Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2022/2724 K.2026/217

Av. ...

DAVANIN KONUSU

Menfi Tespit

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 02/02/2026

YAZIM TARİHİ : 02/02/2026

... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas ve ... karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...'ın müvekkilinin hem iş ortağı hem de dayısı olduğunu, ... ile ... banka faizi karşılığı borç para vermeyi kabul ettiğini, ... ...'a banka kanalı ile ... tarihinde 50.000,00.TL... tarihinde 39.000,00.TL, ... tarihinde 10.400,00.TL, ...tarihinde 10.000,00.TL toplam olarak 109.400,00.TL para gönderdiğini, ...'ın para karşılığı olarak ... Bankası ...

Şubesi'ne ait ... numaralı bir çek imzalayıp boş olarak ...'ya verildiğini, ..., ... ve...'nın banka kanalı ile ...'nun banka hesabına toplam 74.930,00.TL ödeme yapıldığını, davalı ... kendisine boş olarak verilen çeki 115.000,00.TL olarak doldurup ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalı 11.500,00.TL çek tazminatı talep ettiğini, dava konusu çeke karşılık toplam olarak 74.930,00.TL parayı ...'ya ödediğini, ödemenin karşılığı çek tazminatı 7.493,00.TL olduğunu, müvekkilinin dava konusu çekten dolayı 34.400,00.TL ana para, 3.440,00.TL'de çek tazminatı borcu olduğunu, davalının ...'a gönderdiği toplam 109.400,00.TL para belgeli olduğunu, ..., ... ve ...'nın davalıya ödediği 74.930,00.TL para belgeli olduğunu, dava konusu çekin ise sonradan doldurulduğu bilirkişi raporu ile belirlenebileceği,

ödedikleri para ve karşılığı olan çek tazminatı borcunun olmadığını belirterek, ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında 34.400,00.TL asıl borç, 3.440,00.TL çek tazminatı borcunu kabul etmediklerini, ..., ..., ...'ya 74.930,00.TL para ödediği göz önüne tutularak ...'ın ....

İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyasından dolayı asıl alacak yönünden 74.930,00.TL borçlu olmadığına çek tazminatı yönünden ise 7.439,00.TL borçlu olmadığına karar verilmesini, İİK 72/3 maddesi gereği yatıracakları 74.930,00.TL asıl alacak, 7.493,00.TL çek tazminatının ihtiyati tedbir kararı verilerek karşı tarafa ödenmemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı-borçlu tarafından, davacının borcuna karşılık dava konusu ... Bankası A.Ş. ...

Şubesi'nin ... seri numaralı, ... keşide tarihli, keşide yeri ... olan 115.000,00.TL bedelli bir adet çek keşide edip müvekkiline bizzat teslim edildiğini, çek üzerindeki imzanın davacı-borçluya ait olduğunu, bu durumun davacı-borçlu tarafından da çok iyi bilinmekte olup dava konusu çek üzerindeki imzayayı da inkar etmediklerini, davacı-borçlu iyi niyetli olarak hareket etmemekte ve huzurdaki dava ile çekin tahsilini önlemeye çalışmakta ve müvekkilini mağdur ettiğini, davacı-borçlu tarafından verilen çek süresinde ilgili bankaya ibraz edilmiş ancak çek hakkında ...

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyası ile tedbir kararı verilmek sureti ile çek bedeli konusunda hiçbir işlem yapılmadığı ve çek bedelinin müvekkiline ödenmediği hususunun çekin arkasına şerh edilerek müvekkiline iade edildiğini, davaya konu çek bedeli müvekkiline ödenmediğini, bu nedenle davacı-borçlu hakkında ... İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı dosyası kapsamında kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatılmış olup, çek aslının ...

Müdürlüğünde olduğunu, davacı-borçlu taraf, takibe konu çek üzerindeki imzaya itiraz etmeyip, müvekkili ile aralarında hukuki ilişkiyi ve kısmen borcu kabul ve ikrar ettiğini, davacının çekten dolayı ödeme yaptığını beyan ettiği dekontların tamamının çek keşide tarihinden önce olduğu gibi bir kısım dekontlar üzerinde de çekten dolayı bir ödeme olmayıp bizzat dava-dışı ...'ın borcundan dolayı yapılan ödeme olduğunu, bizzat dekontlardan anlaşıldığını belirtilerek haksız ve mesnetsiz davanın reddine,

davacı-borçlunun kötü niyetli olarak itirazda bulunduğu dikkate alınarak takibe konu alacağının %20'den aşağı olmamak üzere lehlerine tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi kararında özetle; bilirkişi raporunda ... çıktılarının delil olarak değerlendirilmesi halinde 88.824,59.TL'nin istirdatını talep edebileceğinin belirtildiği, ... çıktılarının delil olarak değerlendirilmemesi halinde ise 82.647,79.TL'nin istirdatını talep edebileceği şeklinde rapor düzenlendiği, bilirkişilerden alınan raporlar dikkate alınarak ... İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı takibi nedeniyle davacının yapılan ödemeler nedeniyle davacı vekilinin talebiyle bağlı kalınarak 75.000,00.TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, menfi tespit talebi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Mahkemece kesin sürelere uyulmamasına bir çok kere göz ardı ettiğini, bilirkişinin görevinin sonlandırılmasına karar verilmesine karşı aynı bilirkişiden rapor aldırıldığını, bilirkişinin sunduğu raporda taraf gibi hareket ettiğini, raporun dosyadan çıkartılmasını talep ettiklerini, mahkemece reddedildiğini, bilirkişi raporundaki çelişkilerin giderilmediğini, ispat kurallarının ve kambiyo hukuku kurallarının hiçe sayıldığını, dava dışı dosyaya yapılan ödemelerin dava konusu dosyaya mahsup edilmesinin ikisinin aynı dosya ve borç ilişkisine dayandığının kabulünün Kanun'a aykırı düştüğünü,

davacı borçluya değil dava dışı ...'a verilen borcun paraya ilişkin olduğunu, dava dışı ...'ın müvekkiline göndermiş olduğun farklı tarihli dekontların müvekkili ...'a vermiş olduğu borca ilişkin geri ödemeler olduğunu, tüm bu miktarların ...

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından mahsup edildiğini, ve bakiye alacakları için dava dışı ... aleyhine icra takibi ikame edildiğini, bu icra takibinin halen derdest olduğunu, herhangi bir tahsilatın da yapılmadığını, huzurdaki dosyanını alacak borç ilişkisinin alacak miktarı, icra takip dosyası ve tarafları ile hiç bir ilgisinin bulunmadığını, mesaj içeriklerinin delil hükmünün bulunmadığını, davacının davasını ıslah etmesi nedeni ile davanın zaman aşımı nedeni ile reddine karar verilmesi gerektiğini,

davacının davasının tam ıslah etmesinin miktarını arttırması ve bir kısım talebinin kabul edilmesi karşısında davanın tam kabulüne karar verilmiş olmasının çelişkili ve usul ve yasalara aykırı olduğunu, icra inkar tazminatının unsurlarının oluşmadığı halde taktir edilmiş olmasının hakkaniyete aykırı olduğunu, Yerel Mahkeme'nin dosyada bulunan tüm yazılı sözlü beyanlarının gerekçeli kararında değerlendirmemiş, yeterli ve denetime uygun bir gerekçe belirtmemiş, yüzeysel bir gerekçe ile dahi itirazlarının neden kabul edilmediğinin açıklanmadığını belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, menfi tespit davasıdır.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davalı tarafından müvekkili aleyhine çeke dayalı olarak icra takibi başlatıldığını, ancak müvekkilinin davalıya borçlu olmadığını, zira dava konusu çekin davalıdan alınan borç paraya karşılık imzalanıp boş olarak davalıya verildiğini ve paranın büyük bir kısmının banka yoluyla havale edilerek ödendiğini, buna rağmen çekin yapılan ödemeler dikkate alınmadan ve sonradan anlaşmaya aykırı şekilde doldurularak takibe konu edildiğini belirterek dava dilekçesinde belirttikleri miktar kadar davalıya borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiş olup,

davalı ise iddiaların yazılı delil ile ispatlanması gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olup, işbu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nin 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olmadığının ispat yükümlülüğü davacı-borçlu tarafa aittir. Davacı taraf senedin teminat senedi olduğunu ve gerçek bir borcu yansıtmadığını HMK'nın 200 ve 201. maddeleri gereği yazılı delil ile ispatlamalıdır. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve ... esas,... karar sayılı kararı, Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve ... esas, ... karar sayılı kararları da bu yöndedir.)

6102 sayılı TTK.’nın 680. maddesi uyarınca açığa senet düzenlenmesi mümkün olup, senedin sonradan anlaşmaya aykırı doldurulduğu iddiasının yazılı delillerle kanıtlanması gerekir. Boş senedin verildiği kişinin önemi yoktur. Senedin lehtar hanesine verildiği kişinin ismi yazılabileceği gibi başka birinin isminin doldurulması da mümkündür. Önemli olan senedin boş kısımlarının aradaki anlaşmaya uygun doldurulup doldurulmadığıdır. Bu husustaki iddianın ise yazılı delille kanıtlanması gerekmektedir. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin .../...-.../... EK sayılı kararı bu yöndedir)

Somut olayda; davacı taraf dava ve takip konusu çekteki imzaya itiraz etmemiş olup, ödeme savunmasında bulunmuştur. Kambiyo senedine dayalı takipte ödeme ve senedin sonradan anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu ve senet bedelinin ödendiği iddialarının bu hususta seneden atıf yapan yazılı deliller ile ispatlanması gerekmektedir.

Eldeki dava dosyasında davacı ödeme savunmasına ilişkin banka dekontları sunmuş olup, işbu dekontların hiç birisinde dava ve takip konusu çeke atıf yapılmamıştır. Yine sunulan dekontların bir kısmı davacı tarafından gönderilen, bir kısmı ise dava dışı ... ve... tarafından gönderilen paralara ilişkin olup, işbu ödemelerin dava konusu çeke karşılık yapıldığı da ispatlanamamıştır.

Ayrıca dava dilekçesinde delil olarak mesaj kayıtlarına dayanılmadığı, sonradan sunulan delillere davalı tarafça muvafakat edilmediği, kaldı ki sunulan mesajların hangi telefondan hangi telefona gönderildiğinin, işbu telefonun davalıya ait olup olmadığının dahi belli olmadığı, yine yukarıda da değinildiği gibi kambiyo senedine dayalı yapılan takibe karşı açılan iş bu menfi tespit davasında yazılı deliller ile ispat kuralı gereği sunulan mesajların delil olarak değerlendirilemeyeceği halde gerek bilirkişiler tarafından, gerekse ilk derece mahkemesince mesaj kayıtlarına itibar edilerek hüküm kurulmasının da isabetli olmadığı anlaşılmıştır.

Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacının çeke karşılık ödeme iddiasına yazılı deliller ile ispatlayamadığı, ancak davacının dava dilekçesinde yemin deliline de dayandığı ve mahkemece davacı tarafa işbu yemin delili hatırlatılmak suretiyle oluşacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken aksi düşünce ve yetersiz gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesinin açıkça usul ve yasaya aykırı olduğu, davalı vekilinin bu sebeple istinaf talebinde haklı olduğu anlaşılmakla davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile istinafa konu kararın kaldırılmasına,

dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan Üye Üye Katip · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır