Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi E.2024/231 K.2025/166

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/04/2023 tarih ve 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, istinaf talebinin süresi içinde yapıldığı, başvuru şartlarının yerine getirilmiş olduğu ve istinafa başvuru koşullarının mevcut olduğu dosya üzerinde yapılan ön inceleme sonucu anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

İDDİALARIN ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile. Taraflar arasında 27/12/2022 tarihli satış sözleşmesi düzenlenlendiğini, 350.000 adet ''tuğla''nın toplam 1.277.500,00.TL bedelle satışını konu alan bu sözleşmede müvekkili şirket ... ... (...) San. ve Tic. Ltd.

Şti. alıcı, davalı ... da satıcı konumunda olduğunu, sözleşme metninde ödeme şekli olarak 120 gün vadeli çek ile ödeneceği kararlaştırıldığını, bu sözleşmeden dolayı da iki adet çek düzenlendiğini, bu çeklerin müvekkili şirket ... ... (...) San. Ve Tic. Ltd. Şti. adına çek keşide edildiğini, bu çeklerden ...

Bankası'nca basılan ... seri nolu, 627.500,00.TL tutarındaki çekin vade tarihi 05/05/2023, ... tarafından basılan ... seri nolu, 650.000,00.TL tutarındaki çekin vade tarihi ise 01/05/2023 olduğunu, müvekkili, davalıya karşı borçlandığı edimini iki ayrı çekle tamamen ifa ettiği ve cirantası olduğu çekleri davalıya ciro ettiğini ancak davalı tarafın satım konusu 350.000 adet tuğlanın zilyetliğini davacıya devretmediğini, kanundan ve sözleşmeden doğan edim borcunu yerine getirmediğini, bu sözleşmeye istinaden düzenlenen çeklerin bedelsiz kaldığını bu sebeple davacının,

... tarafından basılan ... seri numaralı çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, bu çekin iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/04/2023 tarih ve 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı kararı ile. Davalı'nın UYAP ortamında alınan nüfus kayıt örneğine göre 10.04.2023 tarihinde ölü olduğunu, işbu davanın ise davalının ölüm tarihinden sonra 27.04.2023 tarihinde açılmış olduğunun anlaşıldığını, "Tarafların, davada taraf ehliyetlerinin bulunması dava şartıdır (HMK m.114/1-d).

Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler (HMK m. 115/1). Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usûlden reddine karar verir. Gerçek kişiler, yaşadıkları süre içerisinde taraf ehliyetine sahiptirler. Taraf ehliyeti, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar (MK m. 8; 28/1) ve ölümle sona erer (MK m.28/1).

Taraf ehliyeti ölümle sona ereceğinden, dava tarihinden önce ölmüş olan kişi adına dava açılamaz; açılmış ise dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.(Yargıtay 1. HD. 2018/4209 E. , 2020/3515 K. Sayılı ilamı)" ilkesi gereği davalının dava tarihi olan 27.04.2023 tarihinde ölü olduğu anlaşılmakla Hukuk Muhakemeleri Kanunu 115/2. maddesi gereğince dava şartı (taraf ehliyeti) yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

DAVACI VEKİLİ TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf talebi ile.

HMK 115/2. maddesinde mahkemenin dava şartı noksanlığı tespit ederse davanın usulden reddine karar vereceği yazsa da, hemen bir sonraki cümlede dava şartı noksanlığının giderilmesi mümkün ise bunun tamamlanması için kesin süre vereceğinin de yazdığını, davadan önce ölü olan davalı şahsın veraset ilamını (herhangi bir yetki olmaksızın) resmi makamlardan istemenin, davalının mirasçılarını öğrenmenin mümkün olmadığını, davalı ile davacının akraba olmadığını, davacının herhangi bir mirasçılık sıfatının olmadığını, uygulamada ancak, ölü kişi aleyhine önce dava açıp mahkemeden ''yetki'' alarak,

bu yetkiyle Sulh Hukuk Mahkemesi'nde davalının mirasçılık belgesini çıkarmak ve böylece davalının mirasçılarını tespit ettirerek onları davaya dahil etmek gerektiğini, davayı açarken dürüstlük kuralına aykırı sayılabilecek bir husus da olmayıp, farklı bir hukuki çare olarak, HMK 124 çerçevesinde davanın mirasçılara yöneltilmesi için mahkemece süre de verilebileceğini, bu nedenlerle, İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/... Esas, 2023/...

Karar sayılı kararın istinaf incelemesiyle bozularak dilekçe doğrultusunda mahkemesine iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/... Esas, 2023/... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı,

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, hukuki niteliği itibarıyla menfi tespit istemine ilişkindir.

Davacı taraf, davalı ile alım satım ilişkisi olduğunu, iki adet çekin bu ticari ilişki kapsamında davalıya verildiğini ancak davalı tarafın malları teslim etmediğini iddia ederek bedelsiz kalan çeklerden dolayı menfi tespit talebinde bulunmuş, ilk derece mahkemesince davalının davadan önce vefat etmesi sebebiyle ölü kişi aleyhine dava açılamayacağından dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verildiği, işbu karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 Sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Mahkemece davalının dava tarihinden önce öldüğü ve ölü kişi hakkında davaya devam edilemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Kural olarak ölü kişiye karşı dava açılamaz. Aynı şekilde kural olarak ölü kişi aleyhine dava açılması halinde davanın mirasçılarına yöneltilmesine de olanak yoktur. Zira ölü kişinin taraf ehliyeti bulunmamaktadır.(HMK m.114/1-d, m. 50 ve TMK m. 28) Ancak HMK'nun 124. maddesinde.

“Bir davada taraf değişikliği, ancak karşı tarafın rızası ile mümkündür.Bu konuda kanunlarda yer alan özel hükümler saklıdır. Ancak, maddi bir hatadan kaynaklanan veya dürüstlük kuralına aykırı olmayan taraf değişikliği talebi, karşı tarafın rızası aranmaksızın hakim tarafından kabul edilir.

Dava dilekçesinde tarafın yanlış veya eksik gösterilmesi kabul edilebilir bir yanılgıya dayanıyorsa, hakim karşı tarafın rızasını aramaksızın taraf değişikliği talebini kabul edebilir.Bu durumda hakim, davanın tarafı olmaktan çıkarılan ve aleyhine dava açılmasına sebebiyet vermeyen kişi lehine yargılama giderlerine hükmeder." şeklinde düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır.

Şu halde davalının sağ olup olmadığını tespit edememe bir yanılgıya dayanıyor ve bu durum açıkça dürüstlük kuralını ihlal etmiyorsa, daha sonra da kendilerine karşı dava açılması muhtemel olan mirasçılara karşı davaya devam edilmesi mümkün olmalıdır (HGK'nun 11.09.2013 günlü ve E 2013/14-612, K 2013/1297 sayılı ilamı).

Somut olayda, davalının 10.04.2023 tarihinde vefat ettiği davanın açılış tarihinin ise 27.04.2023 tarihi olduğu, yukarıda anlatıldığı üzere davalının dava açılmasından hemen önce vefat ettiği bu sebeple mahkemece davacının ölü kişi aleyhine dava açması kabul edilebilir bir yanılgıya dayandığı ve dürüstlük kuralını ihlal etmediği hususu değerlendirilerek HMK 124.maddesi gereği işlem yapması gerekmekte iken bu husus yerine getirilmeden davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi hatalı olmuştur.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden yargılama yapılması ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve buna dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

... · Başkan · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye · ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip · ... · ¸e-imzalıdır