunların üretim kapasitelerinin de bu mamulleri taşıma kapasitelerinin de site şantiyesinin ihtiyacını gidermek için yeterli olmadığını, bu durumda müvekkilinin, davalıya, ihtiyaç duyduğu ekmek vs. gibi unlu mamulleri tedarik etmekte ve teslim etmekte olduğunu, müvekkilinin bu satışlarının karşılığını alamadığı için davalıya karşı icra takibine giriştiğini ve davalının itirazı üzerine işbu davayı açmak zorunda kaldığını,

davalının itirazının haksız ve kötü niyetli olduğunu, davalının borcunu ödemediğini beyanla davanın kabulü ile davalının itirazının iptaline, takibin devamına, davalının %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkumiyetine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMASININ ÖZETİ

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Taraflar arasında akdi bir ilişkinin bulunduğunu ispat külfetinin faturayı düzenleyen alacaklı tarafa düştüğünü, alacaklının düzenlediği faturadaki malların yada hizmetin karşı tarafa teslim edildiğini HMK 200. maddesinde belirtilen deliller ile ispat etmesi gerektiğini, faturanın tek başına taraflar arasında ki akdi ilişkinin belgesi sayılamayacağını, davacı tarafından hukuka aykırı faturalandırma ve ticari usulsüzlükler yapıldığını, davaya dayanak sunulan faturaların, gerçek ticari işlemleri yansıtmadığını ve davacının ticari teamüllere aykırı bir şekilde hareket ederek müvekkilini zarara uğratmayı amaçladığını açıkça ortaya koyduğunu,

İrsaliyesiz faturaların, bu hususu somut bir şekilde kanıtladığını, davacı tarafından düzenlenen faturalarda, ürün birim fiyatlarının farklılık gösterdiğinin tespit edildiğini, bazı faturalarda birim fiyatlar daha yüksek gösterilmişken, bazı faturalarda ise daha düşük olarak belirtildiğini, keyfi fiyatlandırmanın, Türk Ticaret Kanunu'nun 20. maddesinde düzenlenen "dürüstlük" ve "basiretli tacir" ilkelerine açıkça aykırı olduğunu, ayrıca davacı tarafça teslim edilmeyen mallara ilişkin hukuka aykırı faturalandırma yapıldığını, dava ve takip tarihi itibariyle müvekkilinin davacıya herhangi bir borcu bulunmadığını,

davacının vergi usul kanunu’na ve türk ceza kanununa aykırı eylemleri nedeniyle suç duyurusunda bulunulmasını talep ettiklerini beyanla haksız ve kötü niyetli açılan davanın esastan reddine, davacının Vergi Usul Kanunu'na aykırı eylemleri------- nedeniyle Vergi Dairesi'ne suç duyurusunda bulunulmasına, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

DELİLLER

1-İzmir .... İcra Müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası

Uyap sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınan dosyanın incelemesinde; alacaklının dosyamız davacısı ..., borçlunun dosyamız davalısı ...Ve Tic. Ltd. Şti. olduğu, 5 adet fatura alacağına dayalı 20/09/2024 tarihinde başlatılan takipte toplam 145.957,33-TL asıl alacağın tahsilinin talep edildiği, ödeme emrinin borçluya tebliğ edildiği, borçlu vekilinin 27/09/2024 tarihli dilekçesi ile takibe konu ödeme emrinde alacaklı tarafa herhangi bir borç bulunmadığından takibe konu borca, işlemiş faiz ve işletilecek faiz ve tüm ferilerine itiraz edildiği, itiraz üzerine İcra Müdürlüğünün 30/09/2024 tarihli kararı ile itiraz süresinde ise borçlunun itirazı nedeni ile itiraz miktarı kadarınca takibin durdurulmasına, itiraz süresinde değilse devamına, karar verildiği anlaşılmıştır.

