İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/3 K.2023/123

Davacı vekili tarafından 13/01/2021 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı iddiasının özeti: Müvekkili şirketin 1997 tarihinden bu yana yapıştırıcı alanında faaliyet gösterdiğini, bilinen ve saygın bir firma olduğunu, TPMK müracaatı ile ... ibareli kapak ve şişe tasarımı, 19/04/2013 tarihi itibariyle ... tescil numarasıyla ... sınıfı 09-01 sınıfında tescil edildiğini, davalı tarafından piyasaya sürelen ... ibareli üründe müvekkiline ait ... ibareli ürünün kapak ve tasarımının aynının kullanılması suretiyle müvekkilinin SMK kapsamındaki haklarını ihlal ettiğini, müvekkilinin davalının tecavüzüne son vermesi hususunda Karşıyaka ...Noterliği' nin 04/09/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesini gönderdiğini,

ihtarnamenin 07/09/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, davalının 10/09/2020 tarihini taşıyan mektup göndererek ihtarname içeriğinin kabul edilmediğini bildirdiğini, davalının eylemlerine devam etmekte olduğunu, davalının ... ibareli ürüne uyguladığı tasarımın müvekkili şirkete ait ... ibareli ürün ile birebir aynı olduğunu, bilinçli tüketici nezdinde karıştırma ihtimalinin yüksek olduğunu, müvekkilinin tasarım hakkına tecavüz olduğunu, davalının iltibas yarattığını, söz konusu ürünün pazarlanmasının ve reklam konusu yapılmasının önlenmesi gerektiğini,

davalının müvekkilinin markasından/tasarımından/itibarından/tanınmışlığından haksız yarar elde etmeye çalıştığını, müvekkilinin tescilli hakkına tecavüz ettiğini, davalının tecavüzünün tespitine ve tecavüzün kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, ... ibareli ürünün tanıtım, reklam, satış, pazarlama ve piyasaya sunulmasının durdurulması niteliğinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, internet adreslerine erişinin engellenmesini, Karşıyaka ...

Noterliği' nin 04/09/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi için yapılan 325,30-TL tutarındaki masrafın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkili şirkete ödenmesini, yoksun kılınan kazanç taleplerinin olduğunu, manevi yönden 10.000,00-TL manevi tazminat talepleri bulunduğunu, 1.000,00-TL itibar tazminatı talep ettiklerini belirtmiş, öncelikle ihtiyati tedbir kararı verilmesini, tecavüzün tespitini, durdurulmasını,

bilirkişi incelemesi sonunda belirtilecek miktar kadar ıslah hakkı saklı kalmak kaydıyla 1.000,00-TL yoksun kalınan kazanç ile 10.000,00-TL manevi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 1.000,00-TL itibar tazminatının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, Karşıyaka ...

Noterliği' nin 04/09/2020 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi için yapılan 325,30-TL tutarındaki masrafın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ... ibareli ürünün reklam ve pazarlamasının gerçekleştirilmesi, ve sair fiillerin haksız rekabet oluşturduğunun tespitine ve reklam, dağıtım, satış ve sair fillerin önlenmesine,

haksız rekabet oluşturan fiiller nedeniyle 1.000,00-TL maddi 10.000,00-TL manevi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren en yüksek ticari avans faizi ile birlikte tahsiline giderleri davalı taraftan alınarak hükmün ilke genelinde tirajı en yüksek 5 gazeteden birinde ilanına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davacı vekili, TPMK nezdinde ... sayı ile müvekkili adına tescilli tasarım bulunduğunu, davalı tarafça piyasaya sürülen ... ibareli üründe, müvekkiline ait tasarım tesciline konu ... ibareli ürünün kapak ve şişe tasarımının kullanıldığını, bu şekilde müvekkilinin tasarım tescilinden kaynaklanan haklarının ihlal edildiğini, bu hususta davalı tarafa noter marifetiyle ihtar gönderildiğini iddia ederek, tecavüz ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, durdurulması yanında müvekkili yararına maddi ve manevi tazminat ile itibar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, tasarıma tecavüzün bulunmadığını, itibar tazminatı koşullarının oluşmadığını, davacıya ait tasarım tescilinin koruma kapsamında bulunmadığını, taraflara ait ürünler arasında ayniyet veya iltibas bulunmadığını ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

Dava, tasarım tescilinden kaynaklanan haklara tecavüzün ve haksız rekabetin tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat ile itibar tazminatı istemlerine ilişkindir.

6769 sayılı SMK'nın 81. Maddesinde; tasarım sahibinin izni olmaksızın bu kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı bir ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabii tutmak, tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek ve tasarım hakkını gasp etmek fiilleri,

tasarım hakkına tecavüz oluşturan haller olarak düzenlenmiştir. Kanunun 150. maddesinde.

Sınai Mülkiyet Hakkına tecavüz sayılan fiileri işleyen kişilerin hak sahibinin zararını tazminle yükümlü olduğu, tecavüz vaki olduğunda, hakka konu ürün veya hizmetlerin mütecaviz tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda sınai mülkiyet hakkı itibarı zarara uğrarsa bu nedenle ayrıca tazminat istenebileceği, 151.

Madde de hak sahibinin uğradığı zararın, fiili kayıp ve yoksun kalınan kazancı kapsayacağı, yoksun kalınan kazancın zarar gören hak sahibinin seçimine bağlı olarak, a) Sınai Mülkiyet Hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir, b) Sınai Mülkiyet Hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazanç, c) Sınai Mülkiyet Hakkına tecavüz edenin bu hakkı bir lisans sözleşmesi ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans bedeli, şeklinde seçimlik olarak düzenlenen değerlendirme usullerinden biriyle hesaplanacağı düzenlenmiştir.

Mahkememizce, marka patent vekili ve mali müşavir bilirkişilerden alınan 25/10/2021 tarihli bilirkişi raporunda, davacının tasarım tescilinden kaynaklanan haklara, davalı tarafça tecavüzde bulunulduğu, bu durumun davalı zararına haksız rekabet oluşturacağı, bu husustan kaynaklı davacı zararının 63.616,46 TL olacağı, itibar tazminatı ve manevi tazminat hususlarında takdirin mahkemeye ait olduğu tespitleri yer almıştır.

Mahkememizce, Sınai Mülkiyet uzmanı, sektör uzmanı ve mali müşavirden oluşan yeni bir heyet teşekkül ettirilerek rapor aldırılmıştır.

Dosyada mevcut, 13/04/2023 tarihli heyet raporu ve rapora itirazlar kapsamında aldırılan 04/07/2023 tarihli heyet ek raporlarında ise davalı ürünlerinin satışa sunulduğu, şişe tasarımının davacının tescilli tasarımına iltibaslı bulunduğu, bu itibarla tasarım tescilinden kaynaklanan davacı haklarına tecavüzün vaki olduğu, ancak davalı tarafça tecavüze konu tasarım şişelerinin içindeki ürünün kötü şekilde kullanılıp üretildiğinin dosya kapsamında ileri sürülmediği,

bu sebeple bu durumun itibar tazminatı takdirinde değerlendirilmesi gerektiği, diğer yandan taraflara ait yapıştırıcı ürününün satışa sunulduğu şişe ve kapak tasarımının davalı tarafça ihlal edildiği, ancak şişe ve kapak içindeki ürünün farklı marka ve isimler içeren kutu ambalaj içerisinde satışa sunulduğu,

bu durumun tüketiciler nezdinde herhangi bir karışıklığa sebebiyet vermeyeceği, sadece şişe tasarımına tecavüz bulunması nedeniyle tarafların ürün satışlarının sırf bu nedenden etkilenmeyeceği, yine sırf şişe tasarımının iltibaslı olması halinin davacı zararına TTK 53 ve devamı maddelerinde düzenlenen haksız rekabet haline yol açmayacağı, somut olayda davacının maddi bir zarara uğramayacağı, davacının yoksun kalınan bir karının bulunmadığı hususları tespit edilmiştir.

Mahkememizce yukarıda tafsilatı verilen ve Sınai Mülkiyet Uzmanı Doç. Dr. ..., sektör uzmanı kimya mühendisi ... ve mali müşavir ... tarafından düzenlenen 13/04/2023 tarihli kök ve 04/07/2023 tarihli ek raporlara itibar edilmiştir. Söz konusu raporlar dosya kapsamına, bilimsel ve teknik verilere uygun bulunarak mahkememizce benimsenmiş ve hükme esas alınabilir kabul edilmiştir.

25/10/2021 tarihli bilirkişi raporundaki tasarım tecavüzü tespiti hususu mahkememizce yerinde görülmüş ancak haksız rekabet, maddi tazminat ve itibar tazminatına ilişkin değerlendirmeler mahkememizce yerinde görülmemiştir. Zira somut olayda, davanın tarafları kimyasal yapıştırıcı olarak adlandırılabilecek bir ürünü üretmekte ve satışa sunmaktadırlar.

