Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2023/283 K.2025/433

Taraflar arasındaki menfi tespit istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı banka ile dava dışı asıl borçlu şirket ... İnş. Taah. Tem. İlaç Bil. İşl.

San Ltd Şti arasındaki kredi sözleşmesi kapsamında kullandırılan nakdi ve gayri nakti krediler ile karşılıksız çekler nedeniyle bankaca ödenmiş olan banka sorumluluk tutarından doğan borçlara davacı müşterek ve müteselsil kefil olduğundan bahisle davacı hakkında Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 E. ve Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün 2014/5463 E. sayılı, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2014//6098 E., Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6347 E.- 6348 E- 6349 E ve Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6349 E. sayılı dosyalarında icra takibi yapıldığını, davacının haberi dahi olmadan maaşına haciz konulduğunu,

takiplerin dayanığını 23/03/2007 tarihli genel kredi sözleşmesi oluşturduğunu, kredi limitinin 11.600,00 TL olduğunu ve davacının sözleşmede imzası olmakla beraber kefil olarak sorumlu olduğu miktarın gösterilmediğini, sonrasında kredi limiti arttımına ilişkin sözleşmelerde de davacının imzasının bulunmadığını, davacının kefaletine ilişkin sözleşmede miktar yazılı olmaması nedeniyle kefalet sözleşmesinin geçersiz olduğunu belirterek,

öncelikle Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 E. ve Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün 2014/5463 E. sayılı, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2014/6098 E., Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6348 E. ve Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6349 E. sayılı dosyalarında davacının borçlu olmadığının tespitine, iş bu dosyalarda davacıdan haksız şekilde kesilen ve kesilecek maaş tutarlarının kesilme tarihinden itibaren kesintisiz olarak reeskont avans faizi oranında işlemiş ve işleyecek faizi ile davacıya ödenmesine,

dava sırasında icra dosyalarına ödenmek zorunda kalınacak tutarlar yönünden davaya istirdat davası olarak devamına ve %20 den az olmamak üzere icra tazminatına karar verilmesini istemiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının davasının mesnetsiz olduğunu, taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davalının dava dışı şirket ile GKS sözleşmesi imzaladığını, akabinde de sözleşmeye ek limit arttırım sözleşmesi imzalandığını, sonrasında kredi borcunun ödenmemesi nedeniyle de borçlu ve kefiller hakkında icra takibinde bulunduklarını, borca itiraz edilmemiş olması nedeniyle de 2009 yılından beri davacı kefil ...’dan maaş kesintisi yapıldığını, davacının yıllardır hacze itiraz etmediğini, kefil sıfatıyla ödemeleri yaptığını, bu durumun haklılığını ortaya koyacağını,

talep edilen alacağın davacının kefil olduğu kredi sözleşmesinden kaynaklandığını, kefalet sözleşmesinin 818 sayılı BK hükmlerine uygun olduğunu, ayrıca istirdat taleplerinin de bir yıllık hak düşümüne uğradığını belirterek davanın reddine %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; kefalet sözleşmesinin geçerliliği sabit olup, alınan bilirkişi raporları ile davacının davalı banka tarafından takibe girişilen krediler nedeniyle müşterek borçlu ve müteselsil kefil olarak borçlu olduğu, fazladan ödeme yapmadığı kanaatine varılarak, menfi tespit ve istirdat istemli davasını ispatlayamadığından açılan davanın reddi ile yine davacının borçlu olmadığına yönelik kötü niyetle iddiada bulunduğu ispat edilememiş olduğundan davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, bir kefalet sözleşmesinin geçerliliği için mutlak surette kefilin sorumlu olduğu limitin sözleşmede gösterilmesi gerektiğini, aksi takdirde geçerli bir kefalet sözleşmesinden bahsedilemeyeceği gibi geçerli olmayan kefalet sözleşmesi içeriğinde yer alan hükümlerin de kefil olduğu iddia edilen davacı hakkında hüküm ve sonuç doğuramayacağını,

Davacıya ait kefaletin geçersiz kabul edilmesi durumunda davacıya müşterek borçlu sıfatıyla bir yükümlülük yüklenemeyeceğini, kredi sözleşmesinin limitinin artırılması başlıklı sayfalar incelendiğinde, sözleşmenin limit artırım sayfası her ilgili için ayrı ayrı düzenlendiğinden dolayı diğer ilgililerin imzaladığı kısmın kefiller açısından bağlayıcı olduğunun söylenemeyeceğini,

Davacının imzasını taşımayan sözleşmeler kapsamında davacıya sorumluluk yüklenemeyeceğini, hiçbir şekilde davacı açısından hukuken geçerli bir kefalet bulunduğu hususu kabul edilmemekle birlikte bir an hukuken geçerli bir kefaletin bulunduğunun düşünülmesi halinde sayın mahkemenin kararına gerekçe yaptığı 17/01/2022 tarihli bilirkişi 3. ek raporuna göre işbu davada kısmen kabul kısmen red kararı verilmesi gerekirken davanın tamamının reddine karar verilmiş olmasının da dosya kapsamına aykırı olduğunu,

Delil ibraz süresi dolmuş olmasına rağmen mahkemenin tüm itirazlarına rağmen davalı tarafın delillerini topladığını, dosya kapsamı Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 esas sayılı dosyası kapsamında açılmış olan işbu menfi tespit ve istirdat davasının kabulüne karar verilmesini gerektirirken bu dosya ile ilgili açılan davanın reddine karar verilmiş olmasının da haksız olduğunu, 20. İcra Müdürlüğün'ün 2014/6098, 2018/6347 E.,

2018/6348 E. ve 2018/6349 E. sayılı icra dosyalarına da dava sırasında davacının maaşından kesintiler yapıldığı hususu icra müzekkere cevaplarından anlaşılmışken bu dosyalarla ilgili istirdat taleplerinin haklı olup olmadığı hususu incelenmeden hüküm kurulduğunu bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; genel kredi sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yönelik olarak 2004 sayılı İİK'nın 72.maddesine göre açılmış menfi tespit istemlidir. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede; Davaya konu Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün (2011/271 Eski) 2014/15757 Esas sayılı

dosyası incelendiğinde; alacaklı davacı banka tarafından, borçlular dava dışı asıl borçlu şirket .... İnş. Taah. Tem. İlaç. Bil. İşl. San. Ltd.

Şti., dava dışı kefiller ... ile ... ve davacı kefil ... aleyhine, 10/05/2007 tarih ve 1041-287 sayılı 23.310,00 TL miktarlı kesin teminat mektubu ile 26/02/2008 tarih ve 444-132 sayılı 6.090,00 TL miktarlı kesin teminat mektubu alacağından kaynaklı 30.900,00 TL asıl alacak ve ferileri olmak üzere toplam 32.494,15 TL alacak için 07/01/2011 tarihinde ilamsız icra takibi yapıldığı, davacı borçlu ...'a ödeme emrinin 21/01/2011 tarihinde tebliğ edildiği,

davacının takibe itiraz etmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği, alacaklı vekilinin 04/04/2011 tarihli talebi ve İcra Müdürlüğü'nün kararı gereğince davacının aldığı maaş ve ücretinin hacizi için maaş aldığı kuruma müzekkere yazıldığı, Hacettepe Üniversitesi 26/05/2011 tarihli cevabi yazısında, davacının maaşına haciz konulduğu bildirilmiştir.

Davaya konu Ankara 7. İcra Müdürlüğünün (2009/12321 Eski) 2014/5463 Esas sayılı dosyası incelendiğinde; alacaklı davacı banka tarafından, borçlular, .... İnş. Taah. Tem. İlaç. Bil. İşl. San. Ltd.

Şti., ..., ..., ... aleyhine, 45411853 sayılı "Genel Ticari Kredi Sözleşmesi" alacağından kaynaklı 90.947,91 TL asıl alacak ve fer'ileri olmak üzere toplam 95.025,21 TL alacak için 03/0/2009 tarihinde ilamsız icra icra takibi yapıldığı, davacı borçlu ...'a ödeme emrinin 06/07/2009 tarihinde tebliğ edildiği, davacının takibe itiraz etmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği, alacaklı vekilinin 14/07/2009 tarihli talebi ve İcra Müdürlüğünün kararı gereğince davacının aldığı maaş ve ücretinin hacizi için maaş aldığı kuruma müzekkere yazıldığı,

Hacettepe Üniversitesi 29/07/2009 tarihli cevabi yazısında, davacının maaşına haciz konulduğu bildirilmiştir.

Davaya konu Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2014/6098 Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde;alacaklı davacı banka tarafından, borçlular, .... İnş. Taah. Tem. İlaç. Bil. İşl. San. Ltd. Şti., ... ve davacı ... aleyhine, gayri nakdi çek yasal karşılık tutarından kaynaklanan 660,00 TL asıl alacak ve fer'ileri olmak üzere toplam 1.026,88 TL alacak için 26/03/2014 tarihinde ilamsız icra icra takibi yapıldığı, davacı borçlu ...'a 26/03/2014 tarihli ödeme emrinin, 28/03/2014 tarihinde tebliğ edildiği, davacının takibe itiraz etmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği ve takip borçlusu ...'ın maaşına haciz işlemi uygulandığı anlaşılmıştır.

Davaya konu Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6347 Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde;alacaklı davacı banka tarafından, borçlular, .... İnş. Taah. Tem. İlaç. Bil. İşl. San. Ltd. Şti., ..., ... ve davacı ... aleyhine, gayri nakdi çek yasal karşılık tutarından kaynaklanan 615,00 TL asıl alacak ve fer'ileri olmak üzere toplam 1.030,93 TL alacak için 26/03/2014 tarihinde ilamsız icra icra takibi yapıldığı, davacı borçlu ...'a 26/03/2014 tarihli ödeme emrinin, 28/03/2014 tarihinde tebliğ edildiği, davacının takibe itiraz etmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği ve takip borçlusu ...'ın maaşına haciz işlemi uygulandığı anlaşılmıştır.

Davaya konu Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6348 Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde;alacaklı davacı banka tarafından, borçlular, .... İnş. Taah. Tem. İlaç. Bil. İşl. San. Ltd. Şti., ... ve davacı ... aleyhine, gayri nakdi çek yasal karşılık tutarından kaynaklanan 615,00 TL asıl alacak ve fer'ileri olmak üzere toplam 1.044,54 TL alacak için 26/03/2014 tarihinde ilamsız icra icra takibi yapıldığı, davacı borçlu ...'a 26/03/2014 tarihli ödeme emrinin, 28/03/2014 tarihinde tebliğ edildiği, davacının takibe itiraz etmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği ve takip borçlusu ...'ın maaşına haciz işlemi uygulandığı anlaşılmıştır.

Davaya konu Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6349 Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde;alacaklı davacı banka tarafından, borçlular, .... İnş. Taah. Tem. İlaç. Bil. İşl. San. Ltd. Şti., ..., ... ve davacı ... aleyhine, gayri nakdi çek yasal karşılık tutarından kaynaklanan 660,00 TL asıl alacak ve fer'ileri olmak üzere toplam 1.010,67 TL alacak için 26.03.2014 tarihinde ilamsız icra icra takibi yapıldığı, davacı borçlu ...'a 26/03/2014 tarihli ödeme emrinin, 28/03/2014 tarihinde tebliğ edildiği, davacının takibe itiraz etmemesi nedeniyle takibin kesinleştiği ve takip borçlusu ...'ın maaşına haciz işlemi uygulandığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, Bankacılık ve Finans Uzmanı bilirkişi ...'den bir kök ve üç ek rapor alındıktan sonra ilgili kök ve ek raporların hüküm kurmaya elverişli bulunmaması üzerine 20/05/2022 tarihli ara kararı gereğince dosyanın bilirkişi ...'e tevdine karar verildiği ve bilirkişi ... tarafından dosyaya sunulan 22/07/2022 tarihli rapor esas alınmak suretiyle hüküm tesis edildiği görülmüştür.

Bilirkişi ... tarafından tanzim olunan 22/07/2022 tarihli raporda özetle; mahkemenin 20/05/2022 tarihli ara kararı gereğince Ankara 7. İcra Müdürlüğünün 2014/5463 Esas (Eski 2009/12321 E.) sayılı dosyası yönünde bilirkişi ...'in 17/01/2022 tarihli raporunda tespit tesbit ettiği borç miktarı için BK 100. md (Eski BK 84. md) gereğince kısmi ödemeler (20/07/2022 tarihi itibarıyla) öncelikle faiz ve masraflardan mahsup edilerek yukarıda ayrıntılı olarak yapılan dosya kapak hesabında 223.194.26 TL bakiye borç olduğu,

davalı banka tarafından Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 Esas dosyasından yaptığı takibin, teminat mektuplardan kaynaklı riskin depo edilmesi için mi yoksa teminat mektuplarının banka tarafından ödenmesi nedeni ile mi takip yaptığı tespit edilemediği, gayri nakdi kredilere tazmin tarihinden itibaren faiz işletileceğinden Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 Esas sayılı dosyasının kapak hesabı tahditli olarak yapıldığı,

mahkemenin teminat mektupları bedelinin depo edilmesi maksadı ile takip yapılmış olduğu kanaatine varması halinde, faizsiz olarak yapılan dosya kapak hesabında BK 100.md (Eski BK 84. md) gereğince kısmi ödemeler (20/07/2024 tarihi itibarıyla) öncelikle masraflardan mahsup edilerek yukarıda ayrıntılı olarak yapılan dosya kapak hesabında 3.576,08 TL bakiye borç olduğu,

mahkemenin teminat mektupları bedelinin takip tarihi itibarıyla muaccel hale geldiği kanaatine varması halinde, takip tarihinden itibaren faiz hesaplanarak BK 100. madde (Eski BK 84. md) gereğince kısmi ödemelerin öncelikle faiz ve masraflardan mahsup edilerek (20/07/2022 tarihi itibarıyla) yukarıda ayrıntılı olarak yapılan dosya kapak hesabında 78.536,49 TL bakiye borç olduğu görüşünün bildirildiği görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı, istinaf nedenleri ve yasal mevzuat birlikte değerlendirildiğinde;

Davacı tarafça davaya konu; Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün (2011/271 Eski) 2014/15757 Esas, Ankara 7. İcra Müdürlüğünün (2009/12321 Eski) 2014/5463 Esas, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2014/6098 Esas, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6347 Esas, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6348 Esas, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6349 Esas sayılı icra takip dosyaları nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini talep ettiği,

Mahkemece somut uyuşmazlığa ilişkin öncelikle bilirkişi ...'den bir kök ve üç ek rapor aldıktan sonra raporların hükme elverişli bulunmaması üzerine bilirkişi ...'den rapor alınmasına karar verildiği, yukarıda ayrıntısıyla izah edildiği üzere bilirkişi ... tarafından tanzim olunan raporun hükme esas alınması suretiyle davacının davasının reddine karar verildiği,

Hükme esas alınan bilirkişi ... tarafından tanzim olunan 22/07/2022 tarihli rapor incelendiğinde; bilirkişi tarafından sadece davacının talebine konu Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 esas ve Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün 2014/5463 esas sayılı takip dosyaları yönünden inceleme yapılıp, iş bu takip dosyalarından Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün 2014/5463 esas sayılı dosyası kapsamında davacının borçlu olduğunun,

Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 esas sayılı dosya kapsamında ise takibin teminat mektuplarından kaynaklı riskin depo edilmesi için mi yoksa teminat mektuplarının banka tarafından ödenmesi nedeniyle mi yapıldığı tespit edilemediğinden terditli değerlendirme yapıldığı,

davaya konu edilen, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2014/6098 Esas, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6347 Esas, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6348 Esas, Ankara 20. İcra Müdürlüğü'nün 2018/6349 Esas sayılı dosyalar yönünden herhangi bir irdeleme yapılmadığı gibi, irdelenen Ankara 26. İcra Müdürlüğü'nün 2014/15757 esas ve Ankara 7. İcra Müdürlüğü'nün 2014/5463 esas sayılı takip dosyaları yönünden varılan sonucun dosya kapsamına sunulu ... tarafından tanzim edilen bilirkişi kök ve ek raporları ile çeliştiği, söz konusu raporda çelişkinin nereden kaynaklandığının da açıklanmadığı görülmüştür.

Hal böyle olunca, mahkemece dava konusu her bir icra takibine konu borç miktarlarını, her bir icra dosyası kapsamında yapılan maaş kesintisi ve tahsilatları da göz önünde bulundurarak dava tarihi itibariyle denetime ve hüküm kurmaya elverişli rapor alınmaksızın uyuşmazlığı esastan çözmeyen ve davaya konu tüm icra takip talepleri yönünden irdeleme yapmayan soyut rapora itibar edilerek eksik incelemeyle yazılı karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle esasa yönelik diğer sebepleri incelenmeksizin , uyuşmazlığı esastan çözmeye elverişli delil toplanmaksızın ilk derece mahkemesince karar verilmiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereği ilk derece mahkemesi kaarının kaldırılarak dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -