Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/1239 K.2024/1307

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/12/2020 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİA VE SAVUNMANIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkilinin alacağına karşılık ... Trans. Ulus. Nak. İnş. Pet. Ürn. ve Dış Tic. Ltd. şirketten 5 adet çek aldığını ve kaybettiğini, çeklerin iptali için .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında çek iptali davası açıldığını, anılan davaya dosya davalısı şirketin müdahil olduğunu ve çeklerin uhdelerinde olduğunu, davalının uhdesindeki 3 çek için çek iade davası açılması için süre verildiğini, söz konusu çeklerdeki imzanın müvekkilline ait olmadığını, müvekkilinin davalı şirkete borcunun olmadığını, bu nedenlerle ... Bankası, ... Şubesi Keşide Yeri: ..., Tarih:23.01.2019 Miktar:15.000,00.TL Çek No:... , ... Bankası, ...

Şubesi Keşide Yeri: ..., Tarih:31.01.2019 Miktar:15.000,00.TL Çek No:... , ... Bankası, ...

Şubesi Keşide Yeri: ..., Tarih:30.12.2018 Miktar:25.000,00.TL Çek No:... nolu çeklerin davalıdan istirdatı ile müvekkiline verilmesine, 02/12/2018 tarihli 10.000,00.TL bedelli ... nolu ve 02/11/2018 tarihli 10.000,00.TL bedelli ... nolu çeklerden dolayı haksız ve dayanaksız olarak davalı şirket tarafından tahsil edilen toplam 20.000,00.TL bedelin ödeme tarihinden itibaren uygulanacak ticari faizle davalıdan tahsili ile davacıya verilmesini, vekalet ücreti ve yargılama masraflarının karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı cevap dilekçesi ile: davanın süresinde açılmadığını, davacının ..., ..., ..., ... ve ... sayılı çeklerin iradeleri dışında ellerinden çıktığından bahisle, .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasında çek iptal davası açtığını, ..., ... ve ... sayılı çekler müvekkili şirket uhdesinde bulunduğundan, taraflarınca anılan dosyaya müdahale edildiğini, mahkemece davacı tarafa istirdat davası açmak üzere iki haftalık kesin süre verildiğini, davacı tarafça, istirdat davası açmak için verilen sürenin bitimine bir gün kala arabuluculuğa müracaat edildiğini, 20/03/2019 tarihinde arabuluculuk süreci anlaşamama ile neticelendiğini, bu tarihten sonra dava açmak için davacının sadece bir günü kalmış olmasına rağmen, bu süre geçtikten çok sonra huzurdaki dava davacı tarafça açıldığını,

davacının davasını süreler geçtikten sonra ikame ettiğini, bu nedenle davanın reddi gerektiğini, davacının çeklerdeki imzanın kendilerine ait olmadığını, müvekkil şirket tarafından ilgili çeklerin kötü niyetli olarak iktisap edildiğini, nihayetinde de haksız kazanç elde edildiğini ileri sürdüğünü, imza incelemesinden evvel ticari defterlerin incelenmesi gerektiğini, müvekkil şirket ile davacı arasında evvelden süregelen ticaretin mevcut olduğunu, bu kapsamda, davacının davaya konu etmiş olduğu her bir çek yaprağını, davacı tarafça, ticaret karşılığı müvekkiline verildiğini, bu nedenlerle haksız ve kötüniyetli açılan davanın reddine,

HMK m.213 mucibince, imza incelemesi yapılması ve imzanın davacıya ait çıkması halinde, müvekkilinin uğramış olduğu zararların ve imza incelemesi nedeniyle atan her celse harcının davacıya yükletilmesine, HMK m.329 mucibince, haksız, hukuka aykırı ve kötü niyetle huzurdaki davayı açan davacı tarafın, yargılama giderlerinden ayrı olarak, müvekkilinin taraflarınca kararlaştırmış olduğu AAÜT oranındaki vekalet ücretinin davacıdan alınarak müvekkil şirkete ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23/12/2020 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı kararı ile; davalı cirantaların cirosu ile alan yetkili hamil konumundadır.

