Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi E.2025/1727 K.2026/341

Taraflar arasındaki zayi istemine ilişkin davanın yargılaması sonunda ilamda yazılı gerekçeyle davanın reddine yönelik olarak verilen hükme karşı talep edenler vekillerince süresinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

DAVA

Talep edenler vekillerince dava dilekçesinde özetle; 02/12/2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebi ile veri kurtarma hizmeti sağlayan ... Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd. Şti.'ne başvurulduğunu, bu şirketçe 06/12/2024 tarihinde düzenlenen tutanağa göre ani ve sürekli elektrik kesintilerinden, voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeni ile elektrik elektronik ve-veya hareketli sistemlerin mekanik arızalanması nedeni ile diskin arızalandığını ve disk yüzeyindeki hasar nedeni ile verilere erişilmesinin mümkün olmadığını belirterek iş ortaklıklarının 2023/10, 11 ve 12 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece, zayi belgesi istenebilmesi için defter ve belgelerin su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle kaybolması gerektiği, davacı şirketlerin e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ise elektrik arızası nedeni ile bilgisayar diskindeki hasar nedeni ile kaybolduğu,

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesi'nin 16/10/2024 tarih ve 2022/1996 esas, 2024/1104 karar, 15/12/2022 tarih ve 2022/738 esas, 2022/1635 karar, 30/09/2021 tarih ve 2021/482 esas, 2021/1098 karar sayılı kararlarında da belirtildiği gibi e-defter ve berat dosyalarının tacirin elinde olmayan sebepler ile değil, özen yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeni ile zayi olduğu,

zira davacı şirketlerin e-Defter saklama hizmeti veren özel entegratör kuruluşlarında saklanması için hizmet alabileceği gibi verilerini yedekleyebileceği, davacıların basiretli tacir gibi davranma yükümlülüklerini ihlal ettiği, diğer taraftan Gelir İdaresi Başkanlığı' yazı cevabına göre ikinci kopyaları sisteme yüklenmese de dava konusu e-Defter dosyaları ile bunların berat dosyalarının sisteme yüklü olduğu anlaşıldığından davanın reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Talep edenler vekillerince istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece hem basiretli tacir sıfatına haiz olan müvekkili şirketin bu sıfatına uygun davranmadığı hem de berat dosyalarının sisteme yüklü olmadığına dair gerekçe yazılmasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin yedekleme yapması gerektiğine ilişkin gerekçenin yersiz ve mesnetsiz olduğunu, zayi belgesi verme koşullarının oluştuğunu, bilirkişi incelemesi yapılmadığından eksik inceleme ile karar verildiğini bildirerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Talep, TTK'nun 82/7. maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Talep eden tarafça, talep eden şirkette meydana gelen elektrik arızası nedeniyle yüksek voltaj neticesinde 2023/10,11,12 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ait berat dosyalarının hasar görmesi neticesinde hard diskin kullanılamaz ve içindeki dökümanlara da ulaşılamaz hale geldiği iddia edilerek zayi belgesi verilmesi talep edilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığının 10/03/2025 tarihli yazısında; talep eden şirketlerin 01/01/2018 tarihinde e-defter uygulamasına dahil olduğu, en son 2024/09 dönemine ait e-defter berat dosyalarını GİB sistemine yüklediği, 2023/10-11-12 dönemlerine ait beratların yüklendiği ancak, ikincil kopyaların yüklenmediği bildirilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.

Hal böyle olunca mahkemece, talep eden şirketlerin basiretli bir tacir gibi davranmadığı, şirketlerin e-defterlerinin ulaşılamaz ve kurtarılamaz hale gelmesine neden olan durumun engellenebilir bir durum olduğu, talep edenin zayi belgesi verilmesi talep edilen şirkete ait 2020/10-11-12 yıllarına ait e-Defter ve beratların bulunduğu klasörün kullanılamaz ve içindeki dökümanların korunması için gerekli dikkat ve özeni göstermediğinin kabulü gerekeceği,

GİB'in 10/03/2025 tarihli yazı cevabındanda anlaşıldığı üzere dava konusu e-defter dosyaları ile bunların berat dosyalarının sisteme yüklü olduğu halde anılan 2020/10-11-12 aylarına ait e-defterlerin GİB sistemine süresi içerisinde yüklenmediği anlaşılmakla ilk derece mahkemesince yazılı şekilde hüküm kurulmasında bir isabetsizlik görülmemiştir.

Tüm bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin talebin reddi yönündeki kararında herhangi bir isabetsizlik görülmediğinden talep edenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve takdiren aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan- Üye - Üye - Zabıt Katibi -