Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2024/1672 K.2024/1613

Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesi istemine ilişkin çekişmesiz yargı işinin yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçelerle talebin reddine yönelik olarak verilen hükme karşı davacı...vekilince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TALEP

Davacı...vekili dava dilekçesinde özetle; dükkanın taşınma esnasında şirket ile alakalı bir çok evrakların kaybolduğunu, üçüncü şahısların eline geçmesinden tereddüt ettikleri için Cumhuriyet Başsavcılığına konu ile alakalı bilgi dilekçesi verdiklerini, şimdi şirkette yeniden müdür tayin edileceğinden dolayı karar defterini çıkarmalarının gerektiğinden dolayı zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; davacı......ne ait taşınmadan kaynaklı karar defteri ve birçok evrakın kaybolduğunu belirterek dava açmış ise de; davacı...yan, tutmak ve saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri özenle korumakla yükümlü olduğu (Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih 2006/9938 esas 2007/12819 karar, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih 2014/13593 esas 2014/18941 karar sayılı emsal içtihatları) gibi, davacının tacir olması nedeniyle basiretli davranma yükümlülüğü de bulunmaktadır.

Davacı...yanın karar defteri ve diğer evrakları özenle koruma ve basiretli davranma yükümlülüklerine aykırı davranılması nedeniyle kaybedilmesi, bir başka deyimle zıyaa uğraması söz konusudur. Hal böyle olunca basiretli davranma ve özenle koruma yükümlülüğüne aykırı davranarak karar defterini ve diğer evrakları kaybeden davacının zayi talebinin reddi gerektiği anlaşılmakla istemin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep eden istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, dükkanın taşınması esnasında tüm ve dikkatin gösterilmesin rağmen şirkete ait karar defterinin zayi olduğunu, tüm aramalara rağmen defterin bulunamadığını, şirkete ait bir aracın satış işleminin söz konusu olduğunu, karar defteri olmadığı için bu hususta yetkilendirme yapılamadığını, TTK 82/7 maddesinde açıkça belirtildiği üzere belgelerin kaybolması halinde zayi belgesi verilecek olup, somut olayda dikkat ve özen yükümlülüğün gereği gibi yerine getirilmediği,

gerekli dikkat ve özen yükümlüğünün yerine getirilmediğine dair delil sunulmadığı belirtilerek davanın reddine karar verildiğini, her ne kadar tüm özen ve yükümlülüğü gösterdiğine dair somut delil sunulamasa da, bunun ne şekilde sunulacağı da açıkça bilinemediğini bu nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak talepleri doğrultusunda karar verilmesini istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Dava; zayi belgesi verilmesi davası olduğu belirlendi. 6100 Sayılı HMK'nın 355.maddesi gereğince, istinaf incelemesinin istinafa gelen tarafın sıfatı ile istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususu gözetilerek ilk derece mahkemesinin taraflar arasındaki ihtilafta görevli mahkeme oluşu ve eldeki davada kesin yetki kuralına da aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla işin esasına girilerek yapılan incelemede;

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde. "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiş, 01/07/2022 tarih 7417 sayılı kanunun 55. maddesiyle fıkrada belirtilen on beş gün ibaresi otuz şeklinde değiştirilmiştir.

Anılan maddede zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır.

Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

Somut olayda, talep eden vekili talep dilekçesinde, şirkete ait karar defterinin şirketin taşınması sırasında kaybolduğunu iddia ederek zayi belgesi verilmesine yönelik istemde bulunmuştur. İstinaf dilekçesinde de aynı iddiaları ileri sürmüştür. Talep eden vekilinin anılan isteminden anlaşılacağı üzere zayi belgesi verilmesi talep edilen defter, talep eden tacir tarafından elinde olmayan sebepler ile değil, defterin saklanmasındaki özen yükümlülüğünün yerine getirilmemesi nedeniyle kaybedilmek suretiyle tacirin elinden çıkmıştır.

Hal böyle olunca, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait pay defterinin korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekeceği gözetilerek mahkemece TTK'nun 82/7. maddesindeki koşullarda zayi edildiğine ilişkin dosyaya delil sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında bir isabetsizlik görülmediğinden talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.