2-İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtları

Davalı şirketin en son sicil kaydı ile şirketin tescil tarihinden itibaren ortak ve yetkililerine ilişkin kayıt ve belgeler İzmir Ticaret Sicil Müdürlüğünden celp edilerek dosyamız arasına alınmış, şirketin yetkili ve tek ortağının ... olduğunun bildirildiği, gelen yazı cevabına göre davacının tacir kaydının bulunmadığı anlaşılmıştır.

3-Vergi Dairesi Kayıtları

i)Mahkememizce Hasan Tahsin Vergi Dairesine müzekkere yazılarak; davalı şirketin 2024 yılına ait BA formları celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.

ii)Mahkememizce, Balçova Vergi Dairesine müzekkere yazılarak; davacının hangi usulde defter tutmakla yükümlü olduğu ve yıllık gayri safi gelirinin araştırılarak bildirilmesi istenilmiş, müzekkereye verilen 29/11/2024 tarihli cevabi yazıda; davacı ...' in 01.11.2023 tarihi itibariyle ...-İZMİR adresinde Belirli Bir Mala Tahsis Edilmiş Mağazalarda (Büfeler Dahil) Ekmek, Pasta Ve Unlu Mamullerin Perakende Ticareti (Ekmek, Bisküvi, Pasta, Çörek, Dondurma Külahı Vb.) faaliyeti ile gerçek usulde ticari kazanç mükellefiyeti tesis ettirdiği, işletme hesabına tabii olduğu, 2023 yılı gayri safi gelirinin 315.943,11 TL olduğunun görüldüğü, mükellefin işletme hesabı esasına göre defter tuttuğundan BA/BS bildirimi verme yükümlülüğünün bulunmadığının bildirildiği anlaşılmıştır.

4-Esnaf ve Sanatkarlar Odası kaydı

Davacının dava açıldığı tarih ve öncesinde esnaf kaydının olup olmadığının bildirilmesi için Esnaf ve Sanatkarlar odasına müzekkere yazılmış, gelen 27/11/2024 tarihli yazı cevabında, davacının oda kayıt tarihinin 06.11.2023 olduğu, halen fırıncılık meslek grubunda faaliyetinin devam ettiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.

DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

Dava, İzmir .... İcra Müdürlüğünün ... Esas dosyasında davacı tarafından başlatılan takibe davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında davalıya yapılan unlu mamüller satışı nedeniyle tanzim edilen faturalara ilişkin davalıdan alacaklı olduğundan bahisle fatura alacağına dayalı takip başlatmıştır.

6100 sayılı HMK'nın 114. maddesinde dava şartları tek tek sayılmış olup dava şartı, davanın esası hakkında inceleme yapılabilmesi ve karar verilebilmesi için varlığı veya yokluğu mutlaka gerekli olan şartlardır. Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını re'sen belirleyecektir. HMK'nın 1. maddesinde. "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." hükmü yer almaktadır.

HMK'nın 114/1.c maddesi uyarınca "Mahkemenin görevli olması" dava şartlarından olup, HMK'nın 138 maddesi dikkate alınarak dava şartlarının öncelikle karara bağlanması gerekmektedir. Yine HMK'nın 115. maddesinde "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler.

Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir..." düzenlemesi yer almaktadır.

Tacir'in tanımının yapıldığı 6102 sayılı TTK md.12'ye göre, "(1) Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. (2) Bir ticari işletmeyi kurup açtığını, sirküler, gazete, radyo, televizyon ve diğer ilan araçlarıyla halka bildirmiş veya işletmesini ticaret siciline tescil ettirerek durumu ilan etmiş olan kimse, fiilen işletmeye başlamamış olsa bile tacir sayılır. (3) Bir ticari işletme açmış gibi, ister kendi adına, ister adi bir şirket veya her ne suretle olursa olsun hukuken var sayılmayan diğer bir şirket adına ortak sıfatıyla işlemlerde bulunan kimse, iyiniyetli üçüncü kişilere karşı tacir gibi sorumlu olur."

Esnaf'ın tanımının yapıldığı TTK m.15'e göre, "(1) İster gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır. Ancak, tacirlere özgü 20 ve 53 üncü maddeler ile Türk Medenî Kanununun 950 nci maddesinin ikinci fıkrası hükmü bunlara da uygulanır."

5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanun'unun 3/1-a maddesinde, ''Esnaf ve sanatkâr: İster gezici ister sabit bir mekânda bulunsun, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunan meslek ve sanat sahibi kimseleri'' olarak ifade edilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 11/2 hükmü ''Ticari işletme ile esnaf işletmesi arasındaki sınır, Bakanlar Kurulunca çıkarılacak kararnamede gösterilir.'' şeklindedir.

21/07/2007 tarih 26589 sayılı R.G nin 2007/12362 sayılı Esnaf ve Sanatkar ile Tacir ve Sanayicinin ayrımına ilişkin Bakanlar Kurulu kararı :

'' a) Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunun tespit edeceği ve Resmî Gazete’de yayımlanacak esnaf ve sanatkâr meslek kollarına dahil olup, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan, basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunanlardan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını, (2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmayanların esnaf ve sanatkâr sayılmaları ile esnaf ve sanatkâr siciline ve dolayısıyla esnaf ve sanatkarlar odalarına kaydedilmeleri,

Ancak, esnaf ve sanatkâr siciline kayıtlı iken, daha sonraki yıllarda yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı, esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerini aşanların kendileri istemedikçe ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayıt için zorlanmaması, yıllık alış veya satış tutarları ya da gayri safi iş hasılatı esnaf ve sanatkâr sayılma hadlerinin altı katını aşanların ise kayıtlarının, esnaf ve sanatkâr sicili marifetiyle ticaret siciline aktarılması,

b) 213 sayılı Vergi Usul Kanununa istinaden birinci sınıf tacir sayılan ve bilanço esasına göre defter tutanlar ile işletme hesabına göre defter tutan ve bu Kararın (a) bendinde belirtilenlerin dışında kalanların tacir ve sanayici sayılmaları ile ticaret siciline ve dolayısıyla Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin bünyesindeki odalara kaydedilmeleri, ''şeklindedir.

Mahkememizce davacının tacir araştırması yapılmış olup, davacının ticaret sicili ile ticaret odasında kaydının bulunmadığı, vergi dairesi kayıtlarından davacı ...' in işletme hesabı esasına göre defter tuttuğu, ekonomik faaliyetini sermayesi ile birlikte bedeni çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliğini kazandırmayacak miktarda olan basit usulde vergilendirilenler ve işletme hesabına göre deftere tabi olanlar ile vergiden muaf bulunanlardan 213 sayılı Vergi Usul Kanununun (VUK) 177 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) ve (3) numaralı bentlerinde yer alan nakdi limitlerin yarısını,

(2) numaralı bendinde yazılı nakdi limitin tamamını aşmaları halinde -esnaf sayılma sınırını aşacakları- ve tacir sayılacakları, buna karşılık somut davada işletme hesabı defteri tutan davacının incelenen vergi kayıtlarından tespit edileceği üzere VUK md. 177 gereği esnaf sayılma parasal hadlerini aşmadığı ve bu doğrultuda esnaf sayılması gerektiği, buna göre ekonomik faaliyetinin sermayelerinden ziyade bedenî çalışmalarına dayandığı anlaşılmıştır.

Dava TTK'nın 4. maddesinde sayılan hususlardan olmadığı gibi davacı yanın tacir olmaması nedeni ile dava mutlak ya da nispi ticari dava olarak nitelendirilecek davalardan değildir. Uygulanacak hükümler 6098 sayılı Borçlar Kanunu hükümleridir.

Belirtilen nedenlerle mahkememiz görevli olmayıp eldeki davaya bakma görevinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemelerine ait olduğu değerlendirilerek Mahkememizin görevsizliğine karar vermek gerekmiştir.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı