Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/1835 K.2024/1530

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352.maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacılar vekili, müvekkilleri aleyhine davalı tarafından Eskişehir 1. İcra Müdürlüğü'nün 2021/988 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, icra dosyasındaki senedin incelenmesi sonucunda senetteki yazıların ve imzaların muris ...'e ait olmadığının tespit edildiğini, muris ...'in ne eşi ne de çocuklarının davalıyı tanımadığını, iş bu davanın açıldığı gün itibari ile de iddia edilen bu borcun kaynağının ne olduğunun bilinmediğini, dava konusu senedin sahte düzenlendiğini,

senetteki imza gerçek dahi olsa ilgili şahıs ile davacıların veya dava dışı vefat eden ...'in herhangi bir alacak verecek ilişkisi olmadığı gibi davalıyı tanımadığını, olaylar sonrası yapılan araştırmada dava dışı ...'in bir işi sebebiyle ...

Rent A Car ...'ten araç kiraladığı bu araç kiralamanın da 2020 Ağustos ayının ilk haftası yani sahte düzenlenen senedin vade ve düzenleme tarihiyle aynı olduğunun tespit edildiğini, senet üzerindeki imzanın murise ait olması halinde dahi söz konusu senedin hile ile muristen alındığını belirterek Eskişehir 1. İcra Müdürlüğü'nün 2021/988 E. sayılı dosyasında icra hukuk mahkemesince takibin durdurulması aşamasına kadar davacılardan ... ile dava dışı ...'in banka hesaplarına haciz uygulandığını, bu hacizler sonucunda toplam 239.369,19 TL borçluya icra müdürlüğünce ödendiğini,

bu sebeplerle menfi tespit davalarının kabulü ile müvekkillerinin ilgili icra dosyasındaki senetten kaynaklı borçlarının olmadığının tespiti ile Eskişehir 1. İcra Müdürlüğü'nün 2021/988 Esas sayılı icra takibinin iptali ile kötü niyetli davalının %20'den az olmamak kaydıyla tazminata mahkum edilmesini, istirdat davalarının kabulü ile müvekkillerinin borçlu olmadığı halde ödemek zorunda kaldığı 239.369,19 TL'nin ödeme tarihlerinden yasal faizi ile birlikte istirdadına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkili ile ...'in tanışıklığının takriben 2011-2014 yılları arasına dayandığını, müvekkilinin bahsedilen tarihte murisin de ikametinin bulunduğu Alanönü mahallesinde telefon tamiri ve alım satımı işlerini yürüttüğü bir dükkanı bulunduğunu, murisin müvekkilinin abisinin bulunduğu araç kiralama işi yapan iş yerine araç kiralamak için geldiğinde müvekkili ile karşılaştığını, murisin araç kiralamış olmasından dolayı bu işyerine birçok kez gelip gittiğini ve birçok konuda olduğu gibi müvekkili ile gayrimenkul alım satımı konusunda da sohbetleri olduğunu,

taraflar arasında gayrimenkul alım satımı konusunda bir anlaşmazlık yaşandığını, murisin müvekkiline çok uygun bir gayrimenkul olduğunu, değerinin yaklaşık 100.000 EURO olduğunu, ancak 70.000 EURO 'ya kadar vereceğini söylediğini, müvekkilinin bunun üzerine bütün birikimini ortaya koyduğunu ve bir tanıdığından 45.000 Euro borç alarak bahse konu parayı toplayıp ... ile buluştuğunu, müvekkilinin senedi alarak parayı verdiğini ve beklediğini, ancak herhangi bir haber alamadığını, bir süre bekledikten sonra ise dolandırıldığını düşünerek senedi icraya koyduğunu, senedin icraya konulmasıyla taraflarınca murisin vefat ettiğinin öğrenildiğini,

müvekkilinin ... tarafından dolandırıldığını, senette sahtecilik iddiasını kabul etmediklerini bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, Adli Tıp Kurumu raporu uyarınca 05/08/2020 düzenleme ve 05/08/2020 ödeme tarihli 70.000 EURO bedelli senetteki borçlu imzasının davacıların murisi ...'e ait olduğu, ayrıca davacılar tarafından murislerinin davalı tarafa senetten kaynaklı borçlu olmadığının da yazılı delil ile ispat edilemediği belirtilerek davanın reddine, davalı yan lehine kötüniyet tazminatına karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davacılar vekili tarafından; Mahkemece müvekkilinin hile iddiaları ile ilgili olarak delil toplanmaksızın eksik inceleme ile hüküm tesis edildiğini, davalı yanın müvekkilinin murislerinden borçlu olabilecek ekonomik ve sosyal duruma sahip olmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunun yeterli araştırma ve incelemeyi içermediğini, mahkemenin kararının HMK 297’ye aykırı olduğunu, somut olayda tazminat şartlarının oluşmadığını bildirerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık takibe dayanak bono altındaki imzanın davacıların murisine ait olup olmadığı ve dava konusu bononun hile ile davacıların murisinden alınıp alınmadığı noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senedindeki imza inkarına ve hile iddiasına dayalı olarak açılan menfi tespit davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık Eskişehir 1. İcra Müdürlüğü’nün 2021/988 E. sayılı takip dosyasına konu 70.000 EURO bedelli senetteki imzanın davacıların murisi eli ürünü olup olmadığı, senedin hile ile davacıların murisinden alınıp alınmadığı ve davacıların bu senetten kaynaklı davalı tarafa borçlu olup olmadığı ve istirdat talebinin yerinde olup olmadığı hususlarına ilişkindir.

Eskişehir 1. İcra Müdürlüğü’nün 2021/988 E. sayılı dosyasının UYAP üzerinde bulunan bir örneğinin incelenmesinden, alacaklı ... tarafından bonodan kaynaklı davacıların murisi borçlu ... hakkında 05/08/2020 düzenleme ve 05/08/2020 ödeme tarihli 70.000,00 EURO bedelli senetten kaynaklı icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.

Mahkemece dosya kapsamında alınan Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi, 16/08/2022 tarih ve 4681 nolu raporunun incelenmesinden, inceleme konusu senette atılı borçlu imzaları ile ...'in mukayese imzaları arasında tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğitm, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından uygunluk ve benzerlikler saptandığından söz konusu imzaların ...'in eli ürünü olduğunu belirtmiş, rapor taraflara tebliğ edilmiş, her ne kadar davacı vekili itirazda bulunmuş ise de rapora, dosyadaki delillerler ile uyumlu ve imza incelemesinin günümüz teknolojik imkanları kullanılarak yapılması nedeniyle itibar edilmiştir.

Davacı menfi tespit davasını birbiriyle çelişmemek üzere birden fazla nedene dayandırabilir. Eş söyleyişle davacı, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda (HMK) terditli dava olarak yerini alıp Kanun’un 111. maddesinde düzenlenen biçimde de terditli dava açılabilir. Terditli davalarda aynı dava içerisinde, aynı davalıya karşı birden fazla talep arasında bir aslilik-ferilik ilişkisi kurmak suretiyle aynı dava dilekçesinde ileri sürülmektedir. Kademeli olarak ileri sürülen taleplerde (davada) hâkim öncelikle asli talebi inceleyecek ve asli talep bakımından bir karar verecektir. Ferî talep asıl talebe bağlı olarak ileri sürüldüğünden asıl talebin esastan reddine karar verilmedikçe ferî talep hüküm altına alınamayacaktır.

Eldeki davada da kademeli olarak iradeyi sakatlayan ''aldatma'' ve ''bedelsizlik'' hukuksal nedenine dayalı olarak açılmıştır.

Bu durumda mahkemece imza itirazı dışında öncelikte ''hile - aldatma'' iddiasının incelenmesi dava konusu senetteki keşideci sıfatıyla atılı bulunan imzanın davacı borçlunun iradesi sakatlanarak elinden alınıp alınmadığının tespitine göre bu kez bedelsizlik iddiasının incelenmesi gerekmektedir.

Açıklanan bu genel ilkeler bakımından mahkemece davacının farklı hukuksal nedenlere dayandığı gözetilmeden hile, aldatma ve bedelsizlik iddiası üzerinde durulmadan hüküm oluşturulmuştur.

Öte yandan eksik tahkikatla hüküm kurulamaz.

Şu halde mahkemece tarafların süresi içerisinde bildirilen delillerinin HMK'nun 222/1 maddesi gereğince toplanmasına karar verilerek, dava konusu iddialar ile ilgili olarak Eskişehir C. Başsavcılığı’nın 2024/25818 E. sayılı dosyası kapsamında soruşturmanın da halen derdest olduğu anlaşıldığından, anılan soruşturma dosyası getirilip incelenerek hile ve bedelsizlik iddiası ile ilgili olarak ispat yükünün davacı üzerinde gözetilerek davacı yanın iddiaları üzerinde durulup yargılamanın görülüp sonuçlandırılması gerekirken, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Zira HMK'nun 31. maddesi gereğince hakimin davayı aydınlatma görevi vardır.

Bu bakımdan ilk derece mahkemesince davanın esasına yönelik uyuşmazlığın giderilmesi için yukarıda açıklanan nedenlerle davacıların iddiaları üzerinde durularak delillerin toplanmaması ve bu delillere ilişkin herhangi bir değerlendirme yapılmamış olması bakımından davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nin 353/1-a-6. maddesi uyarınca kabulüne ve ilk derece mahkemesinin kararının anılan gerekçelerle kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."