Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/311 K.2025/156

Davacı vekili ana dava dilekçesiyle özetle; müvekkili ile davalı tarafça 24.10.2022 tarihli sözleşmenin imza edildiğini, bu sözleşmeye istinaden davalı tarafın müvekkiline ait firmaya mal tedarik işini üstlendiğini, müvekkilinin de bu tedariğe istinaden KDV dahil 12.792.605,00-TL ödeme yapmayı kabul ettiğini, sürekli ticaret döneceği kanısında olan müvekkilinin davalıya sözleşme uyarınca ve akabinde gerçekleşecek ticaretlere binaen 12.925.000,00-TL varan sıralı çekler teslim ettiğini, ancak davalının müvekkiline sözleşmede zikredilen malların tedariği ve teslimi gerçekleştirilmediğini,

müvekkilinin çeklerin iadesini defaatle davalı yandan talep ettiğini, davalı yanın bir kısım çekleri müvekkiline iade ettiğini, 30/12/2022 tarihli 725.000,00-TL bedelli çekin ödeme günü geldiğinde müvekkiline mal tesliminin yapılmadığını dolayısıyla ödeme konusunda davalının bir talepte bulunamayacağını beyan ettiğini, davalının müvekkiline, kendisine ... ... şubesi ... seri numaralı 12/01/2023 tarihli 300.000,00-TL çeki vermesi karşılığında malları kendisine teslim edeceğini bildirdiğini,

müvekkilinin bunun üzerine 20/06/2023 tarihli 300.000,00-TL çeki paraflamış ve davalı yana teslim ettiğini karşılığında 30/12/2022 tarihli 725.000,00-TL bedelli çeki teslim aldığını, davalı yanın müvekkile hiçbir mal tedariği ve teslimi yapmadığını, davalı yanın kötü niyetli olarak sözleşme edimlerini yerine getirmediğini, bahse konu çekin akıbeti hususunda da müvekkilinin bilgi sahibi olmadığını, davalı tarafça edimin yerine getirilmemesi nedeniyle çekin bedelsiz hale geldiğini, icra takibine konması hususunda haklı endişelerinin olduğunu, bu nedenle,

bankadan tahsilat yapılmadan ve icra takibi açılmadan önce işbu menfi tespit davasını açmak zorunluluğu doğduğunu bahse konu çeke istinaden ödeme yapılmaması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava konusu ... ... şubesi ... seri numaralı 12/01/2023 tarihli 300.000,00-TL içerikli çekten dolayı borçlu olmadıklarının tespitini talep etmiştir.

Dosyamızla birleşen Konya. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasına verilen dava dilekçesiyle özetle. Müvekkili davacının davalıdan satın aldığı mal karşılığında ... Bankası ...

Şubesi’ne ait ... seri numaralı 30/01/2023 keşide tarihli 120.000,00 TL bedelli, 25/02/2023 ... çek seri nolu 120.000,00 TL bedelli avans çeklerinin verildiğini, davalının malları teslim etmemesi nedeniyle müvekkilinin mağdur olduğunu, müvekkilinin vermiş olduğu çeklerin vadesinin yaklaşmasından dolayı zor durumda kalabileceğini, anlaşmayla ilgili olarak tüm vecibeler müvekkilince yerine getirildiği halde davalı taraf edimlerini yerine getirmediğini belirterek; davanın kabulü ile öncelikle çekler hakkında teminatsız olarak, kabul edilmez ise teminatlı olarak ödemeden men talimatı verilmesine,

yargılama sonunda çekler hakkında iptal kararı verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Dosyamızla birleşen Konya. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...

Esas sayılı dosyasına verilen dava dilekçesiyle ve 14.02.2023 tarihli talep dilekçesiyle özetle; taraflar arasında 24/10/2022 tarihli mal alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince davacının davalıya 30 adet çek verdiğini, davalının sözleşme gereğince davacıya teslimi gereken malların hiçbirisini teslim etmediği gibi çekleri de iade etmediğini beyan ederek, verilen 30 adet çek içerisinde bu davaya konu olan 20/02/2023 tarihli ...'a ait ...

Seri Numaralı 825.000,00 TL bedelli, 30/03/2023 tarihli ... Bankasın ait ... Seri Numaralı 825.000,00 TL bedelli, 15/04/2023 tarihli ...'a ait ... Seri Numaralı 250.000,00 TL bedelli, 20/04/2023 tarihli ... Bankasına ait ... Seri Numaralı 250.000,00 TL bedelli, 25/04/2023 tarihli ...'a ait ... Seri Numaralı 250.000,00 TL bedelli, 30/04/2023 tarihli ...'a ait ... Seri Numaralı 250.000,00 TL bedelli, 30/05/2023 tarihli ... Bankasına ait ...

Seri Numaralı 1.000.000,00 TL bedelli çekler hakkında teminatsız olarak, kabul edilmez ise teminatlı olarak 3.kişileri de kapsayacak şekilde ödemeden men talimatı verilmesine, yargılama sonunda çekler hakkında iptal kararı verilmisini talep etmiştir.

Davalıya dava dilekçesi ekli meşruhatlı davetiye tebliğ edildiği halde cevap dilekçesi vermemiş duruşma günü de tebliğ edildiği halde geçerli bir özür bildirmeksizin duruşmalara da katılınmamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Ana dava ve birleşen davalar menfi tespit isteminden ibarettir.

Birleşen her üç davada taraflar arasındaki ihtilaf; taraflar arasında mal tedarikine ilişkin bir ticari ilişkinin bulunup bulunmadığı, her üç davaya konu çeklerin bu ticari ilişkiye istinaden avans olarak verilip verilmediği, avans olarak verilmiş ise karşılığında mal teslimi yapılıp yapılmadığı, davacının bu çekler nedeniyle borçlu olup olmadığı, çeklerin iptalinin gerekip gerekmediği, ispat yükünün hangi taraf üzerinde olduğu hususlarından ibarettir.

Davacı her üç davaya konu çeklerin avans olarak verildiğini iddia etmiştir. Çek ödeme aracı olup, kural olarak mevcut borcun tasfiyesi amacıyla verildiği kabul edilir. Bu karinenin aksinin ise ileri süren tarafından ispatlanması gerekir. Bu kapsamda, çeklerin avans çeki olduğu yönündeki iddia davacı tarafça ispatlanmalıdır. Davacının avans iddiasının ispatlamasından sonra ise ispat yükü davalı tarafa geçecek çekler karşılığında mal teslim edildiğinin davalı tarafından ispatı gerekecektir.

Taraflar arasında mal tedarikine ilişkin olarak 24/10/2022 tarihli sözleşmenin imzalandığı, sözleşme tarihinde 30 adet çekin davalıya teslim edildiği, mal teslim tarihi olarak ise 25/11/2022 tarihinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Sözleşme içeriğinde çeklerin davalıya teslim edildiğinin yazılı olduğu, yine daha sonra tanzim edildiği anlaşılan 14/11/2022 tarihli belge ile de 30 adet çekin davalıya teslim edildiğine dair tutanak tanzim edildiği anlaşılmıştır. Sözleşme ile bahsi geçen tutanak içeriği bir bütün halinde değerlendirildiğinde, sözleşmeye konu olan 30 adet çekin avans olarak verildiği anlaşılmaktadır.

Ana davaya konu 300.000,00 TL bedelli çekin, ilk önce 20/06/2023 tarihli olarak tanzim edildiği, sonrasında ise paraflanmak suretiyle tarihin 12/01/2023 olarak düzeltildiği, çekin bedeli, muhatap bankası, parafdan önceki tarihi dikkate alındığında bu çekin sözleşmeye konu çeklerden olduğu ve avans olarak verildiği kabul edilmiştir.

Birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı davasına konu 7 adet çekin sözleşmede yazılı çeklerden olması nedeniyle bu çeklerin de avans olarak verildiği kabul edilmiştir.

Birleşen Konya . Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sayılı davasına konu çeklerin ise sözleşmede yazılı olmadığı anlaşılmıştır. Bu davaya konu çeklerin sözleşmede yazılı olmaması nedeniyle avans iddiasının davacı tarafça yazılı delillerle ispatlanması gerekir. Davacı, avans iddiasının ispatına elverişli yazılı bir delil ibraz etmediğinden kendisine yemin delili hatırlatılmıştır. Davacının yemin teklifi uyarınca davalının ikametinin bulunduğu mahal mahkemesine talimat yazılmış, yemin isticvap davetiyesinin usulüne uygun tebliğine rağmen davalı duruşmaya katılmamıştır. Davalı, duruşmaya katılmamakla, davacının 2 adet çekin avans olarak verildiği iddiasını kabul etmiş sayılmıştır.

Anılan nedenlerle birleşen her üç davaya konu çeklerin avans olarak verildiği kabul edilmiştir. Bu aşamada ispat yükü davalı üzerinde olup, davalı avans olarak verilen çekler karşılığında mal teslim edildiğini ispatlamalıdır. Ancak davalı tarafça bu yönde bir delil ibraz edilmediği gibi bu yönde bir savunmada da bulunulmamıştır. Bu nedenle de, avans olarak verilen çekler karşılığında mal teslimi yapılmadığı ve çeklerin bedelsiz olduğu sonucuna varıldığından davacının her üç davadaki menfi tespit talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

... Bankasına ait, 30/01/2023 tarihli, 20413 numaralı 120.000,00 TL bedelli çek ödenmiş ise de, ödemenin dava dışı ... A.Ş.'ye yapılması nedeniyle davanın istirdat davasına dönüşmediği kabul edilmiştir. Yine, diğer çekler yönünden, bankaca yasal sorumluluk bedelleri ödenmiş ise de bu ödemeler de dava dışı şahıslara yapıldığından istirdadına hükmedilemeyeceği kabul edilmiştir.

Davacı birleşen her üç davada aynı zamanda çeklerin iptalini de istemiş ise de, çeklerin tedavülde olması ve üçüncü kişilerin taraf olmadığı bir davada onların muhtemel haklarını etkileyecek bir karar verilmesinin mümkün olmaması nedeniyle davacının feri nitelikteki iptal isteminin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...