Davalı son hamil olup iyiniyetli 3. kişi olması nedeniyle çekin bankaya ibraz tarihinden önce iktisap anında çekin keşidecisinin rızası dışında çıktığını bilebilecek durumda olmadığı, kötüniyetli sayılamayacağı, davacının TTK'nun 792/1.maddesinde düzenlendiği üzere hamilin çekin kötü niyetli iktisap ettiği veya iktisapta ağır kusurlu olduğu yönündeki iddiasını kanıtlayacak nitelikte delil bildirmemiş olması nedeniyle davalının iyi niyetli 3.kişi olarak kabulü gerektiği, davacı vekilinin tanık dinlenilmesi ve tarafların ticari defter ve belgelerinin incelenmesi ve imza incelemesi talebinin yerinde olmadığı,

ciro silsilesinin görünürde düzgün olmasının yeterli olduğu, davalının iyi niyetli hamil olduğunun kabulü gerektiği anlaşılmış ve dava konusu 3 çek hakkında davanın reddine karar verilmesi gerektiği, her ne kadar davacı taraf ayrıca 02/12/2018 tarihli 10.000Tl bedelli ... nolu ve 02/11/2018 tarihli 10.000TL bedelli ... nolu çeklerden dolayı davalı şirket tarafından tahsil edilen toplam 20.000TL bedelin iadesini istemiş ise de, TBK 78. Maddesi gereğince.

"Borçlanmadığı edimi kendi isteği ile yerine getiren kimse, bunu ancak kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir" denildiği, davacının ödediği çek bedelinin haksız ödendiğini iddia ediyor ise kendisinin hataen ödediğini ispat etmesi gerektiği ancak bu hususa ilişkin bir delil olmadığı, davacının 20.000 TLye ilişkin istirdat davasının da reddi gerektiği gerekçesi ile davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile.

Müvekkilinin alacağına karşılık davalı şirketten 5 adet çek aldığı, ancak ilerleyen zamanlarda müvekkil çekleri kaybettiğini, kaybedilen çeklerin iptali için dava açıldığını, yerel mahkeme dosyasında alınan 20.03.2020 tarihli bilirkişi raporunda müvekkilinin ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede davacı ile davalı ... şirketi arasında herhangi bir ticari ilişkiye rastlanılmadığını, davacının çekleri satış bedeli olarak ... ve ... şirketlerinden aldığının tespit edildiğini, işbu bilirkişi raporunda yer alan tespitlerin davalı tarafın çeklerin müvekkil tarafından verildiğini, müvekkil ile davalı arasında ticari ilişkinin bulunduğunu,

çeklerin müvekkil tarafından ciro edilerek davalı şirkete verildiği iddialarının gerçeği yansıtmadığını ve davalı tarafın haksız ve kötü niyetli olduğunu gösterdiğini, tüm bu nedenlerden dolayı müvekkili tarafından usulüne uygun şekilde tutulmuş olan ticari defterlerde yer alan kayıtların ve işbu kayıtlara ilişkin tanzim edilen bilirkişi raporu doğrultusunda haklı davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, yerel mahkemenin dosyasında alınan 03.12.2020 tarihli bilirkişi raporu ile 20.03.2020 tarihli bilirkişi raporu birbiriyle çeliştiğini,

yerel mahkemenin dosyasında bulunan müvekkilinin ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde tanzim edilen rapor ile davalı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde tanzim edilen raporun uyuşmadığını, yerel mahkemenin dosyasında bilirkişi raporlarındaki çelişkilerin giderilmesi için yeterli ve gerekli araştırma yapılmadığını, eksik ve hatalı inceleme neticesinde tanzim edilen 03.12.2020 tarihli bilirkişi raporu esas alınarak karar verildiğini, bu durumun usul ve yasaya aykırılık taşıdığını, dava konusu çeklerin üzerinde bulunan ve müvekkile ait gözüken imzaların sahte olduğunu, çeklerdeki cironun müvekkiline ait olmadığını,

yerel mahkemenin dosyasına bu hususla ilgili beyan ve itirazları dikkate alınmadığını, çek üzerindeki imzanın müvekkile ait olup olmadığına ilişkin herhangi bir araştırma yapılmadığını, tüm bu nedenlerden dolayı yerel mahkemenin dosyasında eksik inceleme neticesinde karar verildiğini, dava konusu çeklerdeki ciro silsilesi bozulmuş olup davalı şirket yetkili hamil konumunda olmadığını, dava konusu çeklerin müvekkilinin rızası olmadan elinden çıktığını, kaybedildiğini ayrıca davalı şirket tarafından kötü niyetli şekilde hareket edildiğini ve haksız kazanç elde edilmeye çalışıldığını, bu nedenlerle ....

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar kararının itirazları doğrultusunda istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE

Dava, 6102 sayılı TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanan aynı 763. Maddesine dayanan, elden çıkan çeklerin iadesi ile ödenen çek bedellerinin istirdatı istemine ilişkindir.

Davacı vekili dava dilekçesi ile, davacının alacağına karşılık olarak dava dışı şirketten almış olduğu 5 adet çeki kaybettiğini, çeklerin iptali için çek iptal davası açıldığını, davalının çek iptali davasına müdahil olduğunu ve 23.01.2019 tarihli ... nolu 31.01.2019 tarihli ... nolu 30.12.2018 tarihli ... nolu çeklerin uhdelerinde olduğunu ayrıca ... nolu ve ... nolu çeklerin davacı tarafından verildiğini ve bu çeklerin tahsil edildiğini belirttiği, bunun üzerine davacının ... nolu 10.000.

TL bedelli ve ... nolu 10.000. TL bedelli çeklerinde kaybolduğunu ve bankadan tahsil edildiğini fark ettiğini, çeklerdeki imzanın davacıya ait olmadığını, davalı şirkete herhangi bir borcu olmadığını ileri sürerek ..., ... ve ... nolu çeklerin davalıdan istirdatı ile ... nolu ve ... nolu çeklerden dolayı davalı tarafından tahsil edilen 20.000.

TL nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş, davalı ise taraflar arasında evvelden süregelen ticaret olduğunu, davacının davaya konu ettiği çek yapraklarını ticaret karşılığında verdiğini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş ve iş bu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

6102 sayılı TTK.'nun 818. maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanan aynı Kanun'un 763. maddesine göre; "Elden çıkan poliçe mahkemeye sunulursa, mahkeme, iade davası açması için dilekçe sahibine uygun bir süre verir. Dilekçe sahibi bu süre içinde dava açmazsa, mahkeme, poliçeyi, sunmuş olana geri verir ve muhatap hakkındaki ödeme yasağını kaldırır" denmektedir. Yine, 6102 sayılı TTK.’nun 792. maddesinde; "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir.

Bu hükümlere göre, çekin yetkili hamili çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa zayi nedeniyle iptal davası açabilir. İptal davasında, çek mahkemeye ibraz edilirse mahkemece iade davası açması için süre verilir. Açılan iade davasında, ispat yükü davacıda olup, davacının öncelikle çekin yedinde iken rızası hilafına elinden çıktığını ardından da çeki elinde bulunduran hamilin kötüniyetli veya iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerekir.

Somut olayda davacı 3 adet çekin rızası dışında elinden çıktığından bahisle çek istirdadı, 2 adet çekin hataen ödendiği iddiasıyla çek bedelinin iadesini talep etmiştir. Davacı, çeklerin elinden rızası dışında çıktığını ciro imzasının sahteliğine dayanmış, mahkemece bu yönde bir araştırma yapılmamıştır. Davacı, imza inkarında bulunarak, kendinden sonra gelen cirantaların yetkili hamil olmadığını belirterek eldeki davayı açmıştır.

Bu durumda mahkemece davacının imzaya itirazı nedeniyle çeklerdeki imzanın davacıya ait olup olmadığının araştırması gerekirken, bu husus araştırılmadan ve yine dosyadaki 3 adet çek fotokopisine göre davacı ile davalı arasında başka kişilere ait ciro da bulunmadığı başka bir anlatımla davalının çekleri davacıdan aldığı nazara alınmadan davalının iyi niyetli olduğu kabul edilip eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmamıştır.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkeme kararının kaldırılmasına, eksik hususlar tamamlanıp yeniden karar verilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır