Konya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/618 K.2024/338

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

(I) TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Müvekkili tarafından ... Bankası A.Ş. ...

Şubesi nezdinde müvekkili adına düzenlenen karşı taraf bankanın muhatabı olduğu ... , ... ve ... çek numaralı çeklerin müvekkiline teslim edildiğini, müvekkili tarafından söz konusu çeklerin boş haliyle kaybedildiğini, Çek kanunu 3. Madde geçici 3. Madde ve 2012 tarihinde yapılan değişikliği barındıran 2/7-d hükmü ile çek üzerinde baskı tarihi şartı getirildiğini, baskı tarihinden itibaren 5 yıl geçmesi halinde muhattap bankanın çek yaprağı bedelini ödeme yükümlülüğünün kaldırıldığını,

Çek kanunu geçici madde 3/4 hükmüyle de açıkça eski baskı tarihi olmayan çeklere ilişkin muhattap bankanın 30.06.2018 tarihinden itibaren muhattap bankanın riski bulunmadığının kanun maddesi ile açıkça sabit olduğunu, buna karşın risk bildiriminin kaldırılması için davalı banka ile arabuluculuk görüşmesi yapıldığın, ancak davalı banka ile anlaşma sağlanamadığını, söz konusu risk bildiriminin davalı bankanın riski bulunmamasına rağmen halen kaldırılmadığını, müvekkilinin ticari hayatını etkilediğini,

Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine çek yaprakları ile ilgili yapılan risk bildiriminin bankanın çekin karşılıksız çıkması halinde ödemekle yükümlü olacağı çek yaprağı bedeline ilişkin olduğunu, somut olayda baskı tarihi olmayan çeklere ilişkin muhattap bankanın çek yaprağı bedelini ödeme mükellefiyeti bulunmadığını, buna rağmen halen risk bildiriminde bulunulmasının ve kaldırılmamasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenler ile muhattap davalı bankanın ... , ... ve ... çek numaralı çekler yönünden riskinin bulunmadığının tespitine,

yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle.

Müvekkili banka tarafından, davacıya ... numaralı, ... numaralı ve ... numaralı çeklerin teslim edildiğini, söz konusu çeklerin, müvekkili bankaya ibraz edildiğini, davacının hesabında karşılığı bulunmadığından ötürü işbu çeklerin arkasına karşılıksızdır işlemi yapıldığını, Çek Kanunu m. 3/9 "Çekin, üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi hâlinde, muhatap bankanın üçüncü fıkraya göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu sona erer" hükmünü amir olduğunu, söz konusu çeklerin ibraz edilmesi göz önünde bulundurulduğunda, davacının davasının haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu,

kesinlikle kabul manasına gelmemek kaydı ile, çek asıllarının müvekkili banka'ya ibraz edilmediği yahut söz konusu çekler için, çek iptal davası açılarak dava sonucunun müvekkili banka'ya ibraz edilmesi gerektiğinin daha önce davacıya izah edildiğini, sistemsel gereklilik sebebiyle ve ilgili mevzuat kapsamında risk düşümü ve dolayısıyla da KKB kayıtlarının silinmesinin mümkün olmadığını, sonuç itibariyle, çeklerle ilgili ve dolayısıyla davacı müşterinin halihazırda müvekkili banka nezdinde riski bulunduğunun kabulü gerektiğini,

çek asıllarının müvekkili bankaya ulaşmadığı sabitken ve çeklerle ilgili bir iptal davası açılıp da iptal kararı alındığına ilişkin davacı tarafından sunulmuş bir delil olmadığını, davacının haksız ve mesnetsiz davasının reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

(II) YARGILAMADA TOPLANAN DELİLLER

... Bankası 06/11/2023 tarihli cevabi yazısı ile, davacı ...'ın ... numaralı hesaba bağlı ... -... -... seri numaralı çeklerin 2012 yılında keşide edildiği, çek başına 1.000,00 TL garanti bedeli olduğu mahkememize bildirilmiştir.

... Bankası 09/02/2024 tarihli cevabi yazısı ile, davacı ...'a ait ... , ... ve ... seri numaralı çeklerin bilgileri mahkememize gönderilmiştir.

Türkiye Bankalar Birliği 15/02/2024 tarihli cevabi yazısı ile, davacı ...'a ait risk ve çek bilgileri mahkememize gönderilmiştir.

... Bankası A.Ş. 29/02/2024 tarihli cevabi yazısı ile, dava konusu ... ve ... seri numaralı çeklerin ... Dış Ticaret A.Ş. tarafından ibraz edildiğini ve karşılıksız çek olarak işlem gördüğü mahkememize bildirilmiştir.

... A.Ş. 01/03/2024 tarihli cevabi yazısı ile, ... seri numaralı 16/04/2012 tarihinde ... tarafında ibraz edildiğini, karşılıksız olarak işlem gördüğü mahkememize bildirilmiştir.

Bankacı bilirkişisi ... mahkememize sunmuş olduğu 26/03/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle. Davacı ...'ın davalı bankanın ... Şubesi ... no.lu ticari müşterisi olduğu, banka tarafından kullanımı için kendisine çek defteri tahsis edildiği, dava konusu ... no.lu çekin davacı tarafından 15.04.2012 tarihinde ... Mobilya-... 5.000,00 TL ödenmek üzere keşide edildiği, çekin en son hamili tarafından ... T.A.Ş. ...

Şubesine 16.04.2012 tarihinde ibraz edildiği, hesapta karşılığı olmadığı için Takas Odası üzerinden karşılıksız işlemi yapıldığı, dava konusu ... no.lu çekin davacı tarafından 30.06.2012 tarihinde ... Tic.Ltd.Şti.ne 5.000,00 TL ödenmek üzere keşide edildiği, çekin en son hamili tarafından ... Bankası A.Ş. ...

Şubesine 02.07.2012 tarihinde ibraz edildiği, ... no.lu çekin aynı firma lehine 10.000,00 TL ödenmek üzere 30.07.2012 tarihinde keşide edildiği, aynı bankaya 30.07.2012 tarihinde ibraz edildiği, her 2 çek için Takas Odası üzerinden karşılıksız işlemi yapıldığı, karşılıksız işlemi yapılan çekler için davalı banka tarafından ... no.lu çek için 16.04.2012 tarihinde 4.000,00 TL, ... no.lu çek için 02.07.2012 tarihinde 4.000,00 TL ... no.lu çek için 30.07.2012 tarihinde 9.000,00 TL Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine borç bildirimi yapıldığı, Risk Merkezi raporunda 15.02.2024 tarihi itibariyle her 3 çek borcunun ödenmediğinin gösterildiği,

bildirilen borç tutarlarının çeklerin üzerinde yazlı meblağdan, hesapta mevcut tutar düşüldükten sonra kalan tutarı gösterdiği, Çek Kanunu Md.3/3 kapsamında bankanın sorumlu olduğu tutarla herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, çeklerin üzerinde baskı tarihlerinin bulunmadığı, Çek Kanunu Geçici Mad.3/4 kapsamında banka sorumluluğunun 30.06.2018 tarihinde sona erdiği, dava konusu çeklerle ilgili olarak karşılıksız işlemi yapılmış olması nedeniyle Risk Merkezine yapılan bildirimde davalı bankaya atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı görüş ve kanaatini bildirmiştir.

(III) DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

İşbu dava; davalı bankanın ... , ... ve ... seri numaralı çekler yönünden riskinin bulunmadığının tespite yönelik menfi tespit davasıdır.

Davacı vekili dava dilekçesiyle, müvekkili adına düzenlenen ... , ... ve ... seri numaralı çeklerin davalı banka tarafından müvekkiline teslim edildiğini, müvekkilinin çekleri boş haliyle kaybettiğini, dava konusu çeklere ilişkin davalı bankanın riskinin bulunmadığını, ancak davalı banka tarafından risk bildiriminin kaldırılmadığını, bunun müvekkilinin ticari hayatını etkilediğini, dava konusu ... , ... ve ... seri numaralı çekler yönünden davalı bankanın riskinin bulunmadığının tespitine, davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesiyle, müvekkili banka tarafından ... , ... ve ... seri numaralı çeklerin davacıya teslim edildiğini, dava konusu çeklerin davacının hesabında karşılığı olmadığından karşılıksız işlemi yapıldığını, müvekkili banka nezdine davacının riski bulunduğunu davanın reddini talep etmiştir.

Dosya taraflar arasındaki uyuşmazlığın çözüm ve tespiti için bankacılık işlemleri alanında uzman bilirkişiye tevdii edilmiştir. Bankacı bilirkişisi 26/03/2024 tarihli raporunda; avacı ...'ın davalı bankanın ... Şubesi ... no.lu ticari müşterisi olduğu, banka tarafından kullanımı için kendisine çek defteri tahsis edildiği, dava konusu ... no.lu çekin davacı tarafından 15.04.2012 tarihinde ... Mobilya-...

5.000,00 TL ödenmek üzere keşide edildiği, çekin en son hamili tarafından ... T.A.Ş. ... Şubesine 16.04.2012 tarihinde ibraz edildiği, hesapta karşılığı olmadığı için Takas Odası üzerinden karşılıksız işlemi yapıldığı, dava konusu ... no.lu çekin davacı tarafından 30.06.2012 tarihinde ... Tic.Ltd.Şti.ne 5.000,00 TL ödenmek üzere keşide edildiği, çekin en son hamili tarafından ... Bankası A.Ş. ...

Şubesine 02.07.2012 tarihinde ibraz edildiği, ... no.lu çekin aynı firma lehine 10.000,00 TL ödenmek üzere 30.07.2012 tarihinde keşide edildiği, aynı bankaya 30.07.2012 tarihinde ibraz edildiği, her 2 çek için Takas Odası üzerinden karşılıksız işlemi yapıldığı, karşılıksız işlemi yapılan çekler için davalı banka tarafından ... no.lu çek için 16.04.2012 tarihinde 4.000,00 TL, ... no.lu çek için 02.07.2012 tarihinde 4.000,00 TL ... no.lu çek için 30.07.2012 tarihinde 9.000,00 TL Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine borç bildirimi yapıldığı, Risk Merkezi raporunda 15.02.2024 tarihi itibariyle her 3 çek borcunun ödenmediğinin gösterildiği,

bildirilen borç tutarlarının çeklerin üzerinde yazlı meblağdan, hesapta mevcut tutar düşüldükten sonra kalan tutarı gösterdiği, Çek Kanunu Md.3/3 kapsamında bankanın sorumlu olduğu tutarla herhangi bir ilgisinin bulunmadığı, çeklerin üzerinde baskı tarihlerinin bulunmadığı, Çek Kanunu Geçici Mad.3/4 kapsamında banka sorumluluğunun 30.06.2018 tarihinde sona erdiği, dava konusu çeklerle ilgili olarak karşılıksız işlemi yapılmış olması nedeniyle Risk Merkezine yapılan bildirimde davalı bankaya atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı tespit edilmiştir.

Ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli bilirkişi raporu hesaplama yöntem yönüyle mahkememizce yargılamaya esas alınmıştır.

Tüm dosya muhtevası birlikte değerlendirildiğinde; yargılamaya esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu çeklere ilişkin olarak bankanın sorumluluğunun 30/06/2018 tarihinde sona erdiği tespit edilmekle birlikte, bilirkişi raporunda dava konusu çeklerle ilgili olarak karşılıksız işlemi yapılmış olması nedeniyle Risk Merkezine yapılan bildirimde davalı bankaya atfedilebilecek bir kusurun bulunmadığı belirtilmiş ise de; davacının talebine rağmen herhangi bir risk bulunmayan çek teminat bedellerine ilişkin risk merkezine yapılan bildirim davalı banka tarafından çekilmediğinden işbu davaya sebebiyet vermekten davalı bankanın kusuru bulunduğundan davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...