Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/1670 K.2024/1612

Zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep eden vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Bahçelievler Müdürlüğünde 03/05/2024 tarihinde yağış nedeniyle arşiv ve kombi odasının bulunduğu bölümün su alması sonucu aydınlatma sağlayan sigortalarda, kombide kısa devre meydana geldiğini, kombinin ana kartının yandığını, ilk belirlemelere göre 2015-2016 yıllarına ait icra tevdi listesi, tahsilat evrakı, havale kabul, PTTBank Kontrol evrak, taahhütlü tevdi listesi, posta alındısı tevdi listesi, icra tevdi vb. kurum evraklarının büyük ölçüde ıslandığını, bazılarının okunamayacak hale geldiğini, ıslanan evraklar yapıştığından ayırmak, tasnif etmenin mümkün olmadığını,

bu evrakların saklama süresinin dolmadığını, zayi belgesi alınarak imha edilmesi gerektiğini belirterek Bahçelievler Müdürlüğünün zayiat gören 2015-2016 yıllarına ait ekte sunulan evrakların zayi olduğuna dair karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, talep edenin şubesinin arşiv kısmını aşırı yağış sebebiyle su bastığı, 02/05/2024 tarihli tutanakla tespit edilen 2011, 2015, 2016 yıllarına ilişkin tahsilat, havale yazışma belgelerinin zayi olduğunun ileri sürüldüğü, ayırt edici sıra, numara gibi hususlarda talep edenden açıklama istenilmiş ise de talep dilekçesinde belirtilen hususların tekrar edildiğinin görüldüğü, itfaiye tutanağındaki tespitlerle yetinilmek suretiyle inceleme yapıldığı,

talep konusu tahsilat, havale, vezne evrakı ve yazışma belgelerinin TTK'nun 82/7 maddesinde ifade edilen tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgeler niteliğinde olup, zayi olduğu iddia edilen bu belgelerin olay tarihinde muhafaza edildiği, talep eden PTT şubesinin arşivinin bulunduğu bodrum katında aşırı yağış sebebiyle su basması sonucu söz konusu belgelerin zarar gördüğü, tamamen kullanılmaz halde geldiğinin sabit olduğu, bununla birlikte talep dilekçesine ekli tutanakta sayılan belgelerden anılan Yasa maddesinin 5. fıkrası gereği 10 yıllık saklama süresi talep tarihi olan 09.05.2024 tarihi itibarıyla dolduğu,

dolayısıyla talep edenin hukuki yararının kalmadığı, 2011 yılına ilişkin evrak yönünden ve tacirin saklamakla yükümlü olmadığı sair evrak yönünden talebin reddi gerektiği, tutanakta belirtilen 2016 yılı 1. ay tahsilat , 2015 ve 2016 yılı 11. ay havale ve tahsilat evrakı, 2015 yılı 12. ay havale ve tahsilat evrakı, 2016 yılı 5. ay tahsilat evrakı, 2016 yılı 6. ay tahsilat evrakı, 2015 yılı 9. ay tahsilat evrakı, 2015 ve 2016 yılı 2. ay havale ve tahsilat evrakı,

2016 yılı 3. ay havale evrakı,2016 yılı 10. ay havale evrakı yönünden söz konusu yasa maddesinde belirtilen koşulların oluştuğunun kabulü ile bu belgeler yönünden davanın kısmen kabulü gerektiği gerekçesiyle talebin kısmen kabulüne, talep edenin 02.05.2024 tarihinde meydana gelen su baskını nedeniyle talep ve delil dilekçesi ekindeki itfaiye olay raporunda sayılan 2016 yılı 1. ay tahsilat , 2015 ve 2016 yılı 11. ay havale ve tahsilat evrakı, 2015 yılı 12. ay havale ve tahsilat evrakı, 2016 yılı 5. ay tahsilat evrakı, 2016 yılı 6. ay tahsilat evrakı, 2015 yılı 9. ay tahsilat evrakı, 2015 ve 2016 yılı 2. ay havale ve tahsilat evrakı,

2016 yılı 3. ay havale evrakı,2016 yılı 10. ay havale evrakı yönünden zayi nedeniyle iptaline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden vekili istinaf dilekçesinde özetle.

03/05/2024 tarihinde Ankara'da yoğun yağışlar nedeniyle arşiv ve kombi odasının bulunduğu bölümlerin ciddi ölçüde su aldığını, aydınlatma sağlayan sigortalarda kombide kısa devre meydana geldiğini, kombi cihazının ana kartının yanmasına neden olduğunu, 2015-2016 yıllarına ait icra tevdi listesi, tahsilat evrakı, havale kabul, PTTBank kontrol evrak, taahhütlü tevdi listesi, Posta alındısı tevdi listesi, icra tevdi vb. müvekkil kurum evraklarının ekte görüldüğü üzere büyük ölçüde ıslandığını, bazıları okunamayacak hale geldiğini, zarar gören arşiv evraklarının ayrıntılı listesinin kurum içi düzenlenen tutanakta sunulduğunu,

Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiyesine durumun anlatılıp çağrıldığını, Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye 09.05.2024 tarihli raporunun sunulduğunu, evrakların zayiat gördüğüne ilişkin tutanak tutulduğunu, ıslanarak zayiat gören bu belgelerin bir kısmının 10 yıllık, bir kısmının ise daha az saklama süresi olduğu ve henüz bu süre dolmadığından ıslanan bu evrakların imha edilebilmesi için zayi belgesi almak zorunluluğu doğduğunu, ıslanan evraklar yapıştığından, ayırmak, tasnif etmenin mümkün olmadığını, bu evrakların zayi belgesi alınarak imha edilmesi gerektiğini,

bu nedenle TTK'nun 82. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesini talep ettiklerini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, talebin kabulüne karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6100 Sayılı HMK'nun 355. maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nun 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır. Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Talep edenin Bahçelievler Ptt Müdürlüğü tarafından tutulan 02/05/2024 tarihli tutanakta Bahçelievler Ptt Müdürlüğünün arşiv kısmı ve kombisinin bulunduğu bölümde ilde yaşanan olağan dışı yağışlar nedeniyle ciddi olarak su altında kaldığı, arşiv bölümünde bulunan 3 çuvala yakın evraklar ile kombinin ana kartının zarar gördüğü belirtilmiştir.

Ankara Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Dairesi Başkanlığı'nın 02/05/2024 tarihli raporunda, Bahçelievler Ptt Müdürlüğü binasının -1 katında bulunan arşiv bölümüne cam ve duvarlarından şiddetli yağmur suyunun girmesi sonucu su altında kaldığı, muhtelif miktarda arşiv evrakı ve kombinin ıslanarak zarar gördüğü,

Ptt Müdürlüğü personelinin bildirdiği zarar gören resmi evrak listesinin Temmuz 2016 icra tevdi listesi, taahhütlü kabul, Ocak 2016 tahsilat evrakı, Kasım 2016 havale kabul kontrol evrakı, Aralık 2015 PttBank kontrol evrakı, 27/06/2016 taahhütlü tevdi listesi, 11/03/2015 taahhütlü tevdi listesi, 12/11/2015 kontrol evrakı, Ocak 2016 tahsilat evrakı, Kasım 2015 taahhütlü kabul havale tevdi, Kasım 2015 PttBank kabul, 10/11/2015 PttBank tahsilat, Şubat 2016 taahhütlü tevdi, Kasım 2015 PttBank kontrol, Aralık 2015 PttBank tahsilat, 5 ocak 2016 pttbank tahsilat, 4 ocak 2016 PttBank tahsilat, 13.11.2015 PttBank havale kabul,

23 kasım 2015 havale kabul evrakı, 13.11.2015 havale kabul evrakı, 06/11/2015 havale kabul, 28-29-26-19-17-18 ocak 2016 PttBank tahsilat, 16-17 kasım 2016 PttBank tahsilat, ocak 2016 tahsilat, kasım 2015 havale kabul, 22.07.2016 posta alındısı tevdi listesi, 10.11.2015 tahsilat, 06.01.2016 tahsilat, 11.01.2016 tahsilat, 05.11.2015 kabul, 27.11.2015 havale, ocak 2016 tahsilat, 01 kasım 2015 tahsilat, 28.01.2016, 30.03.2016 icra tevdi, 27.01.2011 havale, 01.04.2016 tevdi listesi, 11.01.2016 tahsilat, 18.01.2016 tevdi listesi post, 25.01.2016 tahsilat, 26.11.2015 tahsilat, 13.03.2016 tevdi, 26.11.2015 tahsilat, 15.01.2016 mahkeme tevdi alındı,

15.05.2016 tahsilat, 12.01.2016 tevdi, 12.03.2016 tevdi.

26,05,2016 tahsilat, 18.02.2016 tevdi, 11.01.2016 tevdi, 25.01.2015 tahsilat, 08.04.2016 taahhhüt, 11.01.2016 taahhüt, 08.01.2016 tevdi, 06-09-05 2015 tahsilat, 01.11.2015 havale, 30.12.2015 tahsilat, 25.022016 tahsilat, 01.04.2016 ay sonu kontrolü, 22.02.2016 havale kabul, 23.12.2015 havale, 26.02.2016 havale, 23.02.2016 havale, 22.02.2016 havale, 24.02.2016 havale, 25.02.2016 havale, Nisan 2016 iptal, 18.03.2016 tevdi listesi, 14.04.2016 tevdi, 2016 Nisan SGK tutanak, Nisan 2016 kontrol, 01.02.2016 tahsilat, 21.04.2016 ücret ödeme tevdi, 20.01.2016 PttBank evrak havale, 24.12.2015 havale, 16.12.2015 havale, 25.11.2016 havale,

