İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/7 K.2019/790

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; müvekkili şirket yetkilileri ile davalı şirket yetkilileri arasında yazılı olarak kurulan ve davalı tarafça üretilen Gaz Beton ve hertürlü yapı malzemelerinin müvekkili şirketçe yeniden satılması amacıyla satın alınmasına ilişkin bir ticari ilişki ve sözleşme olduğunu, bu ticari ilişki kapsamında davalı tarafa, sözleşme gereği ve davalı tarafın talebi üzerine banka teminat mektubu ve satın alınacak ürün bedellerine dair avans mahiyetinde çekler ve banka teminat mektubunun peşinen tevdi edildiğini,

davalı taraftan sonraki tarihlerde alınacak olan ürünlere ilişkin teminat ve avans niteliğinde peşin ödeme olarak ...bank AŞ'ine ait 24.10.2014 tarih ve ...- ... nolu ve müvekkili şirketin davalı şirketten yapacağı mal alımlarından dolayı doğacak borçlarından dolayı 100.000,00 TL bedelli davalı lehine banka teminat mektubunun verildiğini, son olarak 10.10.2018 tarihinde ilgili banka teminat mektubu geçerlilik süresinin 12.10.2019 tarihine kadar uzatıldığını, ...AŞ ... / ...

Şubesine ait ... çek seri nolu keşide yeri ..., lehtarı davalı şirket ve keşidecisi müvekkili şirket olan 05.01.2019 tarihli 100.000,00 Tl bedelli çek, ...bank AŞ ... / ... şubesine ait ... çek seri nolu keşide yeri ..., keşidecisi ... AŞ tarafından müvekkili şirket emrine yazılmış ve müvekkili şirketçe ciro edilmiş 05.01.2019 tarihli 150.000,00 TL bedelli çek, ...bank AŞ ... /... şubesine ait ... çek seri nolu keşide yeri ..., keşidecisi ...

AŞ tarafından müvekkili şirket emrine yazılmış ve müvekkili şirketçe ciro edilmiş 31.01.2019 tarihli 150.000,00 Tl bedelli çeklerin teslim edildiğini, alınacak ürün bedeli için alım tarihi ve miktarı belli olmaksızın, peşinen, ön ödeme / avans niteliğinde 3 adet çek bedeli olan 400.000,00 TL ödeme evrakı, bunların dışında sözleşme gereği davalı tarafça talep edilen 100.000,00 TL bedelli banka teminat mektubunun ayrıca teminat olarak verildiğini, bunların dışında davalı tarafa bugüne dek verilen ve keşide tarihi - ödeme günü gelmemiş ...bank AŞ ... / ... şubesine ait ... çek seri nolu keşide yeri ..., keşidecisi ...

AŞ tarafından müvekkili şirket emrine yazılmış ve müvekkili şirketçe ciro edilmiş 28.02.2019 tarihli 150.000,00 Tl bedelli bir çekin daha bulunduğunu, bugüne dek alınan ürün bedellerine ilişkin davalı tarafça fatura bedellerine karşılık keşide tarihinde ödenerek cari hesabın kapanmış olacağını, müvekkili şirket tarafından alınacak ürün bedellerinin yukarıda belirtilen çeklerle avans niteliğinde ön ödemesinin yapılmış olmasına rağmen davacı tarafça talep edilen ürün ve malzemeleri teslim etmediğini,

defalarca yapılan görüşmelerde yaşanan ekonomik / ...al belirsizlikler nedeniyle yeterli üretim yapılmadığı ilk fırsatta gönderileceğinin beyan edildiğini, ürün sevkiyatı / teslimatı yapılamayacak ise dava konusu çeklerin iade edilmesini isteyen müvekkili şirkete bugüne dek bedelsiz kalmış olan bu çekler ve teminat mektubunun iade edilmediğini, davalı şirketin konkordota talebinde bulunduğu ve hatta geçici süre verildiği bilgilerinin duyulması üzerine, davalı taraftan tekrar çeklerin iadesi veya karşılığı ürünlerin sevkiyatının yapılması istenmiş ise de davalı tarafın artık hiç üretim yapamadığı,

bu nedenle ürün tesliminin mümkün olmadığının anlaşıldığını, söz konusu çekler ve banka teminat mektubunun bedelsiz kaldığını, dava konusu çeklerin davalı şirkete teslim edildiğine dair bir ihtilaf bulunmadığını, dava konusu çeklerin henüz keşide tarihlerinin gelmediğini icra takibine konulmadığını, davalı tarafça dava konusu çeklerin 3. Kişilere ciro edilip edilmediği, bankalara teminat olarak veya tahsil için verilip verilmediğinin bilinemediğini, bildirerek öncelikle çeklerin bankaya ibraz edilmemesi, banka tarafından karşılıksız şerhinin yazılmaması, icra takibine konulmaması,

devir ve temlikinin önlenmesi bakımından uygun görülecek teminat karşılığında ve 3. Kişileri de kapsayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesini ve ...bank AŞ ye ait 24.10.2014 tarihli 100.000,00 TL bedelli banka teminat mektubu ile dava konusu 3 adet çeklerden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine bedelsiz ve konusuz kalan teminat mektubu ve çeklerin davacıya iadesine, ayrıca dava değerinin %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin hiçbir zaman konkordato talep etmediğini, müvekkilinin İzmir, Kırıkkale ve Çorlu'da faaliyet gösteren üç fabrikasında gazbeton üretimi yapmaya devam ettiğini, davacının davanın açıldığı tarih itibariyle müvekkiline borçlu durumda olduğunu, davacının dava dilekçesinde müvekkilinden bugüne kadar aldığı ürünlere ilişkin düzenlenen fatura bedellerinin 28/02/2019 keşide tarihli ve 150.000,00-TL bedelli çekin tahsil edilmesiyle ödeneceğini, böylece aradaki cari hesabın kapanmış olacağını ifade ettiğini,

eldeki dosyada ise 05/01/2019 keşide tarihli ve 100.000,00-TL bedelli 05/01/2019 tarihli ve 150.000,00-TL bedelli, 31/01/2019 tarihli ve 150.000,00-TL bedelli çek ile 100.000,00-TL bedelli teminat mektubunun iadesinin talep edildiğini, davacının hangi gerekçeyle müvekkiline ait doğmuş borçlarına karşılık olarak en ileri vadeli çeki gösterdiğini, vadesi önce gelen çeklerin ise iadelerini talep ettiğini açıklaması gerektiğini, davanın açıldığı tarih itibariyle çeklerin hiçbirinin henüz vadesinin gelmediğini, çeklerin karşılığının olup olmadığının belli olmadığını,

böylece müvekkilinin bugüne kadar davacı tarafa teslim ettiği ürünlerden kaynaklanan alacağını tahsil edememiş olacağını, bu durumda müvekkilinin alacağını ancak teminat mektubunu bozdurarak alabileceğini, davacı tarafın halihazırda müvekkiline borçlu durumda ikan eldeki dava ile borçlarına karşılık verdiği çeklerin ve teminat mektubunun iadesini talep etmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkiline verdiği siparişlerin iptal edilmediğini, müvekkili ile aralarında imzalanan sözleşmenin feshedilmediğini, davacının siparişleri ve taraflar arasındaki sözleşmenin halen geçerli olmaya devam ettiğini,

buna istinaden müvekkilini sipariş konusu ürünleri üretmeye devam etmekte olduğunu, müvekkilinin konkordato talep ettiği üretimi durduğu ve ürün tesliminin mümkün olmadığı iddialarının da gerçek dışı olduğunu, dava dilekçesinde de açıkça belirtildiği üzere ürünlerin alım tarihi, miktarının belli olmadığını, müvekkilinin ürün teslimi borcunda temerrüde düşmediğini, açılan davanın reddini talep ettiğini bildirmiştir.

Taraf delilleri dosyaya bildirilmiştir. Dava konusu çeklerden ...A.Ş ... Sanayi şubesine ait ... çek seri nolu çekin keşidecisinin davacı şirket, lehtarının davalı şirket ...bank ... şubesinea it ... çek seri nolu 150.000,00 TL bedelli çekin keşidecesinin ... A.Ş, lehtarının ... Ltd.Şti. Olduğu ve ... Ltd. Şti tarafından davalı tarafa ciro edildiği, ...bank ... şubesine ait ... çek seri nolu çekin keşidecesinin ... A.Ş, lehtarının ... Ltd.Şti. Olduğu ve ... Ltd. Şti tarafından davalı tarafa ciro edildiği belirlenmiştir.

Davaya konu çeklerin ödenip ödenmediği hususunda ilgili bankalara yazı yazılmış, dava konusu 31/01/2019 tarihli ...bank ... şubesine ait 150.00000 TL bedelli ... nolu çekin 08/02/2019 ...bank ... şubesine ait ... nolu çekin 08/01/2019 tarihinde ... şubesine ait ... nolu 100.000,00 TL bedelli çekin takas ortamında ibraz edilerek ödendiğinin bildirildiği görülmüştür.

Tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi sonunda dosyaya verilen 05/09/2019 havale tarihli bilirkişi raporunda; tarafların 2018-2019 yılı hesap döneminde davalı tarafın e-defter mükellefi oldukları ve zorunlu defter berat bildiriminin zamanında yapıldığını, davacı tarafın ise zorunlu noter açılış ve kapanış tasdiklerinin zamanında yapıldığını, tarafların defter kayıtlarının muhasebe fişleri ve ekli müsbit evrakın fatura ve irsaliyelerininV.U.K hükümlerine uygun şekilde tanzim edildiğinin tespit edildiğini,

davalı tarafından keşide edilen tüm faturaların kendi ticari defterlerine usulüne uygun şekilde kayıtlı olduğu, ve davacı tarafından yapılan tüm ödemelerin davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, davacı tarafından takip konusu yapılan 3 adet çek ile teminat mektubunun davalı kayıtlarında işli olduğu, ve bu çeklerin ödemelerinin dava tarihinden sonra yapıldığını, davaya konu edilen 3 adet çek ile teminat mektubunun davalı tarafa 12/07/2018 tarihinde teslim edildiği,

davalının teslim aldığı bu çekleri tek düzen muhasebe ilkelerine uygun olarak ticari defterlerine kayıt ettiği, taraf ticari defter kayıtlarına göre davalının dava tarihi itibariyle davacı tarafa 401.209,01 TL borç kaydının bulunduğunu, taraflar arasındaki ticaretin dava tarihinden sonra da devam ettiği, ve son muhasebe kaydının 01/02/2019 tarihinde gerçekleştiği, ve davacının davalıda 328.065,96 TL alacaklı olduğunun tespit edildiğini, davalı kayıtlarında 0,64 kuruş TL farkla bu defa davalının davacı tarafa 328.066,64 TL borçlu olduğunu,

taraf ticari defterlerini birbirini destekler nitelikte borç/alacak bakiyesinin uyumlu olduğunu bildirmiştir.

Davacı vekili 18/04/2019 tarihli duruşmadaki beyanında dava tarihinden sonra davalı şirketle yapılan uzlaşma görüşmelerinde dava konusu 100.000,00 TL bedelli banka teminat mektubunun taraflarına iade edildiğini, davalı tarafça yaklaşık 80.000,00 TL lik bir miktar malın müvekkili şirkete gönderildiğini, çeklerin tamamının üçüncü kişilerin ibraz etmeleri nedeniyle ödendiğini, 328.065,96 TL lik bölüm yönünden davanın istirdata dönüştüğünü bildirmiştir.

Dosyaya toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu, taraf beyanları ve tüm dosya kapsamının değerlendirilmesinde ise, davacı tarafça taraflar arasında ki ticari ilişki ve sözleşmeye göre davalı tarafa 100.000,00 TL bedelli ...bank A.Ş ye ait banka teminat mektubu mektubu ile dava konusu edilen .... sanayi şubesine ait ... çek seri nolu keşidecisi davacı, lehtarı davalı şirket olan 05/01/2019 tarihli 100.000,00 TL bedelli, ...bank A,Ş ...

Şubesine ait ... çek seri nolu keşidecisi ... A.Ş olan ve davacı şirket adına yazılmış ve davacı şirket tarafından ciro edilen 05/01/2019 tarihli 150.000,00 TL bedelli , ...bank A,Ş ... Şubesine ait ... çek seri nolu keşidecisi ...

A.Ş olan ve davacı şirket adına yazılmış ve davacı şirket tarafından ciro edilen 31/01/2019 tarihli 150.000,00 TL bedelli cekin avans, teminat mektubunun teminat olarak davalı tarafa verildiği, davalı tarafından ürün ve malzemelerin teslim edilmediği ve çekler ile teminat mektubunun iade edilmediğinden bahisle çekler nedeniyle davacı tarafın davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine ve teminat mektubunun iadesine yönelik iş bu davanın açıldığı;

bilirkişi raporuyla dava konusu çeklerin ve teminat mektubunun 12/07/2018 tarihinde davacı tarafça davalı tarafa teslim edildiği ve davalının kayıtlarında mevcut olduğu , taraflar arasındaki ticari ilişki içinde davacı tarafça davalı tarafa dava konusu edilmeyen çekler de verildiği, tarafların ticari defterlerindeki borç/alacak bakiyesinin uyumlu olduğu, dava tarihi itibariyle davalının 401.209,01 TL borç kaydının bulunduğu, dava tarihinden sonra davalının teslim ettiği bir bölüm ürün bedelinin mahsubundan sonra 328.065,96 TL davacı alacağının bulunduğunun belirlendiği,

dava konusu edilen çek bedellerinin toplam 400.000,00 TL olduğu bu nedenle bilirkişi raporunda bildirilen 1.209,01 TL fazla miktarın mahsubunun gerektiği, çeklerin takas ortamında ibraz edilerek 3.kişilere ödendiği ödenen bölümler yönünden sebepsiz zenginleşme hükümleri kapsamında davanın istirdata dönüştüğü sonucuna ulaşılarak dava konusu edilen çeklerin 326.856,95 T.L.si yönünden davanın kısmen kabulüne,davalı tarafça davacıya iade edilen teminat mektubu ve davalı tarafça teslim edilip davacı yanca teslim alınan mal bedelleri yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin aşağıdaki karar verilmiştir.

Başkan ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Üye ... e-imzalı Katip ... e-imzalı