Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2023/1963 K.2024/550

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 04/07/2023 tarih ve 2022/... Esas, 2023/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Bursa .... İcra Dairesi'nin ... Esas nolu kambiyoya dayalı çekten ötürü icra takibi yapılan dosyada, davacının borçlu olmadığı dosyadan ötürü, İİK 89 ihbarnameleri TK21/2 uyarınca usule aykırı yapıldığını ve davacının adı geçen dosyadaki asıl borçluya borçlu olmamasına rağmen icra dosyasına borçlu olarak eklendiğini, menfi tespit davalarında arabulucu zorunluluğu olmayıp, yetki hususunda da keşide yeri, muhatap banka olduğu yer ve davalılardan birinin yerleşim yeri yetkili olduğu için yetkili yer Mersin Mahkemeleri olduğunu, davacının borçlu olmadığının tespiti ile menfi tespit davasının kabülü ile icra dosyasına yatacak olan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; hak düşürücü süre, görev ve yetki yönünden itirazlarının bulunduğunu, davanın ispat yükünün davacıda olduğunu,davacı takip borçlusu ...'nın ablası olduğunu, davalı borçlu ... alacaklılardan mal kaçırmak için davacı ile birlikte hareket ettiğini, borçlu mal kaçırmak amacıyla davacı ile birlikte iş yaptığını, tapu kayıtları, emniyet kayıtları vs. incelendiğinde ortak taşınmazlarının olduğunun görüleceğini, davacı aleyhine en az %20 tazminata hükmedilebileceğini, mahkeme aksi kanaatte ise davanın açılmasına davalının sebep olmadığından yargılama gideri ve vekalet ücreti davacı üzerinde bırakılması gerektiğini,

davacı taraf kendisine gönderilen 89/1 ve 89/2 haciz ihbarnamelerine süresinde itiraz etmediğini bu sebeple kendisine 89/3 haciz ihbarnamesi gönderildiğini, bunun üzerine davacının huzurdaki davayı ikame ettiğini, davanın hak düşürücü süre yönünden reddine, davanın görev ve yetki yönünden reddine, davanın esastan reddine, davacı aleyhine en az %20 tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... Esas, 2023/... Karar sayılı kararı ile.

İİK'nın 89/3. maddesine göre gönderilen 3. haciz ihbarnamesine karşı tebliğden itibaren 15 gün içerisinde dava açılması gerektiği bu süre hak düşürücü süre olup, mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiği, davacıya gönderilen 3. haciz ihbarnamesinin 27/09/2022 tarihinde usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği, bu davanın ise yasal 15 günlük hak düşürücü süreden sonra 27/12/2022 tarihinde açıldığının anlaşıldığı, davacının kendisine gönderilen 1 ve 2. haciz ihbarnamelerinin usulsüzlüğüne ilişkin olarak icra mahkemesinde şikayette bulunduğuna ilişkin herhangi bir iddiasının olmadığı,

1 ve 2. haciz ihbarnamelerinin usulsüzlüğüne dair ileri sürülecek şikayetin niteliğine göre süreli / süresiz şikayette bulunma imkanının olduğu, (YHGK 2018/12-136 Esas 2022/12 Karar sayılı emsal kararı) bu yönde bir şikayetinde bulunmadığı, bu halde yasal 15 günlük hak düşürücü süreden sonra açılan davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile; Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, somut olayda İİK 89 ihbarnamelerinin tamamı tebligatlar usulsüz olup davanın kabulü gerekmekte iken aksine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, diğer husus ise davalı cevap dilekçesinde Hukuk Muhakemeleri Kanununun belirtildiği hususlara uyulmadığını, mahkeme davalıya eksiklerini düzeltmesi için 7 günlük süre vermesi gerekirken bu sürenin verilmediğini, dolayısıyla cevap dilekçesinin usule aykırı hale geldiği ve hükme nazar alınmamasını, cevap dilekçesinin hiç verilmemiş gibi sayılması gerektiğini, arz ve izah edilen nedenlerden ötürü mahkemece aleyhe verilen kararların istinafen kaldırılmasını talep etmiştir.

DAVALI EFE MARMARA ZEYTİNCİLİK...LTD. ŞTİ. TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Davalı ... Zeytincilik...Ltd.

Şti. vekili katılma talepli istinaf dilekçesi ile; mahkemece hak düşürücü süre yönünden reddine karar verildiğini, mahkemece davanın reddine dair verilen karar isabetli ise de cevap dilekçesinde davacının en az %20 tazminata mahkum edilmesine ilişkin taleplerinin değerlendirildiğini, İİK madde 89/3 "Üçüncü şahıs açtığı bu davayı kaybederse, mahkemece, dava konusu şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere bir tazminata mahkûm edilir." hükmü amir olup,

sunulan cevap dilekçesinde davanın reddine ve davacı aleyhine en az %20 tazminata hükmedilmesine karar verilmesi talep ettiklerini ancak Yerel Mahkemece davacının tazminata mahkum edilmesi talepleri hakkında herhangi bir değerlendirme yapılmadığı ve hüküm kurulmadığını, açıklanan sebeple Yerel Mahkeme kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılarak davanın reddine ve davacı aleyhine en az %20 tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/... Esas, 2023/... Karar sayılı dosyası.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE : Dava, İİK'nın 89/3. maddesi gereğince açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı vekili, Bursa ... İcra Dairesi'nin ...

Esas nolu kambiyo takibinde davacının borçlu olmadığı dosyadan ötürü, İİK 89 ihbarnameleri TK21/2 uyarınca usule aykırı yapıldığını ve davacının adı geçen dosyadaki asıl borçluya borçlu olmamasına rağmen icra dosyasına borçlu olarak eklendiğini, davacının borcu bulunmadığını belirterek menfi tespit davası açmış, mahkemece yazılı gerekçe ile İİK'nın 89/3. maddesine göre gönderilen 3. haciz ihbarnamesine karşı tebliğden itibaren 15 gün içerisinde dava açılması gerektiği bu süre hak düşürücü süre olup, mahkemece re'sen dikkate alınması gerektiği,

davacıya gönderilen 3. haciz ihbarnamesinin 27/09/2022 tarihinde usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği, bu davanın ise yasal 15 günlük hak düşürücü süreden sonra 27/12/2022 tarihinde açıldığının anlaşıldığı, davacının kendisine gönderilen 1 ve 2. haciz ihbarnamelerinin usulsüzlüğüne ilişkin olarak icra mahkemesinde şikayette bulunduğuna ilişkin herhangi bir iddiasının olmadığı, 1 ve 2. haciz ihbarnamelerinin usulsüzlüğüne dair ileri sürülecek şikayetin niteliğine göre süreli / süresiz şikayette bulunma imkanının olduğu, bu yönde bir şikayetinde bulunmadığı,

bu halde yasal 15 günlük hak düşürücü süreden sonra açılan davanın hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmiş, işbu karara karşı davacı vekili ve davalı ... Zeytincilik...Ltd. Şti. vekili tarafından katılma talepli istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi gereğince davacı vekilinin ve davalı ... Zeytincilik...Ltd. Şti. vekilinin istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılmıştır. 6102 sayılı TTK'nın 4. maddesinde, bu hükümde sayılan mutlak ticari davaların yanısıra "Her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ticari dava sayılır" hükmü ile nispi ticari davaya ilişkin de düzenleme yapılmış olup, buna göre tarafların her ikisinin de tacir olması ve uyuşmazlık konusu işin tarafların ticari işletmesi ile ilgili olması gerekir.

2004 sayılı İİK'nın 89/3. maddesinin, üçüncü cümlesi, "..İkinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa onbeş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir.

Bu bildirimi alan üçüncü şahıs, icra takibinin yapıldığı veya yerleşim yerinin bulunduğu yer mahkemesinde süresi içinde menfi tespit davası açtığına dair belgeyi bildirimin yapıldığı tarihten itibaren yirmi gün içinde ilgili icra dairesine teslim ettiği takdirde, hakkında yürütülen cebri icra işlemleri menfi tespit davası sonunda verilen kararın kesinleşmesine kadar durur..." hükmünü içermektedir.

Bu hükümde belirtilen mahkemenin hangi mahkeme olduğu konusunda bir açıklık bulunmamakla birlikte 2004 sayılı İİK'nın 235/1. maddesindeki gibi kayıt kabul ve 154/3. maddesindeki gibi iflas davaları için Ticaret Mahkemelerinin görevli olduğu gibi açık bir düzenleme bulunmadığından bu mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun kabulü gerekir.

Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin 2016/3568 Esas, 2016/6425 Karar sayılı ilamında da açıklandığı üzere "İİK 89. maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir."(Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 12/04/2016 tarih ve 2016/3568 Esas, 2016/6425 Karar, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 17/12/2015 tarih ve 2015/7065 Esas, 2015/17162 Karar, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2020/4645 Esas, 2020/4139 Karar sayılı kararı benzer mahiyettedir)

01/10/2011 tarihinden sonra açılan menfi tespit davaları için görevli mahkeme, HMK'nın 2. maddesi uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesidir. (Prof. Dr. Baki Kuru, İcra ve İflas Hukuku El Kitabı, Ankara 2013, sh:476)(Dairemizin 2023/672 Esas, 2023/685 Karar sayılı kararı)

Somut olayda; taraflar arasında doğrudan bir ticari ilişki bulunmadığı gibi uyuşmazlık, davalı alacaklı tarafından başlatılan icra takibinde çıkarılan haciz ihbarnameleri nedeniyle borçtan davacının sorumlu olup olmadığının tespitine ilişkindir. İİK 89. maddesindeki özel düzenleme ile İİK 72. maddesindeki menfi tespit davasına ilişkin genel düzenleme gözetildiğinde genel düzenleme hükmünün İİK 89. maddesini işlevsiz bırakacak biçimde uygulanamayacağı da açıktır.

İlk derece mahkemesince, 2004 sayılı İİK'nın 89/3. maddesine dayalı olarak açılan işbu davada, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin görevli olduğu gözetilip, göreve ilişkin dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, uyuşmazlığın esası hakkında karar verilmesi doğru olmamış, davacı vekilinin ve davalı ... Zeytincilik...Ltd. Şti. vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin bir inceleme yapılmadan kabulüne karar verilerek buna dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır