Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/431 K.2025/53

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

"TÜRK MİLLETİ ADINA"

T.C. GEREKÇELİ KARAR

KONYA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

KARAR NO

BAŞKAN

ÜYE

ÜYE

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

Menfi Tespit

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACI TARAF VEKİLİ DAVA DİLEKÇESİ İLE ÖZETLE; müvekkili şirketin Karatay Belediyesinin Alt Temel, Mıcır ve Filler malzeme alımı işinin ihalesini aldığını, ihaleye ilişkin olarak müvekkili ile davalı şirket arasında sözü geçen ihale malzemelerinin temini konusunda 14/05/2018 tarihinde anlaştıklarını, davalı şirketin yükümlülüklerini layıkıyla yerine getirememesi üzerinde taraflar arasında 14/09/2018 tarihinden itibaren yapılacak işin net bir şekilde yazıya döküldüğünü ve davalı şirketten taahhüt alındığını, müvekkili şirketin davalıya toplam 5.639.060,41 TL ödeme yaptığını, davalı şirketin müvekkiline 4.495.656,52 TL fatura gönderdiğini,

davalı şirketin Şubat ayı içerisinde müvekkiline fatura edeceği tutarın ise 135.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin fazladan gönderdiği 1.008.406,89 TL nin teminat niteliğinde olduğunu, davalı şirketin taraflarca imzalanan taahhütname hükümlerine uymadığından müvekkili firmayı çok büyük bir mağduriyetin içine soktuğunu, müvekkili şirketin davalı şirket lehine keşide ettiği ... BANKASI ...

ŞUBESİNE AİT 25.02.2019 keşide tarihli 130.000,00TL bedelli ... çek nolu, 28.02.2019 keşide tarihli 100.000,00 TL bedelli ... çek nolu, 28.02.2019 keşide tarihli 41.940,00 TL bedelli ... çek nolu, 28.02.2019 keşide tarihli 41.500,00 TL bedelli ... çek nolu, 07.03.2019 keşide tarihli 195.608,00 TL bedelli ... çek nolu, 15.03.2019 keşide tarihli 70.000,00 TL bedelli ... çek nolu, 10.04.2019 keşide tarihli 150.000,00 TL bedelli ... çek nolu, 06.05.2019 keşide tarihli 200.000,00 TL bedelli ... çek nolu, ...

BANKASI ...

ŞUBESİNE AİT 30.05.2019 keşide tarihli 125.000,00 TL bedelli ... çek nolu çekleri ödemeyecek duruma geldiğini, müvekkilinin davalı şirkete teminat olarak 1.008.403,89 TL fazladan ödemede bulunduğunu, fazladan yapılan ödemeye ilişkin olarak müvekkili şirkete teslim edilmesi gereken malzemelerin teslim edilmediğini, bilgileri verilen toplam bedeli 1.054.048,00 TL olan 9 adet çekin 1.008.403,89 TL lik kısmından dolayı müvekkilinin davalı tarafa borcunun olmadığını, müvekkilinin belediyeye olan sorumluluğunun davalı şirketin yükümlülüğünü zamanında yerine getirmemesi nedeniyle günlük yaklaşık 5.000,00 TL ceza ödemekte olduğunu,

bu nedenle müvekkilinin kar elde etmesi gerekirken batma eşiğine geldiğini, tüm bu nedenlerle davalarının kabulü ile toplam bedeli 1.054.048,00 TL olan 9 adet çekin 1.008.403,89 TL lik kısmından dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVALI VEKİLİ CEVAP DİLEKÇESİ İLE ÖZETLE; müvekkili firmanın inşaat sektöründe faaliyet gösterdiğini, davacının üstlendiği ihale neticesinde yine davacının talep etmiş olduğu malzemelere göre müvekkilinin çalışma sistemi kurduğunu ve üretim planlamasını buna göre yaptığını, davacı firmanın istemiş olduğu tüm malzemeleri tam ve eksiksiz olarak davacıya teslim edildiğini, davacının iddia ettiğinin aksine mağdur olan tarafın müvekkili olduğunu, zira teslim ettiği malzemelerin ücretlerini alamadığını, verilen çeklerin teminat olarak verilmediğini,

teslim edilen malzemelerin karşılığı olarak verilen çeklerin karşılıksız olması nedeniyle ödenmediğini, davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunduğunu ispat etmesi gerektiğini, aksi halde davanın hukuki yararın bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi gerektiğini, müvekkilinin üzerine düşen edimlerin tümünü yerine getirdiğini tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere dava şartı olan hukuki yarar yoksunluğu sebebiyle ve aynı gerekçelerle davacının mesnetsiz ve samimiyetsiz davasının usul ve esastan reddine,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacının üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının toplam bedeli 1.054.048,00 TL olan 9 adet çekten dolayı davalıya 1.008.403,89 TL tutarında borçlu olmadığının tespiti isteminden ibarettir. Taraflar arasındaki ihtilaf; davaya konu çeklerin mal tedariki karşılığında avans olarak verilip verilmediği, davalı tarafça tedariki üstlenilen malların eksiksiz olarak teslim edilip edilmediği, çeklerin bedelsiz kalıp kalmadığı, davacının çekler nedeniyle borçlu olup olmadığı ile varsa borçlu olmadığı tutarın ne kadar olduğu hususlarına ilişkindir.

Açılan dava ilk önce Konya. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E sırasına kaydedilmiş ve bu sıra üzerinden yapılan yargılama neticesinde, Konya. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 31/03/2021 tarihli ... E. ... K. sayılı kararı ile "Davacı tarafça iddialarının ispatı hususunda tanık deliline dayanılmış ise de; davanın niteliği, dava değeri ve davalı tarafça açıkça muvafakat edilmediğinden HMK'nun 200. maddesi gereğince bu talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözümü için öncelikle davalı tarafından dava dışı Belediye'ye davacı adına ne miktarda malzeme teslim edildiği, malzeme satışı ve nakliyesinden dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti gerektiğinden tacir olan tarafların defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmasına karar vermek gerekmiş ve bu yönde bilirkişi raporları alınmıştır.

Bilirkişi heyetince düzenlenen 29.08.2019 tarihli raporu ile 24.12.2019 tarihli raporlarda davalı tarafça davacı adına kesilen faturalara ilişkin kayıtlar ile, davacı tarafça yapıldığı iddia edilen ödemelere ilişkin kayıtlar arasında taraf defterleri arasında bir uyumsuzluk mevcut olduğundan , alınan bu iki rapor taraflar arasındaki uyuşmazlığı çözecek nitelikte bulunmadığından ve aynı zamanda raporlarda eksik hususlar mevcut olduğundan bahsi geçen raporlara itibar edilmeyerek,

davalı vekiline kendi defterlerinde kayıtlı olup davacı defterlerinde kaydı olmayan 544.346,39 TL'lik faturaya ilişkin malların davacıya teslimine ilişkin teslim belgelerinin sunmak, davacı vekiline de davalı defterlerinde gözükmeyen ödemelere ilişkin tüm belgeleri sunmak üzere kesin süre verilmiştir. Davada teslime ilişkin ispat yükü HMK 190. maddesi gereğince davalı tarafta, ödemeye ilişkin ispat yükü de davacı taraftadır.

SMMM ve öğretim görevlisi olan 3 kişilik uzman heyetçe düzenlenen 15.06.2020 havale tarihli bilirkişi raporuna göre: ilk raporlarda gözüken ve davalı tarafça düzenlenen 544.346,39 TL'lik 01.03.2019 tarihli faturanın fiyat farkı faturası olduğu, bu faturanın davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı gibi davacı tarafça bu faturaya açıkça da itiraz edildiği anlaşılmıştır.

Davalı defterlerinde kayıtlı olmayan ancak dosyada belgesi bulunan işlemlere ait kayıtların eklenmesi sonucunda davalının davacıya 1.138.898,62 TL borçlu olduğu, buna davacı defterlerinde kayıtlı olmayan ve itiraza konu olan 01.03.2019 tarihli fiyat farkı faturası da eklenmesi halinde borcun 1.683.245,01 TL olduğu ..." gerekçeleriyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Karara karşı istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Konya BAM . Hukuk Dairesi'nin ... E ... K sayılı kararı ile "...Somut olayda ilk derece mahkemesince iki farklı bilirkişi heyetinden bilirkişi heyet raporları alınmış olup, bilirkişi raporları arasında çelişki bulunmaktadır. Bu sebeple farklı bir bilirkişi heyetinden çelişkileri giderir açıklayıcı ve denetime elverişli 3.bir bilirkişi heyet raporu alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi yerinde olmadığı..." gerekçeleriyle kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.

Kaldırma kararına istinaden yapılması gereken mevcut raporlar arasındaki çelişkileri giderir yeni bir rapor tanzim ettirilmesinden ibarettir. Dolayısıyla, davaya konu çeklerin mal tedariki kapsamında ve avans olarak verildiği noktasında yeni ve farklı bir değerlendirme yapılması mümkün değildir.

Kaldırma kararına istinaden tanzim ettirilen 02/09/2024 tarihli bilirkişi raporu ile bir takım tespitlerde bulunulmuş ise de rapor içeriğinde defterlerin yerinde incelenmesinin gerektiği ve kısıtlı inceleme imkanı çerçevesinde değerlendirme yapıldığı belirtildiğinden raporun hükme elverişli olmadığı kabul edilmiştir.

Dosya kapsamına uygun olduğundan ve mevcut raporlar arasındaki çelişkileri giderir nitelikte olduğundan hükme esas alınan 01/01/2025 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile,“Davacı ... Ltd. Şti.'nin ticari defterinin 01.01.2018 tarihli açılış fişinde, 159 Verilen Sipariş ve Avanslar hesabında 287.946,55 TL alacak kaydı olduğu, davalı ... Ltd. Şti.'nin 340 avanslar ve diğer hesaplarda herhangi bir açılış borç alacak kaydı olmadığı, Davacı ...

İnş.Tic.Ltd.şti'nin 2018 yılı hesap dökümlerinde Davalı ...

İnş.Tic.Ltd.Şti.'nin hesaplarına 20.06.2018 tarih ve ... yevmiye nosunda kayıt banka işlemi ile 12.000,00 TI, 30.06.2018 tatrih ve ... yevmiye nosunda kayıtlı işlemle 14.877,91 TI, aynı yevmiye nosunda kayıtlı işlemle 29.150,13 ti, 10.07.2018 tarih ve ... yevmiye nosunda kayıtlı banka işlemi ile 4.300,00 tl , 10.08.2018 tarih ve ... yevmiye nosunda kayıtlı işlemle 19.000,00 TI , 10.08.2018 tarih ve ... yevmiye nosunda kayıtlı banka işlemiyle 5.000,00 tl olmak üzere toplamda 84.328,04 tl işlemi kayıtlarına almadığı, Davalı ...

İnş.şti'nin 2018 yılı yılı hesap dökümlerinde Davacı ... İnş.San. ve tic.

İtd.şti'nin hesaplarına 30.07.2018 tarih ve ... yevmiye nosundaki banka işlemleri ile 11.000,00 TI + 20.000,00 TI + 56.050,00 TI, 10.08.2018 tarih ve ... yevmiye nosundaki işlemlerle 125.000,000 tl + 200.000,00 TI , 20.08.2018 tarih ve ... yevmiye nosundaki banka işlemi ile 5.330,20 tl + 56.507,80 tl + 24.000,00 TI, 30.11.2018 tarih ev ... yevmiye nosundaki işlemlerle 85.000,00 tl + 11.000,00 TI, 10.12.2018 tarih ve 232 yevmiye nosundaki işlemle 70.000,00 TI , 10.12.2018 tarih ve 233 yevmiye nosundaki işlemle 10.000,00 tl , 20.12.2018 tarih ve ... yevmiye nosunda kayıtlı işlemle 1.350,00 tl + 57.600,00 TI,

2012.12.2018 tarih ve ... yevmiye nosundaki işlemle 21.713,91 TI, 30.12.2018 tarih ve ... yevmiye nosundaki işlemle 50.134.00 TI olmak üzere toplamda 804.685,91 TI işlemlerin hesaplara alınmadığı, Davalı ve davacı yönünde 804.685,91 tl — 84.328,04 tI = 720.357,87 ti fark işlemi olduğu, davacının 2018 yılı dönem başı 159 Avanslar açılış rakamının 287.946,55 TI olduğu toplamda 720.357,87 + 287.946,55 = 1.008.304.42 TI fazla ödemesinin olduğu ... " tespit edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davaya konu 9 adet çekin mal tedarik anlaşması kapsamında davalıya avans olarak verildiği, çeklerin avans çeki olması nedeniyle ispat yükünün davalı üzerinde olduğu,

davalının çek bedelleri kadar mal teslim edildiğini ispatlamasının gerektiği, taraflar arasındaki ticari ilişkinin bu çeklerden ibaret olmaması nedeniyle çeklerin bedelsiz olup olmadığı hususunun taraflar arasındaki açık hesap ilişkisine göre belirlenmesinin gerektiği, dosya kapsamında uygun olduğundan hükme esas alınan 01/01/2025 tarihli rapor ile davaya konu çeklerin 1.008,304,42 TL'lik kısmının bedelsiz olduğunun belirlendiği, dolayısıyla davacının çekler nedeniyle bu tutarda borçlu olmadığı ve davalının bu tutar kadar daha mal teslim edildiğini usulünce ispatlayamadığı sonucuna varıldığından,

davacının çekler nedeniyle 1.008.304,42 TL tutarında borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir.

Her ne kadar davalı yemin deliline dayanmış ise de, davalının önceki hükme dayalı olarak bunu istinaf sebebi yapmaması ve yine bu hususun kaldırma nedeni de yapılmaması nedeniyle davalı tarafa yemin delilinin hatırlatılamayacağı kabul edilmiştir. Anılan nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan Üye Üye Katip