18.12.2015 tahsilat, 07.03.2016 havale, 05.12.2015 evrak kontrol, 21,03,2016 havale, 04.12.2015 havale, 11.12.2015 tahsilat, 10.12.2015 tahsilat, 12,12.2015 tahsilat, Aralık 2015-2016 şubat havale, 16.10.2016 havale, 11.12.2015 tahsilat, 29.02.2016 hch havale, 16.02.2018 tahsilat, 18.12.2015 tahsilat, 09.12.2015 tahsilat, 02.12.2015 havale kabul kontrol, 01.02.2015 havale (2), 02.12.2016 tahsilat, 02.12.2015 havale kabul, 17.12.2015 taahhüt, 16.12.2015 tahsilat, 14.12.2015 havale kabul, 03.02.2016 havale, 11.12.2015 havala kontrol, 14.12.2015 havale kontol, 11.12.2015 havale kontrol, 24.12.2015 havale kontrol, 22.12.2015 havale kontrol,

23.12.2015 havale kontrol, 08.12.2015 tahsilat, 05.12.2011 havale, 07.12.2016 taahhüt, 08.12.2015 havale tahsilat, 18.11.2015 tahsilat evraklarının ıslanarak hasar gördüğü belirtilmiştir.

Talep edenin 08/05/2024 tarihli yazısında arşiv alanında oluşan ciddi su birikintisi nedeniyle arşivde bulunan 2015-2016 yıllarına ait evrakların büyük ölçüde ıslandığı, bazılarının okunamayacak hale geldiği, zarar gören arşiv evraklarının listesi ve tutanak tutulduğunun belirtildiği görülmüştür.

Talep eden tarafından ıslanan evrak fotoğrafları dosyaya ibraz edildiği gibi, el yazısı ile tutulmuş 3 sayfadan ibaret zayi olan evrak listesi talep dilekçesi ekinde sunulmuştur.

Talep eden talep dilekçesinde, arşivi su basması nedeniyle nedeniyle 2015-2016 yılları evraklarının zayi olduğunu ileri sürmüş, yargılama aşamasında da zayi olan belgelerin listesini ve ilgili yıllarını ibraz etmiştir.

Bilindiği üzere 6102 sayılı TTK'nun 82/1-d maddesinde, 64. maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgelerin, tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olduğu hükme bağlanmış, Yasa'nın 64/1. maddesinde de defter tutma yükümlülüğüne ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Talep eden, PTT şubesinin bodrum (arşiv) kısmını aşırı yağış sebebiyle su bastığını, 2015-2016 yıllarına ait icra tevdi listesi, tahsilat evrakı, havale kabul, PTTBank Kontrol evrak, taahhütlü tevdi listesi, posta alındısı tevdi listesi, icra tevdi vb. kurum evraklarının zayi olduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Mahkemece yukarıda özetlenen gerekçe ile talebin reddine karar verilmiştir.

Talep eden vekilince 23/05/2024 tarihli yazılı beyan dilekçesi ekinde zayi olan belgelerin listesi ibraz edilmiş ise de, ibraz edilen listede su basması sonucu zayi olduğu ileri sürülen belgelerin bilgileri, tarih ve sayı numaraları tek tek gösterilmemiştir. Anılan listede belgelerin bilgileri, tarih ve sayı numaraları tek tek yer almadığı gibi, talebe konu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, saklamakla yükümlü olduğu belgelerden ise bu belgelerin bir örneğinin diğer kurum ve kuruluşlardan temin edilip edilemeyeceği de anlaşılamamaktadır.

Öte yandan, talep eden tarafından Ptt şubesinin arşivinde ıslanan belgelerin fotoğrafları ibraz edilmiş, aşamalarda ve istinaf dilekçesinde de belgelerin imha edilebilmesi için zayi belgesi kararı verilmesi gerektiği bildirilmiştir.

Bu durumda, mahkemece yapılması gereken iş talep eden yana talebi açıklattırılıp zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgelerin tüm bilgileri, tarih ve sayı numaralarının tespit edilerek, talep eden vekilinin aşamalarda ve istinaf dilekçesinde zayi olan belgelerin ıslanmış hali ile imha edilebilmesi için zayi kararının beklendiğini belirtmesi karşısında talep eden vekiline ıslanan belgelerin bulunduğu yerin bildirilmesi için süre verilip, yerin bildirilmesi halinde bildirilen bu adreste mali müşavir bilirkişi refakati ile keşif yapılmak suretiyle, okunan - okunmayan belgeler belirlenerek,

tespit edilen bu belgelerin tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, saklamakla yükümlü olduğu belgelerden ise bu belgelerin bir örneğinin diğer kurum ve kuruluşlardan temin edilip edilemeyeceği, talebe konu olan ve tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerin zayi olup olmadığı hususunda mali müşavir bilirkişiden rapor alınıp, talep edenin talep dilekçesinde yer alan adresteki işletmesini su basmasında talep edene yüklenebilecek bir kusur bulunup bulunmadığı üzerinde de durulup, tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle talep hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmesinden ibarettir.

Kabul şekline göre de, mahkemece 2011 yılına ilişkin evraklar yönünden 10 yıllık sürenin dolduğu gerekçesiyle bu evraklar yönünden talebin reddine karar verilmiş ise de, talep dilekçesinde 2011 yılına ilişkin zayi belgesi talep edilmediği, talebin 2015-2016 yılları arası evraklara ilişkin bulunduğu görülmekle anılan gerekçenin talebe uygun bulunmadığı anlaşılmıştır. Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararında isabet görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve taktiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.