Bu ürünleri farklı marka ve isimler ile bu marka ve isimleri içeren farklı ambalajlar ve kutular içerisinde satışa sunmaktadırlar. Davada ihtilaflı olan husus ise bu ürünlerin satıldığı ambalaj ve kutunun içindeki şişenin tasarımına ilişkindir. Davacı taraf söz konusu tasarımı tescil ettirmiştir. Davalı taraf ise davacının bu tasarım tesciline konu şişe ve kapağı iltibaslı bir şekilde kullanmıştır.

Dolayısıyla davalı tarafın eylemi davacının tasarım tesciline konu ürün şişe ve kapağını kullanmaktan ibarettir. Bu durum şüphesiz ki davacı tarafın tasarım tescilinden kaynaklanan haklarına tecavüz teşkil etmektedir. Ancak aynı durum davacı aleyhine TTK 53 ve devamı maddelerinde düzenlenen haksız rekabet halini oluşturmamaktadır. Çünkü yukarıda bahsedildiği üzere taraflar arasındaki tek iltibaslı durum ürünlerin içine konulduğu şişe ve kapağın kullanılmasıdır.

Bu ürün, bu şişe ve kapak ile başka bir kutu ve ambalajın içinde ve çok farklı marka ve görseller ile satışa sunulmaktadır. Davacı tarafın, potansiyel müşterilerinin söz konusu ürünü alırken ambalajın içini görme ve kapak ve şişe tasarımından dolayı bu yönde bir tercihte bulunma ve yanılgıya düşerek davalı ürünlerini sırf kapak ve şişe tasarımından dolayı tercih etme gibi bir yönelimde bulunmaları hayatın doğal akışına uygun düşmemektedir.

Başka bir söyleyişle davalının iltibaslı bir şekilde kendi ürününü davacının tasarım tescilli şişe ve kapağı kullanarak farklı bir ambalaj ve marka ile satması davacı ürünlerine etki edebilecek bir husus değildir ve haksız rekabet hallerinden herhangi birine vücut verebilecek vasıfta değildir. Taraflar kendi farklı markaları ve farklı görseller ile ambalajlı ürün satışı yapmaktadırlar.

Bu ambalajların içindeki şişe tasarımı tüketici tercihlerini ilgilendirmeyecek ve değiştirmeyecektir. Bu itibarla somut olayda haksız rekabet şartları oluşmamıştır. Yine bu sebeplerle davacının yoksun kaldığı bir kardan bahsedilebilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. Bu hususa ilişkin bilirkişi raporundaki tespitlere mahkememizce katılınması mümkün olmamıştır.

Mahkememizce benimsenen diğer bilirkişi kök ve ek raporları bu sebeplerle mahkememizce hükme esas alınabilir kabul edilmiştir.

Somut olayda yukarıda tafsilatı verilen ve benimsenen bilirkişi rapor ve ek raporlarında da tespit edildiği üzere, davalı taraf davacı tarafın tescilli kapak ve şişe tasarımına tecavüzde bulunmuş, ancak bu durum haksız rekabet haline yol açmamış ve davacı tarafın yoksun kalınan kara ilişkin zararına da neden olmamıştır. Diğer yandan, somut olayda itibar tazminatı yasal şartları oluşmamıştır.

Zira dosya kapsamında davalı tarafın kötü ve kalitesiz bir ürün ürettiğine ilişkin herhangi bir iddia ve ispata rastlanmamıştır. Davacı tarafın, şişe ve kapak tasarımına iltibaslı şişe ve kapak kullanımı neticesinde, davalı tarafça tecavüzde bulunulması, davalının kötü ve kalitesiz ürün üreterek davacının itibarını eksilttiği ve davacıya bu anlamda zarar verdiği hususunu ispata yeterli bulunmamaktadır.

Yine yukarıda tafsilatı verilen hususlar ve mahkememizce benimsenen kabuller kapsamında davacının manevi bir zararının bulunmadığı, davacı yararına manevi tazminata hükmedilmesine yer ve gerek bulunmadığı hususunda mahkememizde vicdani kanaat oluşmuştur.

Mezkur nedenlerle; davalı eyleminin davacının tasarım tescilinden kaynaklanan haklarına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, ancak bu durumun davacı zararına haksız rekabet oluşturmadığına, davacının tecavüz eylemi nedeniyle yoksun kalınan bir karı bulunmadığına, somut olayda itibar tazminatı şartlarının oluşmadığına, yine davacı yararına manevi tazminata hükmedilmesine yer ve gerek bulunmadığına karar verilmesi gerektiği takdir ve sonucuna ulaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... e-imzalı Hakim ... e-imzalı