Kayseri 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/961 K.2025/846

Mahkememize açılan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan yargılaması sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 09.11.2019 tarihli ve ... referans numaralı satış sözleşmesi ile müvekkilin teslim edeceği 46 adet makinenin karşılığı olan toplam 660.000-USD ve 1997 Model Open End 288 Kafa Dijital Ekran SE9 288 Corolaplı Makinenin ve 4 Takım Rotorun (3 Takım Sıfır Belcora + 1 Takım 2. El) müvekkil şirkete ödeneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşme kapsamında müvekkili şirketin üzerine düşen asli edim yükümlülüğü olan 46 makinenin teslimini gerçekleştirdiğini ve makine parkurunun teslimini yaptığını,

davalı şirketin ise sözleşmede yüklendiği edimleri tam olarak yerine getirmediğini ve müvekkiline teslim edilmesi gereken 1997 Model Open End 288 Kafa Dijital Ekran SE9 288 Corolaplı Makinenin ve 4 Takım Rotorun (3 Takım Sıfır Belcora + 1 Takım 2. El) teslimini gerçekleştirmediğini, yapılan görüşmelere rağmen davalı şirketin müvekkilini oyaladığını, Kayseri 7. Noterliğinin 11.07.2023 tarih ve 17107 yevmiye nolu ihtarnamesiyle makinanın teslimi ve sözleşmede kararlaştırılan edimlerin yerine getirilmesinin istendiğini ancak davalı tarafın ihtarname sonrasında da edimini yerine getirmediğini,

öncelikle teslimi yapılmayan makinelerin aynen ifasına, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00-TL gecikme tazminatının reeskont avans faiziyle birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, aynen ifanın mümkün olmaması halinde terditli talebi talep olarak edimin gerçekleştirilmemesi nedeniyle müvekkili şirketin uğramış olduğu zarar olarak şimdilik 100,00-TL'nin temerrüt tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderlerinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili dosyaya sunduğu cevap dilekçesinde: davaya konu edilen 1997 Model Open End 288 Kafa Dijital Ekran SE9 288 Corolaplı Makinenin ve 4 Takım Rotorun (3 Takım Sıfır Belcora + 1 Takım 2. El) konu malın müvekkili tarafından davacıya tam ve eksiksiz olarak teslim edildiğini, müvekkilinin sözleşme ile üzerine yüklenen edimi tam olarak yerine getirdiğini, taraflar arasında düzenlenen satış sözleşmesi neticesinde taşınma yükümlülüğünün davacı tarafa yüklendiğini, davacı tarafın eldeki dava ile üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediği gibi durumdan da menfaat temin etmeye çalıştığını,

eldeki davanın hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğunu, dava konusu edilen satış sözleşmesinin 09.11.2019 tarihinde imzalandığını, sözleşme tarihinin üzerinden 4 yıl geçtikten sonra davacının bu davadaki taleplerini gündeme getirdiğini, dava konusu taleplerin 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 18/2 maddesine aykırı olduğunu, haksız ve hukuka aykırı davanın reddine, yargılama giderlerinin davalcı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Vergi dairesi kayıtları, taraflar arasında düzenlenen 09/11/2019 tarihli sözleşme, Kocasinan Tapu Müdürlüğünün cevabi yazısı, tarafların ticari defter kayıtları ve tüm deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Gaziantep 2. Asliye Ticaret Mahkemesinden talimat yoluyla alınan 03/06/2024 tarihli raporda: davalının dava dosyasına yerinde ibraz ettiği yasal defterlerde tespit edilen durumların yukarıda belirtilen gibi olduğu, belirtilen durumlara göre davalının dava dosyasına 2019, 2020, 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait yevmiye ve kebir defterlerini yerinde ibraz ettiği, davalının dava dosyasına yerinde ibraz ettiği bu 2019, 2020, 2021, 2022 ve 2023 yılları yevmiye ve kebir defterlerini e-defter olarak tuttuğu, davalının e-defter olarak tuttuğu bu 2019, 2020, 2021,

2022 ve 2023 yılları yevmiye ve kebir defterlerinin noter açılış ve noter kapanış tasdiklerinin yerine geçecek olan e-defter beratlarını zamanında ve usulüne uygun olarak sistemden aldığı, yukarıda (c) bentte tablo halinde detaylıca verilen davalı tarafa ait 2019, 2020, 2021, 2022 ve 2023 yılları yasal defter ticari münasebet kayıtlarına göre, dava dosyasına konu .. seri numaralı 29.500,00-USD (201.844,90 TL) tutarlı faturanın davacıya satış olarak kayıt edildiği gibi davalı ile davacı arasındaki tüm yasal defter ticari münasebet kayıtları yukarıdaki tabloda belirtildiği,

ancak dava dosyasına konu olan bu anılan faturanın muhteviyatı Schlafhorst Open End Rotor ve Brizör Muhtelif Parçaları olduğu (EK-3,1 sayfadan ibaret anılan faturanın sureti), bu nedenle davalının davacıya devretmeyi taahhüt ettiği 1997 model Open End Kafa Dijital Ekran SE9 288 Corocaplı Makine ve 4 takım Rotor olup olmadığı tam ve belirgin bir şekilde tespit edilemediği,

davalı ile davacı arasındaki bu yasal defter ticari münasebet kayıtlarına göre davalının davacıya 93.817,02-TL bakiye borcunun kaldığı ve davalının davacıya kalan bu 93.817,02-TL bakiye borcunu kur farkı hesabına virman ederek kapattığı kaydının olduğu yönünde görüş bildirmiştir.

09/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda: ... Ltd. Şti.'nin ticari defter e-beratlarının zamanında alındığı, beratların usulüne uygun olduğu, davacı ... Ltd. Şti.'nin ticari defter kayıtlarına istinaden; ... Teks. İnş. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 93.817,02-TL borçlu olduğu, tarafların Ba-Bs beyannamelerinin birbiri ile örtüştüğü, Hayat Konfor ... Ltd. Şti.'nin rapor konusu 1997 model Open End Kafa Dijital Ekran SE9 228 Corocaplı Makinenin ve 4 takım rotorun ticari mal olarak davacının envanterinde kayıtlı olduğu, ilgili makinenin teslim bilgilerinin ticari defterlerden tespitinin yapılamayacağı görüş ve kanaatinde olduğunu bildirmiştir.

YARGILAMA VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin yerine getirilmemesi nedeniyle aynen ifa ve gecikme tazminatı, olmadığı takdirde müspet zararın tazmini talebine ilişkindir.

Taraflar arasında 09/11/2019 tarihli satış sözleşmesi düzenlenmiştir. Bu sözleşmeye göre sözleşmenin Ek-1 listesinde yer alan 46 adet makinenin 660.000,00-USD karşılığında davalıya satışı ve buna ek olarak davalının davacıya 1997 model Open End Kafa Dijital Ekran SE9 228 Corocaplı Makineye eksiksiz olarak vermeyi, davacı firma tarafından gönderilecek araca Gaziantep'deki deposundan yükleyerek teslim etmeyi üstlenmiştir. Davacı, sözleşmede teslimi kararlaştırılan 1997 model Open End Kafa Dijital Ekran SE9 228 Corocaplı Makinenin teslim edilmediğini iddia etmekte olup davalı taraf makinenin teslim edildiğini savunmaktadır.

Taraflar arasındaki sözleşme tipik bir satım sözleşmesi olduğu için konuya ilişkin kanuni düzenlemelerin açıklanmasında fayda vardır.

Satış sözleşmesi, Türk Borçlar Kanunu'nun 207. vd. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan hükümlere göre; satım, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise; buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşme olarak tanımlanmıştır.

İfada sırayı düzenleyen 6098 sayılı TBK'nın 97. Maddesi; "Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir." şeklindedir.

Buna göre, sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça ve aksine bir adet bulunmadıkça, satıcı ve alıcı, borçlarını aynı anda ifa etmekle yükümlüdürler. Karşılıklı edimlerin ifasında, satıcı malı teslim ettiğini ya da hizmeti ifa ettiğini önce kanıtlamalıdır. Bu ispatlandığında bedelin alıcı tarafından ödendiği ispatlanmalıdır. TMK'nın (6) ve 6100 sayılı HMK’nın 190-(1) maddeleri uyarınca; ispat yükü, özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Yine HMK'nın 200-(1) maddesi uyarınca; eldeki davanın değer ve miktar itibariyle yazılı belgeyle ispat edilmesi gerekmektedir.

Yapılan tüm bu açıklamalardan sonra somut olayda; taraflar arasındaki sözleşmenin (2) nolu maddesinde satışa konu malların tesliminin satıcı firmaya sözleşme konusu bedelin ödenmesinden sonra yapılacağı kararlaştırılmıştır. Dava konusu makinenin teslimi de alıcının yükümlülükleri arasındadır. Davacı üzerine düşen 46 adet makine teslim yükümlülüğünü yerine getirdiğini, sözleşmede kararlaştırılan nakit ödemenin yapıldığını, ancak makinenin teslim edilmediğini iddia etmektedir.

Bu durumda yukarıda belirtilen ifada sıra kuralı gereğince makinenin teslim edilmediğini ispat yükü davacı üzerinde olacaktır. Mahkememizce davacının ticari defterleri üzerinde inceleme yaptırılmıştır.

Düzenlenen 09/12/2024 tarihli mali müşavir bilirkişi raporuna göre dava konusu makine için ... numaralı, 06/07/2020 tarihli ve 29.500-USD (201.844,90-TL) tutarlı faturanın düzenlendiği, bu faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, ilgili faturanın vergi dairesine bildiriminin de yapıldığı, yine ilgili makinenin davacının envanterinde ticari mal olarak kayıtlı olduğu, davalı ticari defterlerinde yapılan inceleme sonucunda aldırılan 03/06/2024 tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda da ilgili faturanın davacıya satış olarak ticari kayıtlara işlendiği, teslim edilmediğine dair bir kaydın olmadığının tespit edildiği,

her ne kadar davacı tanıkları makinenin teslim edilmediğini beyan etseler de ticari defter kayıtlarının yazılı delil olması nedeniyle tanık beyanına göre üstünlük tanınması gerektiği, alınan tüm raporlar ve dosyadaki kayıtlara göre davacının makinenin teslim edilmediği yönündeki iddiasını ispat edemediği, davacı açıkça yemin deliline dayandığından 05/02/2025 tarihli duruşmada yemine başvurma hakkının hatırlatıldığı ancak davacının verilen kesin süre içerisinde yemin metni sunmadığı,

açıklanan tüm bu gerekçelerle davacının davasını ispat edemediği sonuç ve kanaatine varılarak açılan davanın reddine dair aşağıdaki hükmün tesisi uygun görülmüştür.

Katip ... Hakim ...