Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2021/747 K.2025/412

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/12/2020 tarihli ... Esas ... Karar sayılı kararı aleyhine davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı taraf aleyhine menfi tespit ve teminat mektuplarının iadesi istemli dava açtığını, taraflar arasında 2005-16.03.2017 arasında otobüs yetkili satıcılık ve servis işine ilişkin bayilik ilişkisi olduğunu, davacı şirket (bayi), davalı tarafın aşırı faiz, vade farkı, haksız uygulamaları, piyasadaki olumsuz şartlar vb. sonucu ödeme zorluğuna düştüğünü, taraflar arasında düzenlenen 16.03.2017 tarihli ‘Borç İtfa Sözleşmesi’ ile bayilik ve servis sözleşmesi feshedildiğini, bu sözleşme ile davacının davalıya 17.232.662 TL borçlu olduğu ve borca karşılık ... ...

250 ada 7 parsel sayılı taşınmazın tüm demirbaş, eklenti ve stokları ile birlikte ... AŞ’ye devri halinde hiçbir borcun kalmayacağı kararlaştırılmıştır (Sözleşmenin 1,2 ve 4. Maddesi). 17.03.2017 tarihinde üzerindeki ipotekler kaldırılarak taşınmaz devri gerçekleştirilmiş ve böylelikle davacı taraf edimini yerine getirdiğini, bunun haricinde taşınmazdaki tüm demirbaş, eklenti ve stokları ...

AŞ’ne teslim edildiğini, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca davacının davalıya hiçbir borcu kalmamasına karşılık davalı tarafa sözleşme uyarınca verilen; muhatabı ... olan 24.12.2015 tarihli, U2015122400621 numaralı, 1.000.000 TL tutarlı ve muhatabı ... olan 09.10.2015 tarihli, ... numaralı, 750.000 TL tutarlı teminat mektuplarının haksız olarak iade edilmediği ileri sürülerek belirtilen teminat mektuplarının davacıya iadesine karar verilmesi talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu teminat mektuplarının iade edilmesini isteme hakkı mektupları düzenleyen bankalara ait olduğundan davacıya aktif husumet düşmediğini, taraflar arasındaki 2006 yılında başlayan ticari ilişki davacı firmanın 27.02.2017 tarihinden sonra ödemelerini yapmaması ve bir takım hileli işlemlerle mallarını kaçırması üzerine davalı taraf itfa sözleşmesini imzalamak zorunda kaldığını, davacı şirketin, davalıya hiçbir borcunun kalmadığı iddiası doğru olmadığını, İtfa sözleşmesi nedeniyle davalı ...

AŞ 6.681.091,60 TL maddi zarara uğramış, 244.726,25 TL tapu devir harcından kaynaklanan alacak ve 100.000 $ cezai şart alacağı ödenmediğini, İtfa sözleşmesinde belirtilen teminat mektupları davacı tarafa iade edilmiş olmakla birlikte dava konusu teminat mektupları itfa sözleşmesinde yer almadığından ... AŞ’nin uğrayabileceği zarar nedeniyle iade edilmediğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; taraflar arasında düzenlenen 17.03.2017 tarihli Borç İtfa Sözleşmesi ve mahkememizin ...-... sayılı dosyasında toplanan delillere göre bu sözleşmede borçlu şirkete düşen edimlerin gecikmeli olarak ifa edildiği sabittir. Bunun sonucu olarak ... Ltd. Şti.’nin ... ...

AŞ’ne 17.03.2017 tarihli Borç İtfa Sözleşmesi öncesi bir borcu kalmadığını, ancak davacı tarafın teminat mektupları nedeniyle borçsuzluk ve iade isteminde bulunabilmesi için 17.03.2017 tarihli sözleşme nedeniyle de (bir başka ifadeyle 23.05.2017 tarihi itibariyle) herhangi bir borcunun kalmaması gerektiğini, çünkü 17.03.2017 tarihli Borç İtfa Sözleşmesi dava konusu her iki teminat mektubunun yürürlükte olduğu dönemde düzenlendiğini, oysa Mahkemenin ...-... sayılı dosyasında verilen hükümle.

244.726,25 TL tapu devir harcı alacağı ve 100.000 $ cezai şartın ... Ltd. Şti.’nden alınarak ... ... AŞ’ne ödenmesine karar verildiği, sonuç itibariyle davacı şirketin dava tarihi itibariyle borçlu olmadığının sabit olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, tefrik kararının hatalı olduğunu, dosyaların tekrar birleştirilmesini talep ettiğini, dava konusu teminat mektuplarının vade yılları 2016 yılı olduğunu halde mahkemece 2017 yılı olarak yazıldığını ve değerlendirildiğini, halbuki borç itfa sözleşmesi tarihi itibariyle dava konusu teminat mektuplarının vadesi geçmiş olduğu için bu sözleşmeye yazılmamış davalının elinde bulunan vadesi geçmiş teminat mektuplarını iade edileceği yazıldığınını, banka kayıtları istenmediğinden teminat mektuplarının vadesi hatalı tespit edildiğini,

mahkemece teminat mektuplarının bedelinin tanzimi için açılan davalarda verilen kararların müvekkilinin borcu olduğunu göstermeyeceğinin açık olduğunu, şayet mahkeme verilen davaların sonucunun işbu davayı konusuz bırakacağını düşünüyor ise o zaman o davaların kesinleşmesinin beklenmesi gerektiğini, işbu teminat mektuplarını ticari faaliyet için verilmiş ve vade tarihlerini ticari faaliyet için verilmiş ve vade tarihleri itfa sözleşmesinden önce olduğunu, daha sonra bunlar için alınan süre uzatım belge asılları davalı tarafından iade edilmediğinden bunlar itfa sözleşmesinde yer almadığını,

bu mektuplar borç ifa sözleşmesindeki alacaklarının teminatı olarak verilmediğini, tefrikle kararının kaldırılmasına aksi halde karar kaldırılarak borçlu olmadığının tespiti ile teminat mektuplarının iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, banka teminat mektubunun iadesine ve iptali istemine ilişkindir.

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 16.03.2017 tarihli Borç İtfa Sözleşmesiyle feshedildiği, Borç İtfa Sözleşmesinde davacının bu sözleşmeyle belirlenen borcuna karşılık kendisine ait taşınmazı davalıya devretmesi halinde hiçbir borcunun kalmayacağının kararlaştırıldığı, davacı taşınmazlar üzerindeki ipoteklerin kaldırılmasını sağlayarak davalıya devir ve teslim ettiği halde davalının bayilik sözleşmesi uyarınca kendisine verilen 2 adet teminat mektubunu davacıya iade etmediği ileri sürülerek teminat mektuplarının iadesine ve iptaline karar verilmesinin talep edilmiştir.

Davalı vekili tarafından, teminat mektuplarının iadesini isteme hakkının mektubu düzenleyen bankaya ait olduğu, Borç İtfa Sözleşmesi nedeniyle davalının maddi zarara uğradığı, ayrıca tapu devir harcından kaynaklanan alacak ve cezai şart alacaklarının ödenmediği, Borç İtfa Sözleşmesinde belirtilen teminat mektuplarının davacıya iade edildiği, eldeki davaya konu teminat mektupları bu sözleşmede yer almadığından uğrayabilecekleri zarar nedeniyle davacıya iade edilmediği savunularak davanın reddine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi'nce davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosyadaki bilgi ve belgelerden, eldeki davanın, daha önce ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sırasına kayıtlı iken, eldeki davanın davalısı olan ... ... ... ... A.Ş. tarafından eldeki davacının davalısı olan ... ... Otomotiv İnş. Tur. Tic. San. Ltd.Şti. aleyhine açılan ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı tazminat davasıyla birleştirildiği, aynı dosyada ayrıca yine ... ... ... ... A.Ş. tarafından ... ve Demet Tülek aleyhine ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının da birleştirilmiş olduğu, birleşik davanın yargılaması sırasında duruşmanın 24.01.2020 günlü celsesinde verilen tefrik ara kararı üzerine aynı mahkemenin ... Esas sırasına kaydedilerek yukarıda yazılı şekilde hükme bağlandığı anlaşılmaktadır.

İlk derece mahkemesince, davaya konu teminat mektuplarının iade hakkının doğup doğmadığının dava tarihi itibariyle değerlendirilmesi gerektiği, davacının gecikmeli de olsa 17.03.2017 tarihli Borç İtfa Sözleşmesindeki edimlerini yerine getirdiğinin sabit olduğu, davacının davalıya Borç İtfa Sözleşmesi öncesi bir borcunun kalmadığı,

ancak, davacı tarafın teminat mektupları nedeniyle borçsuzluk ve iade isteminde bulunabilmesi için 17.03.2017 tarihli sözleşme nedeniyle de (bir başka ifadeyle dava tarihi olan 23.05.2018 tarihi itibariyle) herhangi bir borcunun kalmaması gerektiği, çünkü Borç İtfa Sözleşmesi'nin dava konusu teminat mektuplarının yürürlükte olduğu dönemde düzenlenmiş olduğu, oysa mahkemenin ... Esas ve ...

Esas sayılı dosyalarında verilen hükümle tapu devir harcı ve cezai şartın eldeki davanın davacısı ... ... Otomotiv İnş. Tur. Tic. San. Ltd.Şti.'nden alınarak eldeki davanın davalısı ... ... ... ... A.Ş.'ne verilmesine karar verildiği, sonuç olarak davacı şirketin dava tarihi itibariyle davalıya borçlu olmadığının sabit olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Dairemiz kayıtlarının UYAP sistemi üzerinden incelenmesinde, mahkemenin ... Esas ve ...

Esas sayılı dosyalarında verilen hükmün taraflarca istinaf edildiği, Dairemizce verilen istinaf kararının temyiz edilmesi üzerine dosyanın halen temyiz incelemesi için Yargıtay'da bulunduğu ve dolayısıyla davalının dava tarihi olan 23.05.2018 tarihi itibariyle davacıdan tapu devir harcı ve cezai şart alacağının bulunduğuna ilişkin hükmün henüz kesinleşmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, ilk derece mahkemesince, öncelikle ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...

Esas (....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile birleşik) dosyasında verilen hükmün kesinleşmesinin bekletici mesele kabul edilerek sözkonusu hükmün kesinleşmesinden sonra oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, davacı vekilinin istinaf başvurusu bu sebeple yerinde görülmüş, davacı vekilinin diğer istinaf sebepleri bu aşamada incelenmemiştir.

Yukarıda belirtilen sebeplerle davacı vekilinin istinaf başvurusunun haklı olduğu, İlk Derece Mahkemesi'nin davanın reddine ilişkin kararının usul ve yasaya uygun olmadığından istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden yargılama yapılması için ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm vermek gerekmiştir.

Başkan e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Üye e-imzalıdır Katip e-imzalıdır