Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2022/901 K.2024/1014

Taraflar arasında yukarıda bilgileri belirtilen kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili ile davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca, yapılan ön inceleme sonucu, istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği ve eksiklik bulunmadığı anlaşıldığından inceleme aşamasına geçilmiştir. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

İDDİANIN ÖZETİ

Davacı vekili, müvekkilinin satım sözleşmesini konu alan faturalardan kaynaklanan alacağının tahsili amacıyla Ankara 11. İcra Müdürlüğü'nün 2021/3050 E. sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibi yaptığını, davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu belirterek itirazın iptali ile takibin devamına ve müvekkili lehine icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMANIN ÖZETİ

Davalı vekili, davalı şirketin 663 sayılı kanun hükmünde kararnamenin ek 2. maddesi uyarınca Sağlık Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu olarak kurulduğunu, Covid-19 salgını mücadele kapsamında başta sağlık çalışanları olmak üzere diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihtiyaç duyulan cerrahi maske, FFP3/ FFP2/N95 maske ve koruyucu tulum ihtiyaçlarının Sağlık Bakanlığı'nın ilgili kuruluşu olarak davalı şirket tarafından tedarik edildiğini, davacı ile 25/03/2020 tarihinde sağlık çalışanları ve özellikle doktorların kullanacağı N95 maske mal alım sözleşmesi imzalandığını,

sözleşme yürürlük süresi boyunca davacının teslim ettiği N95 maske ürünlerine yönelik sağlık çalışanları tarafından davalıya iletilen ihbar ve şikayetler dikkate alınarak 03/04/2020'de Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğüne test amacıyla numune gönderildiğini, 09/04/2020 tarihli test sonuçları konulu yazı ile davacının N95 maske markası olan ... ürünlerine ilişkin ürünlerin filtre malzemesi nüfuziyeti ile solunum direnci deneylerine tabii tutulduğu, numunelerin beyan edilen koruma seviyelerini sağlamadığı ve güvenli olmadığı,

ürünlerin yapısı dikkate alındığında güvenli hale getirilmesine de imkan bulunmadığı, nihai kullanıcıya ulaşmasının engellenmesi için depolarında bulunan ürünlerin bertaraf edilmesi dahil koruyucu tedbirlerin ivedilikle alınması hususunun kendilerine bildirildiğini, öte yandan numune gönderilen Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Bulaşıcı Hastalıkları Daire Başkanlığı Muayene Komisyonu tarafından düzenlenen raporda Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü raporuna atıf yapıldığını,

her iki sonucun 01/09/2020 tarihinde Ankara 54. Noterliği'nin 30753 yevmiye nolu işlemi ile davacıya gönderildiğini ve ayıplı olduğu tespit edilen ürünlere ilişkin fiyat farkı faturasının ticari defterlerine işlenmesinin talep edildiğini, davacı tarafın ihtarname ile faturayı kabul etmediğini bildirdiğini, 10/09/2020 tarihli cevabı ihtarname ile talebin yenilendiğini, davalı yetkilileri tarafından imzalanan herhangi bir mutabakat formu bulunmadığını,

N95 maske vasfına haiz olmayan gizli ayıplı ürünlerin davalı deposunda muhafaza altına alındığını ve son olarak 15/01/2021 tarihinde davacıya ait 167.000 adet ... marka maskenin imha edildiğini bildirerek davanın reddini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, toplanan delillere ve tüm dosya kapsamına göre, yanlar arasındaki sözleşmenin 4.4 ve 9. maddeleri kapsamında davacının ağır kusuru ile gizli ayıplı olarak teslim edilen ürünlerin güvenli hale getirilmesi imkanı bulunmadığından toplum sağlığı bakımından imhası yoluna gidilmesi karşısında davalının sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği ve davacının ürün bedelinin ödenmesi talebinin yerinde olmadığı, davalı yanın cevap dilekçesinde kötü niyet tazminatı talebinin bulunmadığı,

ikinci cevap dilekçesinde yapılan kötü niyet tazminatı talebinin ise savunmanın genişletilmesi mahiyetinde olduğundan HMK'nun 141/2 maddesine göre savunmanın genişletilmesi için ya diğer tarafın açık muvafakati bulunmalı veya ıslah yoluyla tazminat talep edilmesi gerekmekte olup davalı yanın bu yönde ıslah talebi olmadığı gibi ikinci cevap dilekçesinde yapılan talebe davacı yanın acık muvafakati de bulunmadığından davalı yanın usulüne uygun olarak getirilmiş kötü niyet tazminatı talebi bulunmadığı belirtilerek davanın ve davalı yanın kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf eden-davalı vekili tarafından; Mahkemece müvekkili lehine kötüniyet tazminatına karar verilmemesinin doğru olmadığını, İstinaf eden- davacı vekili tarafından;

Davalı yanca taraflar arasındaki sözleşmenin ayıp nedeniyle feshedilmediğini, kamu adına maske alma işlemlerinin DMO aracılığıyla yapılmasına dair karar nedeniyle sözleşmenin feshedildiğini ve fesih beyanı sırasında DMO ile aynı şekilde iş ve işlemlere devam edilmesinin dilendiğini, fesih bildiriminin 09/04/2020 tarihli test sonuçlarından sonra olduğunu, yine 20/05/2020 tarihli mutabakat ile KDV hariç 950.000,00 TL bedelli fatura hususunda tarafların mutabık kaldığını, süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulmadığını, müvekkili tarafından teslim edilen malların markasının ... olmadığını,

ayrıca incelenen numuneler ile imha edilen malzemelerinin müvekkili tarafından teslim edilen malzemeler olduğu hususunun ispat edilemediğini, somut olayda müvekkilinin ağır kusurlu olarak adledilemeyeceğini bildirerek başvurulmuştur.

UYUŞMAZLIK KONUSU OLAN HUSUSLAR

Uyuşmazlık taraflar arasındaki satım sözleşmesine konu emtiaların teslimi ve bedelinin ödenmesi ile kötüniyet ve icra inkar tazminatı talepleri noktasında toplanmaktadır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satım sözleşmesini konu alan faturalardan kaynaklanan alacağın tahsili talebi ile başlatılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK’nin 355. maddesi uyarınca istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle sınırlı, ancak kamu düzenine ilişkin nedenler resen göz önünde tutularak yapılmıştır.

Ankara 11. İcra Müdürlüğü’nün 2021/3050 E. sayılı takip dosyasının UYAP üzerinde bulunan bir örneğinin incelenmesinden, alacaklı ... İnş. Gıda Turz. Oto. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından borçlu ... Hiz. A.Ş. hakkında faturalara istinaden 1.713.420,00 TL alacak talebi ile ilamsız takip başlatıldığı, borçlunun itirazı üzerine takibin durmuş olduğu ve süresi içerisinde iş bu itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır.

Dosya kapsamında alınan bilirkişi raporunda "davacı tarafından davalı adına tanzim edilen 3 adet 2.341.075,50 TL tutarındaki faturaların her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı olduğu 07/04/2020 tarihinde yapılan 627.655,50 TL tutarındaki ödemenin de her iki taraf ticari defterlerinde kayıtlı olduğu davalı tarafından davacı adına tanzim edilen 31/08/2020 tarihli 1.713.420,00 TL fiyat farkı faturasının davalı yasal defterlerinde kayıtlı iken davacı defterlerinde kayıtlı olmadığı fiyat farkı faturasının davalı tarafından 06/04/2017 tarihli ihtarname ekinde davacıya gönderildiği,

davacı tarafından 04/09/2020 tarihli ihtarname ekinde iade edildiği, son olarak davalı tarafından 06/04/2017 tarihli ihtarname ekinde davacıya gönderildiği, mahsubu sonrasında davalının davacıya borç ya da alacağının bulunmadığının kayıtlı olduğu, Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünün Sağlık Bakanlığına yazdığı 09/04/2020 tarihli yazı içeriğinde maske numunelerinin FFP3/ FFP2/N95 maske vasfına haiz olmadığı, gerekli koruma seviyelerini sağlamadığı,

bu hali ile ürünlerin güvenli olmadığı ve ayrıca ürünlerin yapısı gereği de güvenli hale getirilemeyeceği tespitinin yapıldığını, buna göre teslimin aliud teslim olduğunu, sözleşmenin 4.4 maddesinde davacının sattığı ürünlerin testlerinin her aşamada yapılacağı ve davacının test sonuçlarından sorumlu olacağı denildiği, davalının bu maddeye göre talepte bulunmadığı 22/04/2020 tarihli yazısı ile sözleşmenin 9.1 maddesine göre sözleşmeyi tek yanlı feshettiğini, teslimin aliud olduğu kanısına varılır ise davalının sözleşmeyi feshinde haklı neden bulunduğu,

davacının bu malın bedeli olan 1.713.420,00 TL'yi davalıdan talep edemeyeceği" ifade edilmiştir.

Davacı yan, davalıya 25/03/2020 tarihli sözleşme gereğince N95 türünde maske teslim ettiklerini, ürün bedeline ilişkin düzenlenen faturaya dayalı alacaklarının ödenmediğini iddia etmiş, davalı yan ise sözleşme kapsamında davacı tarafından teslim edilen ürünlerin kamu sağlığını tehlikeye düşürecek nitelikte gizli ayıplı olduğunu, test raporları sonucunda Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Muayene Komisyonu yazısı üzerine davacıya ait 167.000 adet gizli ayıplı ürünlerin imha edildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

Taraflar arasında imzalanan 23/03/2020 tarihli sözleşme gereğince davacı tarafından davalıya N95 maske satımının kararlaştırıldığı, sözleşme gereğince teslim edilen maske numuneleri üzerinde Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü tarafından yapılan testler sonucunda 09/04/2020 tarihli yazı ile ürünlerin koruma seviyelerini sağlamadığı ve güvenli olmadığı, "ürünlerin yapısı dikkate alındığında güvenli hale getirilmesine de imkan bulunmadığı,

bu doğrultuda 4703 sayılı kanunun 11. maddesinde gösterilen tedbirlerin göz önünde bulundurulması gerektiğinin davacıya bildirildiği Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün 04/05/2022 tarihli yazısında aralarında davacının da bulunduğu sözleşme imzalanan şirketlerden alınan numunelerin incelenerek ürünlerin başta sağlık çalışanları ve çeşitli kamu kurum ve kuruluşlarına teslimi halinde son kullanıcılar açısından geri dönülemez sonuçların doğması riskine binaen FFP3/FFP2/N95 maske koruma seviyelerini sağlamayan ve bu hali ile güvenli olmayan ürünlerin sağlık tesislerinin kullanımına sunulmadığı ve geri iade edilmekte olduğu

ifadelerinin yer aldığı ve nihayet 15/01/2021 tarihli tutanak ile davacı tarafından davalıya teslim edilen 167.000 adet N95 maske vasfına haiz olmayan ayıplı koruyucu ekipman da dahil olmak üzere davalı deposunda bulunan ilgili ürünlerin imha edildiğine dair tutanak tutulduğu anlaşılmış olup davalı tarafından davacıya gönderilen 22/04/2020 tarihli yazı ile sözleşmenin feshedildiği, davalının 01/09/2020 tarihli ihtarnamesi ile fiyat farkı faturasının davacıya gönderildiği, davacı tarafından faturanın kabul edilmeyerek iade edilmiş olduğu hususları dosya kapsamı ile sabittir.

Mahkemece Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü'nün 04/05/2020 tarihli yazısının davalı şirkete ne zaman tebliğ edildiği, 20/05/2020 tarihli teyitleşmenin davalının sorumluğuna etkisi üzerinde durularak somut olayda imha edilen ürünlere ilişkin TBK 225. maddede düzenlenen "satıcının ağır kusuru" nun bulunup bulunmadığı hususunda denetime elverişli bir rapor alındıktan sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırma ile hüküm tesis edilmesi doğru değildir.

Bu durumda, dava dosyasının kapsamı ile mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf sebepleri birlikte değerlendirildiğinde; mahkemenin hüküm kurmasını sağlayacak olan tüm esaslı delillerin toplanmamış, mahkemece değerlendirilmemiş olması nedeniyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun açıklanan nedenlerden ötürü kabulüne, yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK’nun 353/1-a-6.maddesi uyarınca kaldırılmasına ve dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar vermek gerekmiştir.

Kaldırma nedenine göre davalı yanın istinaf itirazları incelenmemiştir.

NOT

BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR. "5070 sayılı Kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15. uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur."